Ayurveda Day, observed annually on September 23, marks the birth anniversary of Lord Dhanvantari, the Hindu deity of medicine and the embodiment of Ayurveda’s healing principles. The occasion serves to promote Ayurveda as a holistic and evidence-based system for health and wellness, focusing on harmony between mind, body, and environment.
Ayurveda is India’s ancient medical science.’ Ayur’ means ‘Life’ and ‘Veda’ means ‘Knowledge’. So Ayurveda means, “Knowledge Of Life”. Ayurveda was originated from our ancient Vedic texts and its principals are timeless. Our classical Ayurvedic texts are thousands of years old and Ayurveda’s roots can be found in Tibetan, Chinese & Greek Medicine. Ayurveda believes that mind and body are inextricably connected. Nowadays, Ayurveda is not only limited to India but also being practised in other parts of the world like USA, UK, Singapore, Malaysia, etc.
Ayurveda incorporates all the aspects of life whether physical, psychological, spiritual and social. According to our sacred texts, there are three kinds of doshas, Vatta, Pitta & Kapha. They are based on the concept of 5 basic elements: Ether, Air, Water, Fire & Earth. Their unique combination determines our body composition and ‘Prakriti.’ The three doshas vary accordingly climate, age, and many other factors.
Significance
The Indian government established Ayurveda Day in 2016 to honor Ayurveda’s ancient wisdom and encourage its integration into the global health narrative. Each year, a specific theme guides celebrations, such as “Ayurveda for People & Planet” in 2025. The celebration coincides with the autumnal equinox, symbolizing balance—one of Ayurveda’s core philosophies.
Rituals and Celebration
On Ayurveda Day, wellness programs, health camps, seminars, and competitions are held across educational institutions and hospitals. The Ministry of Ayush often hosts the ‘National Dhanwantari Ayurveda Awards’ to recognize achievements in Ayurveda research and practice. Ritual worship of Lord Dhanvantari is common, with offerings of herbal medicines, prayers, and discussions on health. Many organizations focus on awareness campaigns to make Ayurveda accessible “in every home, every day.”
ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 23న జరిపే అయుర్వేద డే ఆరోగ్య సందర్భంగా చాలా ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది. ప్రసిద్ధి చెందిన వైద్యం దేవుడు ధన్వంతరి జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకొని అయుర్వేదంతో పాటు సంప్రదాయ చికిత్సను గౌరవించడం ఈ రోజున ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
ఆయుర్వేదం భారతదేశపు ప్రాచీన వైద్య శాస్త్రం. ‘ఆయుర్’ అంటే జీవితం, ‘వేద’ అంటే జ్ఞానం. కాబట్టి ఆయుర్వేదం అంటే “జీవన జ్ఞానం”. ఆయుర్వేదం మన ప్రాచీన వేద గ్రంథాల నుండి ఉద్భవించింది మరియు దాని సూత్రాలు శాశ్వతమైనవి. మన క్లాసికల్ ఆయుర్వేద గ్రంథాలు వేల ఏళ్ల చరిత్ర కలిగినవి. ఆయుర్వేదం యొక్క మూలాలు టిబెట్టన్, చైనా మరియు గ్రీకు వైద్యాలలో కూడా కనిపిస్తాయి. ఆయుర్వేదం మనసు మరియు శరీరం విడదీయరాని సంబంధం కలిగి ఉన్నాయని నమ్ముతుంది.
ఇప్పుడు ఆయుర్వేదం భారతదేశానికే పరిమితం కాకుండా అమెరికా, ఇంగ్లాండ్, సింగపూర్, మలేషియా మొదలైన దేశాలలో కూడా ప్రాచుర్యం పొందుతోంది.
ఆయుర్వేదం జీవనంలోని అన్ని అంశాలను — శారీరక, మానసిక, ఆధ్యాత్మిక, సామాజిక — అన్నింటినీ కలుపుకుని ఉంటుంది. మన పవిత్ర గ్రంథాల ప్రకారం మూడు రకాల దోషాలు ఉన్నాయి: వాత, పిత్త, కఫ. ఇవి 5 ప్రాథమిక మూలకాలు — ఆకాశం, గాలి, నీరు, అగ్ని మరియు భూమి — ఆధారంగా ఏర్పడతాయి. వీటి ప్రత్యేక సమ్మేళనం మన శరీర నిర్మాణం మరియు ‘ప్రకృతి’ని నిర్ణయిస్తుంది. ఈ మూడు దోషాలు వాతావరణం, వయస్సు మరియు అనేక ఇతర కారణాల ప్రకారం మారుతూ ఉంటాయి.
ప్రాధాన్యత
భారత ప్రభుత్వం 2016 నుండి ఆయుర్వేద డేను అధికారికంగా నిర్వహిస్తోంది. ప్రతి సంవత్సరం వేరే థీమ్ ఆధారంగా పలు కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి. 2025 థీమ్ “ఆయుర్వేద ఫర్ పీపుల్ అండ్ ప్లానెట్”గా ఖరారైంది. ఈ వార్షికోత్సవం సమతుల్యాన్ని సూచించే Autumnal Equinoxకు అనుగుణంగా జరగడం ఆసక్తికర విషయం.
ఉత్సవం మరియు స్కీత్యలు
ఈరోజు విద్యాసంస్థలు, ఆసుపత్రులు, ఐయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ఆరోగ్య శిబిరాలు, అవార్డులు పంపిణీ, అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తాయి. ధన్వంతరి దేవునికి ప్రత్యేక పూజ, ఆయుర్వేద ఔషధాలు ప్రసాదంగా సమర్పించడం, ఆరోగ్య చర్చలు జరుపుకోవడం ముఖ్య రীতি. ప్రతి ఇంట్లో ప్రతి రోజూ అయుర్వేదాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే ప్రధాన లక్ష్యం.
