Raju's Resource Hub
Mahaparinirvan Divas is observed every year on 6 December to pay tribute to Dr. Bhimrao Ramji Ambedkar, the chief architect of the Indian Constitution and a great social reformer. The word “Mahaparinirvan” comes from Buddhist philosophy and denotes the state of complete liberation or nirvana after death. On this day, millions of followers remember Ambedkar’s contribution to equality, human rights and the upliftment of socially backward communities.
Meaning of Mahaparinirvan
In Buddhism, “Parinirvana” means final nirvana – the ultimate freedom from the cycle of birth, death and suffering. The term “Mahaparinirvan” is used for a great spiritual teacher’s passing, and Dr. Ambedkar’s followers adopted it for his death anniversary because he embraced Buddhism and dedicated his life to social liberation.
Dr. B.R. Ambedkar and Buddhism
Dr. Ambedkar converted to Buddhism in 1956 along with a large number of followers, viewing it as a path to dignity, equality and freedom from caste oppression. His reinterpretation of Buddha’s teachings connected spirituality with social justice, which is why his demise is commemorated not only with mourning but with reflection and resolve to continue his mission.
How Mahaparinirvan Divas is Observed
- Devotees visit చైత్యభూమి in Mumbai and other Ambedkar memorials to pay floral tributes and participate in prayer meetings.
- Public meetings, seminars and cultural programs are held on the themes of constitutional values, equality and fraternity.
- Many followers engage in social service activities like free health camps, book distribution and awareness drives on education and rights.
మహాపరినిర్వాణ దివస్ 2025 – డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ స్మృతి దినం
మహాపరినిర్వాణ దివస్ ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 6న భారత రాజ్యాంగ పితామహుడు, మహాన్యాయవాది మరియు సమాజ సంస్కర్త డా. భీంరావ్ రాం జీ అంబేడ్కర్ గారి వర్ధంతి సందర్భంగా నిర్వహించే ఒక ముఖ్యమైన స్మృతి దినం. “మహాపరినిర్వాణ” అనే పదం బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం నుండి వచ్చిందిగా, మరణానంతర సంపూర్ణ విముక్తి, నిర్వాణ స్థితిని సూచిస్తుంది.
“మహాపరినిర్వాణ” అర్థం
బౌద్ధ దర్శనంలో “పరినిర్వాణం” అనేది పునర్జన్మ–మరణ చక్రం, దుఃఖం నుండి పూర్తిస్థాయి విముక్తిని సూచించే అత్యున్నత స్థితి. బుద్ధుడి మహాపరినిర్వాణాన్ని బౌద్ధ గ్రంథాలు ఎంతో పవిత్ర దినంగా భావించినట్లే, బౌద్ధమతం స్వీకరించిన డా. అంబేడ్కర్ గారి మరణ వార్షికోత్సవాన్ని కూడా అనుచరులు “మహాపరినిర్వాణ దివస్”గా గౌరవంగా జరుపుకుంటారు.
డాక్టర్ అంబేడ్కర్ – బౌద్ధం మరియు సామాజిక న్యాయం
డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ 1956లో లక్షలాది అనుచరులతో కలిసి బౌద్ధమతం స్వీకరించి, జాతి ఆధారిత వివక్షకు వ్యతిరేకంగా బౌద్ధ ధర్మాన్ని సమానత్వం, గౌరవం, స్వేచ్ఛకు మార్గంగా చూపించారు. బుద్ధుని బోధనలను సమకాలీన సామాజిక న్యాయం, హక్కులు, ప్రజాస్వామ్య విలువలతో కలిపి వివరించినందువల్ల, ఆయన మరణదినం కేవలం విషాద దినం కాక, మనసు పరిశీలన, సంకల్ప పునరుద్ధరణ దినంగా మారింది.
మహాపరినిర్వాణ దివస్ సందర్భంగా జరిగే కార్యక్రమాలు
- ముంబైలోని చైత్యభూమి, నాగ్పూర్ వంటి ప్రదేశాలలో లక్షలాది మంది భక్తులు, అనుచరులు చేరి డాక్టర్ అంబేడ్కర్ విగ్రహానికి పుష్పాంజలి ఘటించి, బౌద్ధ ప్రార్థనలు, పారాయణాలు నిర్వహిస్తారు.
- రాజ్యాంగ విలువలు, సమానత్వం, సోదరభావం వంటి అంశాలపై సదస్సులు, చర్చలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, ర్యాలీలు నిర్వహిస్తారు.
- విద్యా అవగాహన శిబిరాలు, పుస్తక దానం, ఉచిత వైద్య శిబిరాలు, రక్తదాన శిబిరాలు వంటి సేవా కార్యక్రమాలు కూడా ఈ రోజున విస్తృతంగా జరుగుతాయి.
