వి.పి.సింగ్

వి.పి.సింగ్ (1931–2008)

వి.పి.సింగ్ గారి పూర్తి పేరు విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ , ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న అలహాబాద్ దగ్గరలో ఉన్న ఒక చిన్న జమీందారు కుటుంబంలో జన్మించిన సింగ్ గారు తమ దగ్గర బంధువులు మండా సంస్థాన రాజ కుటుంబానికి దత్తత వెళ్లారు. దేశంలోనే ప్రముఖ విద్యాసంస్థలలో పాఠశాల నుంచి ఉన్నత విద్య వరకు అభ్యసించారు.

వి.పి.సింగ్ చిన్నతనం లో చాలా సిగ్గరి , రాజ సంప్రదాయం ప్రకారం గుఱ్ఱపు స్వారీ, ఖడ్గ యుద్ధం లో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. తండ్రి గోపాల్ సింగ్ తరువాత మండా సంస్థానానికి 27 ఏళ్ళు వయస్సు లో రాజుగా పట్టాభిషిక్తులయ్యారు.

వి.పి.సింగ్ తండ్రి గారు భారత దేశం మొదటి ప్రధాన మంత్రి నెహ్రూ గారు మంచి స్నేహితులు. నెహ్రూ ఆహ్వానం మేరకు సింగ్ కుటుంబం కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి పార్టీకి పూర్వాంచల్ ప్రాంతంలో బలమైన మద్దతుదారులుగా నిలిచారు.

1969,1980 లలో ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీకి, 1971,1980,1989, 1991,1996లలో లోక్ సభకు, 1983 నుంచి 1988 వరకు రాజ్య సభకు ఎన్నికయ్యారు. 1970లో అసెంబ్లీలో చీఫ్ విప్ గా, 1976 నుంచి 1977 వరకు కేంద్ర వాణిజ్య శాఖ మంత్రిగా, 1980 నుంచి 1983 వరకు ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి గా, 1983 నుంచి 1988 వరకు ఆర్థిక, రక్షణ, విదేశాంగ శాఖ మంత్రులుగా ,1989 నుంచి 1990 వరకు దేశ ప్రధాన మంత్రి గా పనిచేశారు.

దేశ రక్షణ శాఖ మంత్రిగా బోఫోర్స్ కుంభకోణం వెలుగులోకి తెచ్చిన మొదటి వ్యక్తి , ప్రధానమంత్రి గా బడుగు, బలహీన వర్గాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించే మండల్ కమిషన్ సిఫార్సులు అమల్లోకి తెచ్చిన ప్రధానమంత్రి గా చరిత్ర లో నిలిచిపోయారు.

వి.పి.సింగ్ ను రాజకీయాల్లో అత్యంత నమ్మదగిన వ్యక్తి కాదు అని అన్ని పార్టీల నాయకులు విమర్శించారు. అధికారంలోకి రావడానికి పార్టీలు మారడానికి సాహసించారు.

వి.పి.సింగ్ అమలు చేసిన మండల్ రిజర్వేషన్లు కారణంగా దేశవ్యాప్తంగా అగ్రవర్ణాల ఆగ్రహానికి గురైన మొదటి అగ్రవర్ణ నాయకుడిగా , అయోధ్య యాత్ర ను అడ్డుకొని హిందూ మత వ్యతిరేకిగా దేశ రాజకీయాల్లో అత్యంత అమనకరమైన రీతిలో ప్రజలచే తులనాడబడిన నాయకుడిగా, తన రాజకీయ భవిష్యత్తు ను స్వయంగా నాశనం చేసుకున్న వ్యక్తిగా దేశ రాజకీయ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.

అటల్ బిహారీ వాజపేయి

అటల్ బిహారీ వాజపేయి(1924–2018)

భారత దేశ వికాస్ పురుషుడిగా ,భారత దేశ రాజకీయ బిష్మ పితామహుడు గా దేశవ్యాప్తంగా కీర్తింప బడుతున్న అటల్ బిహారీ వాజపేయి గారు మధ్యప్రదేశ్ లోని గ్వాలియర్ పట్టణంలో జన్మించారు, వీరి స్వస్థలం మాత్రం ఆగ్రా నగరం దగ్గర లో ఉన్న బాటేశ్వర్ గ్రామం.

ప్రాథమిక నుంచి డిగ్రీ వరకు గ్వాలియర్ నగరంలో పూర్తి చేసి పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్ ను లక్నోలో పూర్తి చేశారు. చిన్నతనంలోనే ఆర్ ఎస్ ఎస్ పట్ల ఆకర్షితుడై సంఘ శాఖల్లో ప్రతి రోజు పాల్గొనేవారు. ఆర్య సమాజ్ , ఆర్ ఎస్ ఎస్ లలో రెండింటి భాద్యతలు స్వీకరించి అప్పగించిన పనిని ఏకాగ్రత తో పూర్తి చేశారు.

ఆర్ ఎస్ ఎస్ సంఘ్ చాలక్ గురూజీ గోవల్కర్ గారి సూచనల మేరకు దీనా దయల్ ఉపాధ్యాయ గారితో కలిసి జనసంఘ్ పార్టీని విస్తరించడంలో కృషి చేశారు. లాల్ కృష్ణ అద్వానీ, వాజపేయి గారు తొలుత రాజకీయ మిత్రులు, అనంతరం ప్రాణ స్నేహితులు, వారి అనుబంధం 5 దశాబ్దాలు కొనసాగింది. దేశ మొదటి ప్రధాని నెహ్రూ గారినే తన అభిమానిగా మార్చుకున్నారు. నెహ్రూ గారితో ప్రారంభమైన చెలిమి ఆ తరువాత ఇందిరా గాంధీ, రాజీవ్ గాంధీలతో కూడా కొనసాగింది.

1957,1967,1971,1977,1980,1989,1991,1996, 1998, 2004 వరకు మొత్తం 10 సార్లు లోక్ సభకు, 1964, 1985 లో రెండు సార్లు రాజ్య సభకు ఎన్నికయ్యారు. 1977లో దేశాయ్ మంత్రివర్గంలో విదేశాంగ శాఖ మంత్రిగా ,1996లో 13 రోజుల ,1998 నుంచి 2004 మొత్తం మూడు సార్లు దేశానికి ప్రధానమంత్రి గా పనిచేశారు.

వాజపేయి గారు గొప్ప రాజకీయ నాయకులు మాత్రమే కాకుండా గొప్ప కవి, గొప్ప పత్రికా సంపాదకులు. దేశ రాజకీయ చరిత్రలో ప్రధానమంత్రి గా ఎన్నికైన కవి వాజపేయి గారు. వాజపేయి గారు దేశ అభివృద్ధి ని కాంక్షించారు ప్రధానమంత్రి గా 50 ఏళ్లలో సాధ్యపడని అభివృద్ధి ని కేవలం 6 సంవత్సరాలలో చేసి చూపిన పరిపాలన దక్షుడు.

60 దశాబ్దాలు రాజకీయాల్లో కొనసాగిన అవినీతి మరకలు అంటకుండా రాజకీయాల నుంచి విరమణ పొందారు. ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారత దేశ ప్రభుత్వాలు దేశంలో అత్యున్నత పద్మ భూషణ్, పద్మ విభూషణ్, భారత రత్న పురస్కారాలతో సత్కరించటం జరిగింది. వాజపేయి స్వేచ్ఛ వాద రాజకీయ నాయకుడు, తన రాజకీయ మూలలను కాపాడుకుంటూనే దేశంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలకు ప్రీతి పాత్రుడయ్యారు. రాజకీయాల్లో అజాత శత్రువు గా నిలిచిపోయారు.

చంద్రశేఖర్

చంద్రశేఖర్ (1927–2007)

చంద్రశేఖర్ గారి పూర్తి పేరు చంద్రశేఖర్ సింగ్ , ఇబ్రహీంపట్టి గ్రామం బలియా జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే తెలివైన విద్యార్థి కావడంతో ప్రభుత్వం నుంచి ఉపకరవేతనాలతో డిగ్రీ, పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్ విద్యను పూర్తి చేసి కొంత కాలం సోషలిస్టు పత్రికలో జర్నలిస్ట్ గా ఉద్యోగం చేశారు.

వీరి రాజకీయ గురువు సోషలిస్టు దిగ్గజం ఆచార్య నరేంద్ర దేవ్ గారు విశ్వవిద్యాలయం లో కూడా వీరికి ఆచార్యులు. పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేస్తున్న సమయంలో పెద్దల ఒత్తిడి వల్ల వివాహం చేసుకున్నారు. ప్రజా సోషలిస్టు పార్టీ తో రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించి ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర పార్టీ విభాగానికి ప్రధాన కార్యదర్శి గా , రాజ్యసభ కు ఎన్నికయ్యారు.

ఇందిరా గాంధీ ఆహ్వానం మేరకు కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరిన ఆ పార్టీ తీసుకునే ప్రజావ్యతిరేక నిర్ణయాలను బాహాటంగా విమర్శించేవారు. కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఉన్న మోహన్ ధారియా, రాం ధన్ , ఎస్.ఎన్ సిన్హా లతో కలిపి వీరిని పార్టీలో “యంగ్ టూర్క్స్” గా పిలిచేవారు. పదవుల కోసం తనకి వంగి వంగి నమస్కారాలు చేసే వారి కన్నా తన నిర్ణయాలను బాహాటంగా విమర్శించే చంద్రశేఖర్ గారు అంటే ఇందిరా గాంధీ కి ఎంతో అభిమానం మరియు గౌరవం.

లోక్ నాయక్ జె.పి గారు తలపెట్టిన ప్రభుత్వ వ్యతిరేక ఉద్యమనికి మద్దతు తెలిసిన మొదటి వ్యక్తి చంద్రశేఖర్ గారు. 1977లో కాంగ్రెస్ వ్యతిరేక ప్రభుత్వం ఏర్పాటు లో కీలక పాత్ర పోషించారు. కేంద్ర మంత్రి పదవి చేపట్టాలని స్వయంగా ప్రధాన మంత్రి దేశాయ్ కోరిన తిరస్కరించారు.

1983లో కన్యాకుమారి నుంచి ఢిల్లీ వరకు”భారత యాత్ర” పేరుతో పాదయాత్ర చేసిన ఏకైక జాతీయ స్థాయి నాయకుడు.ఆ పాదయాత్ర ఆయనకు దేశవ్యాప్తంగా మంచి గుర్తింపు మాత్రమే కాకుండా దేశ రాజకీయాల్లో మాస్ లీడర్ గా ఇమేజ్ వచ్చింది.

1977 నుంచి 2004( ఒక్క 1984 మినహా)లలో జరిగిన అన్ని లోక్ సభ ఎన్నికల్లో బలియా స్థానం నుంచి మంచి ఆధిక్యంతో గెలిచేవారు. 1977లో జనతాపార్టీ కి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యి 1988 వరకు కొనసాగారు, 1990 నుంచి 2008 వరకు సమాజ్ వాదీ జనతాపార్టీ అధ్యక్షుడిగా కొనసాగారు.

1989లో వి.పి.సింగ్ ప్రధానమంత్రి కావడంలో కీలకపాత్ర పోషించిన, తరువాత కాలంలో వారిద్దరి మధ్య సఖ్యత లేకపోవడం గమనార్హం. 1990మధ్యలో ప్రధాని వి.పి.సింగ్ రాజీనామా చేయడంతో కాంగ్రెస్ పార్టీ మద్దతుతో ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసి కాశ్మీర్, రామాజన్మభూమి, మండల్ రిజర్వేషన్లు వంటి అంశాలపై అల్లర్లు జరగకుండా నియంత్రించడంలో సఫలీకృతం అయ్యారు.

లోక్ సభ లో అధికార, ప్రతిపక్షల మధ్య ప్రతిష్టంభన ఏర్పడిన ప్రతిసారి వారిద్దరి మధ్య వారధిగా నిలిచి ఎన్నోసార్లు సయోధ్య కుదుర్చారు. దేశ రాజకీయాల్లో నెహ్రూ, వల్లభాయ్ పటేల్, లోహియా, జె.పి వంటి ఎందరో దిగ్గజ నేతలతో పాటు ప్రమోద్ మహాజన్, నితీశ్ కుమార్ , వెంకయ్యనాయుడు వంటి ఎందరో యువ నాయకులతో కలిసి పని చేసిన ఘనత ఒక్క చంద్రశేఖర్ గారిదే.

రాజకీయాల్లో చంద్రశేఖర్ గారు అజాత శత్రువు , అవినీతి రహిత నాయకుడిగా చివరి వరకు రాజకీయాల్లో కొనసాగారు.

మొరార్జీ దేశాయ్

మొరార్జీ దేశాయ్(1896–1995)

మొరార్జీ దేశాయ్ గారి పూర్తి పేరు మొరార్జీ రాంచోడ్జి దేశాయ్, దేశాయ్ గారు పూర్వ బొంబాయి ప్రొవిన్సులో ఉన్న బుల్సర్ జిల్లా భాదేలి గ్రామంలో జన్మించారు. వీరి తండ్రి గారు గ్రామంలో పేరున్న పండితులు మరియు ఉపాధ్యాయులు.

బొంబాయి లోని విల్సన్ కళాశాలలో డిగ్రీ పూర్తి చేసి , ప్రతిష్టాత్మక ఇండియన్ సివిల్ సర్వీసు పరీక్ష లో ఉత్తీర్ణత సాధించి డిప్యూటీ కలెక్టర్ గా నియమితులయ్యారు, 1930లో జరిగిన గోద్రా అల్లర్ల కు జిల్లా అధికారిగా నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేశారు.

కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి గాంధీ గారికి ముఖ్య అనుచరులుగా కొనసాగారు1937లో బొంబాయి ప్రొవిన్సుకు ఎన్నికయ్యి రెవెన్యూ, హోం శాఖల మంత్రిగా పనిచేశారు, స్వాతంత్ర్య అనంతరం 1952లో బొంబాయి రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నికయ్య 1956 వరకు కొనసాగారు. దేశాయ్ గారి హయాంలోనే బొంబాయి రాష్ట్రం మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ రాష్ట్రాలుగా ఏర్పడ్డాయి.

1957,1962,1967,1971,1977 లలో వరుసగా ఐదు సార్లు లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యారు. నెహ్రూ, ఇందిరా గాంధీ మంత్రి వర్గాల్లో ఆయన చేపట్టిన కేంద్ర మంత్రి పదవి ఉందంటే అది ప్రాధాన్యత లేని శాఖలు మాత్రమే. 1969లో కాంగ్రెస్ పార్టీ రెండుగా చిలిపోతే సంప్రదాయ కాంగ్రెస్ వాదులు దేశాయ్ గారి పక్షాన, యువ నాయకులు ఇందిరా గాంధీ పక్షాన నిలిచారు.

లోక్ నాయక్ జె.పి గారి ఆధ్వర్యంలో జరుగుతున్న అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమంలో పాల్గొని క్రియాశీలక పాత్ర పోషించారు. ఉద్యమం లో పాల్గొన్నందుకు జైలుకు వెళ్లారు. 1977లో జె.పి గారు స్థాపించిన జనతా పార్టీలో చేరి దేశవ్యాప్తంగా ఆ ఎన్నికల్లో జనతాపార్టీ విజయం సాధించడంతో దేశానికి తొలి కాంగ్రేసేతర ప్రధానమంత్రి గా ఎన్నికయ్యారు.

దేశాయ్ గారి మనవడు మధుకేశ్వర్ దేశాయ్ గారు ప్రస్తుతం భారతీయ జనతా యువ మోర్చా జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడు గా పనిచేస్తున్నారు. దేశాయ్ గారు తన మూత్రాన్ని స్వయంగా పొదున్నే తాగేవారు , ఆయన దృష్టిలో మూత్రం సర్వరోగ నివారిణి అని విశ్వసించిన మొదటి రాజకీయ నాయకుడు.

వి.వి.గిరి

వి.వి.గిరి(1894–1980)

వి.వి.గిరి గా పేరొందిన వరహగిరి వెంకటగిరి గారు ఒరిస్సాలో ఉన్న బరంపూర్ లో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. ఐర్లాండ్ దేశంలో న్యాయ విద్యను పూర్తి చేసి స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చి కొంతకాలం న్యాయ వాదిగా పనిచేసారు. ఐర్లాండ్ లో చదువుతున్న సమయంలో గాంధీజీ ప్రేరణతో దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటం కోసం సంఘీభావం గా అక్కడ అనేక కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. న్యాయవాదిగా కొనసాగుతూనే కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు, కాంగ్రెస్ పార్టీ అనుబంధ కార్మిక సంఘాల తరుపున అనేక కార్మిక ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నారు, కార్మిక సంఘాల నాయకుడిగా మంచి గుర్తింపు తెచుకున్నారు.

కార్మికుల తరుపున 1934లో కేంద్ర శాసనసభ కు పోటీ చేసి విజయం సాధించారు, 1937లో జస్టిస్ పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు బొబ్బిలి రాజు మీద మద్రాస్ అసెంబ్లీకి జరిగిన ఎన్నికల్లో విజయం సాధించారు.1946లో రెండో సారి మద్రాస్ అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యారు, 1951లో మొదటి లోక్ సభకు పార్వతి పురం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. 1957లో అక్కడి నుండే ఓటమి పాలయ్యారు. 1937 నుంచి 1939 వరకు రాజగోపాలచారి మంత్రి వర్గంలో కార్మిక శాఖ మంత్రిగా , 1946 నుంచి 1947 వరకు మరోసారి ఆంధ్ర కేసరి ప్రకాశం పంతులు గారి మంత్రి వర్గంలో కార్మిక శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు.1952 నుంచి 1954 వరకు నెహ్రూ గారి మంత్రివర్గంలో కేంద్ర కార్మిక శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. రాష్ట్ర, కేంద్ర లలో కార్మిక శాఖ మంత్రిగా కార్మికుల సంక్షేమం కోసం అనేక చర్యలు తీసుకున్నారు, అలాగే అనేక చట్టాలు రూపకల్పనలో భాగమయ్యారు.

1957 నుంచి 1967 వరకు ఉత్తరప్రదేశ్, కేరళ, కర్ణాటక రాష్ట్రాలకు గవర్నర్ గా పనిచేశారు. 1967 నుంచి 1969 వరకు దేశానికి ఉపరాష్ట్రపతి గా పనిచేశారు. 1969లో అప్పటి రాష్ట్రపతి జకీర్ హుస్సేన్ అకాల మరణం వల్ల జరిగిన మధ్యంతర రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో మరో తెలుగు నేత నీలం సంజీవ రెడ్డి గారిని ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ మద్దతు తో ఓడించారు.1969 నుంచి 1974 వరకు దేశానికి రాష్ట్రపతి గా పనిచేశారు.

గిరి గారు కేవలం రాజకీయలలో నే కాకుండా మంచి రచయిత కూడా ముఖ్యంగా తెలుగు భాషా మీద మంచి పట్టు కలిగి ఉండేవారు. గిరి గారి సుదీర్ఘ రాజకీయ జీవితంలో ఎక్కువ భాగం కార్మికుల సమస్యలు మీద పోరాటానికే వేచించారు. అలాగే ఆయన దేశానికి చేసిన సేవలకు గాను 1975లో అప్పటి ప్రభుత్వం “భారత రత్న” బిరుదు తో సత్కరించటం జరిగింది.

రిపబ్లిక్ డే తొలి పరేడ్ ఎప్పుడు జరిగింది, ఎన్ని మైళ్లు సాగింది

రిపబ్లిక్ డే పరేడ్

గణతంత్ర దినోత్సవం ఏంటి, దానిని ఎందుకు జరుపుకుంటారు?

భారతదేశానికి 1947 ఆగస్టు 15న స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. తర్వాత 1950 జనవరి 26న దేశంలో రాజ్యాంగం అమలైంది. దీని ప్రకారం భారత్ ప్రజాస్వామ్య, సర్వసత్తాక, గణతంత్ర దేశంగా ఆవిర్భవించింది. అందుకే, ప్రతి ఏటా జనవరి 26న గణతంత్ర దినోత్సవం జరుపుంటారు.

గణతంత్ర దినోత్సవం జరిపే సంప్రదాయం ఎప్పటి నుంచి మొదలైంది?

దేశ మొదటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ 1950 జనవరి 26న 21 ఫిరంగుల సెల్యూట్ స్వీకరించడంతోపాటూ, భారత జాతీయ జెండాను ఎగురవేసి దేశాన్ని సంపూర్ణ గణతంత్ర దేశంగా ప్రకటించారు. ఆ తర్వాత నుంచి ప్రతి ఏటా అదే రోజును గణతంత్ర దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నారు. ఆ రోజును జాతీయ సెలవు దినంగా ప్రకటించారు.

Image

భారత్ తన రాజ్యాంగాన్ని ఎప్పుడు స్వీకరించింది?

భారత్ రాష్ట్రాల ఒక సంఘం. ప్రభుత్వ పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ కలిగిన ఒక గణతంత్ర దేశం. ఈ గణతంత్ర దేశంలో పాలన భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం సాగుతుంది. దానిని రాజ్యాంగ సభ 1949 నవంబర్ 26న ఆమోదించింది. 1950 జనవరి 26 నుంచి భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చింది.

భారత రాజ్యాంగంలోని పంచవర్ష ప్రణాళికను ఏ రాజ్యాంగం నుంచి స్వీకరించారు?

భారత రాజ్యాంగంలో పంచవర్ష ప్రణాళికను సోవియట్ యూనియన్(యుఎస్ఎస్ఆర్) నుంచి తీసుకున్నారు.

గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున జాతీయ జెండాను ఎవరు ఎగురవేస్తారు?

దేశ ప్రథమ పౌరుడు అంటే రాష్ట్రపతి గణతంత్ర దినోత్సవాల్లో పాల్గొంటారు. జాతీయ జెండాను ఆయనే ఎగురవేస్తారు.

గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున రాష్ట్ర రాజధానుల్లో జాతీయ జెండాను ఎవరు ఎగురవేస్తారు?

గణతంత్ర వేడుకల సందర్భంగా ఆయా రాష్ట్రాల గవర్నర్లు రాష్ట్ర రాజధానుల్లో జాతీయ జెండాను ఎగురవేస్తారు. భారత్‌లో రెండు జాతీయ జెండా వేడుకలు జరుగుతాయి. ఒకటి గణతంత్ర దినోత్సవం, రెండోది స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రధాని దేశ రాజధానిలో, ముఖ్యమంత్రులు రాష్ట్ర రాజధానుల్లో జాతీయ జెండాను ఎగురవేస్తారు.

రిపబ్లిక్ డే పరేడ్

కొత్త దిల్లీలో జరిగే గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్‌ నుంచి గౌరవ వందనం ఎవరు స్వీకరిస్తారు?

గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్ నుంచి భారత రాష్ట్రపతి గౌరవ వందనం స్వీకరిస్తారు. భారత సాయుధ దళాల కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ ఆయనే. ఈ పెరేడ్‌లో భారత సైన్యం తమ ట్యాంకులు, మిసైళ్లు, రాడార్, యుద్ధ విమానాలు లాంటి వాటిని ప్రదర్శిస్తుంది.

బీటింగ్ రిట్రీట్ అనే వేడుక ఎక్కడ జరుగుతుంది?

బీటింగ్ రిట్రీట్ కార్యక్రమం రైజీనా హిల్స్‌లో రాష్ట్రపతి భవనం ఎదుట జరుగుతుంది. దానికి రాష్ట్రపతి ముఖ్య అతిథి. బీటింగ్ రిట్రీట్ వేడుకను గణతంత్ర దినోత్సవాల ముగింపు కార్యక్రమంగా చెబుతారు. ఇది గణతంత్ర దినోత్సవం జరిగిన మూడో రోజు అంటే జనవరి 29న సాయంత్రం నిర్వహిస్తారు. బీటింగ్ రిట్రీట్‌లో పదాతి దళం, వైమానిక దళం, నావికా దళాల బ్యాండ్ సంప్రదాయ సంగీతం వినిపిస్తూ మార్చ్ చేస్తాయి.

భారత జాతీయ జెండా ఎవరు డిజైన్ చేశారు?

భారత జాతీయ జెండాను పింగళి వెంకయ్య డిజైన్ చేశారు. పింగళి మొదట డిజైన్ చేసిన జెండాలో ఎరుపు, ఆకుపచ్చ రెండు రంగులు మాత్రమే ఉండేవి. ఆయన ఈ జెండాను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ బెజవాడ సెషన్‌లో గాంధీజీ సమక్షంలో అందించారు. తర్వాత గాంధీ సలహాతో జెండా మధ్యలో తెల్లరంగును జోడించారు. ఆ తర్వాత చరఖా ప్రాంతంలో రాష్ట్రీయ చిహ్నం హోదాలో అశోక చక్రానికి చోటు లభించింది. భారత జాతీయ జెండా ప్రస్తుత స్వరూపాన్ని 1947 జులై 22న నిర్వహించిన భారత రాజ్యాంగ సభ సమావేశం సందర్భంగా స్వీకరించారు. భారత్‌లో ‘త్రివర్ణం’ అంటే భారత జాతీయ జెండా అని అర్థం.

రిపబ్లిక్ డే పరేడ్

జాతీయ సాహస పురస్కారాలు ఎప్పుడు ప్రదానం చేస్తారు?

జాతీయ సాహస పురస్కారాలను భారత్ ప్రతి ఏటా జనవరి 26 సందర్భంగా ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించిన పిల్లలకు ఇస్తారు. ఈ అవార్డులను 1957 నుంచి ప్రారంభించారు. పురస్కారంలో భాగంగా ఒక పతకం, ధ్రువ పత్రం, నగదు బహుమతి అందిస్తారు. స్కూల్ విద్య పూర్తి చేసేవరకూ పిల్లలందరికీ ఆర్థిక సాయం కూడా అందిస్తారు.

గణతంత్ర దినోత్సవ పెరేడ్ ఎక్కడ నుంచి ప్రారంభమవుతుంది?

గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్ రాష్ట్రపతి భవనం నుంచి ప్రారంభమవుతుంది. ఇండియా గేట్ దగ్గర ముగుస్తుంది.

ప్రథమ గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున భారత రాష్ట్రపతి ఎవరు?

ప్రథమ గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ భారత రాష్ట్రపతిగా ఉన్నారు. రాజ్యాంగం అమలైన తర్వాత ఆయన ప్రస్తుత పార్లమెంట్ దర్బార్ హాల్‌లో రాష్ట్రపతిగా ప్రమాణం చేశారు. ఐదు మైళ్ల పొడవున సాగిన పరేడ్ తర్వాత, ఆయన ఇర్విన్ స్టేడియంలో జాతీయ జెండాను ఎగురవేశారు.

భారత రాజ్యాంగం రూపొందించడానికి ఎన్ని రోజులు పట్టింది?

రాజ్యాంగ సభ దాదాపు మూడేళ్ల (2 సంవత్సరాల 11 నెలల, 17 రోజులు)లో భారత రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించింది. ఈ వ్యవధిలో 165 రోజుల్లో 11 సెషన్స్ నిర్వహించారు.

President’s Bodyguard (PBG)

Yes, the President of India does have a special, rather a unique security force, which is known as the President’s Bodyguard (PBG). Here is a photograph in which we may see that the president of India is seen presenting the Banner and Silver Trumpet to the President’s Bodyguard.

President presents Silver Trumpet and Banner to President’s Bodyguards

This is the main gate of the President’s Estate at Dehradun. Long back, for the first time, I had seen the President’s Bodyguard, with their horses and regalia here only.

This is the President’s Estate (Rashtrapati Niwas) Dehradun. (within the above gate).

See this picture. You might have seen them earlier during the Republic Day Parades.

Here is a rare picture of Dr. Rajendra Prasad, the first President of India, passing through a market place in his horse carriage, escorted by the President’s Bodyguard.

Here are more pictures of the President’s Bodyguard, as may be seen often in Delhi.

Well, there are few special requirements for joining the President’s Bodyguard. One is that you have to be at least 6 feet tall. Also, you must be from 3 specified castes.

The matter of specific castes is challenged in court and the Army defends it strongly.

As of today, President’s Bodyguards (PBG) is a small body of handpicked men, comprising 4 Officers, 14 Junior Commissioned Officers (JCOs) and 161 troopers backed by administrative support personnel. This establishment has not changed much since the 19th century. Its men are trained for operational duties, both, as tankmen and airborne troops in addition to their ceremonial role.

The physical standards for the PBG are very specific with 6 feet being the minimum height for a trooper. Men of the PBG are expert horsemen, adept at ceremonial punctilio, trained combat paratroopers, armoured vehicle crewmen and tradesmen.

Honed in diverse combat skills, the PBG personnel have proven their worth in battle as well as in mounted tourneys and equestrian skills.

The records indicate that the first time a force like PBG was raised in 1773 at Benares (Varanasi) by the then Governor Warren Hastings, with a strength of 50 handpicked troopers. This nucleus of the Bodyguard was later augmented by another 50 horsemen, provided by Raja Cheyt Singh of Benares, thus bringing the overall strength of the regiment up to 100 horses and men by the end of that year, say the records.

The establishment of the regiment varied through the years, being augmented in times of war and it attained its maximum strength of 1,929 all ranks, as per the Army List of 1845, just prior to the First Sikh War. The PBG continued to be a select Cavalry Unit, primarily for the personal and battlefield security of the Governor and later Governor General, who often had to personally lead his forces into battle.

The Raising Charter clearly spelt out the role of the PBG, namely — “To act as Bodyguard to the Governor in peace and to accompany him as Commander-in-Chief in battle”.

This unique band of select troops, in over two centuries of service, has seen action in various roles — as mounted and dismounted cavalry; Artillery, with ‘Galloper Guns’ in the Egyptian Expedition of 1801-1802; Marines in 1809, protecting naval transports in the Bay of Bengal; and more recently as mechanised and airborne troops.

Rajiv Gandhi

What is the complete story of assassination of Rajiv Gandhi?

The plot was first hatched in October 1990 as the political tremors started in Delhi due to the constant fear of the V.P. Singh government falling and the return of the Rajiv Gandhi led Congress government.

Image Above: LTTE Supremo Prabhakaran.

Determined to prevent Rajiv Gandhi from returning to power fearing the reinduction of the IPKF (India Peace Keeping Force) that would break the network of LTTE (Liberation Tigers of Tamil Eelam) established in Tamil Nadu, the LTTE supremo Prabhakaran ordered the killing of Rajiv at a meeting held in Jaffna in October 1990.

  • Events Leading to the Incident.

November 1990: As the V.P. Singh got voted out and Rajiv Gandhi was virtually back in power, the LTTE started getting desperate as Rajiv Gandhi as a PM would be an impossible target, so they decided to carry out their plan when Rajiv was still a leader of the opposition and had a low level of security with him, His election campaigns where he would meet people and interact with them was a proper environment for the LTTE to implement their plan.

December 1990: the elusive LTTE supremo Prabhakaran, having decided on the physical elimination of Rajiv Gandhi, summoned four trusted lieutenants – Baby Subramaniyam, Murugan, Muthuraja and Shivarasan – to finalize the contours of an assassination plot. Subramaniyam and Muthuraj were summoned from Madras where they were staying at the time.

In the first week of December, Prabhakaran made his decision known to the four members of the team he had summoned. The actual details of the operation were left to them but each was assigned a specific task.

  • Baby Subramaniyam, a prominent ideologue of the LTTE, His task was to prepare a back-up team that would arrange shelter for the assassins before and after the killing.
  • Muthuraja was asked to prepare a base in Madras to ensure proper communication facilities, couriers for messages, and the smooth distribution of money for the assassins.
  • Murugan, a key instructor and an explosive expert of the LTTE, was asked to take over the assignments from Subramaniyam and Muthuraja after their departure for Jaffna.
  • Sivaraman, the much-wanted man today, who has been labeled “one-eyed-Jack” was given the most important task – the actual assassination.

The actual assassination plan gained impetus after the dismissal of Karunanidhi as Tamil Nadu CM on the ground of encouraging LTTE in the state, It wasn’t completely false as in some previous speeches he portrayed the struggle of Tamils in Sri Lanka as just and Noble.

The year 1991

January 1991: The four lieutenants of Prabhakaran had already set the plan in motion. Baby Subramaniyam and Muthuraja were back in Madras. Both were engaged in the crucial first stage of the plot – identifying and recruiting local people who would eventually harbor the assassination squad.

  • The Perfect Family

Bhagynathan – a young DK activist from Shubha’s place. Bhagynathan’s family was heavily steeped in debt and had meager means of support. He himself managed to earn a living by supplying stationery items to a firm where his sister, Nalini, was employed as a secretary. His mother, a nurse, was working in Kalyani Nursing Home.

The crunch came when his mother was asked to vacate the quarter provided by the nursing home authorities. The family was desperate, lack of money meant they could not afford to rent a place to live in Madras. The first recruit for the assassination plot had fallen into the LTTE’s lap.

Baby Subramaniyam casually mentioned to Bhagynathan that he was looking for a customer for his printing press as he was thinking of switching to another business. Bhagynathan offered to take over the press provided the price was paid in installments. Seeing Bhagynathan falling into the trap, Baby readily agreed. He sold the press to Bhagynathan at a ridiculously low price of Rs 5,000, payable in small installments.

Image Above: Nalini Sriharan, the lone surviving member of the five-member squad behind the Rajiv Gandhi assassination serving a life term in Vellore Central Jail.

Baby now had also gained access to Bhagynathan’s entire family which had shifted to the area where the press was located. He advised Nalini to help Bhagynathan in his new venture after her normal office hours. The press premises, in any event, offered the perfect cover for a suitable hide-out. The second stage of the operation – recruiting the entire family – had begun. Baby’s strategy of convincing Nalini to help Bhagynathan run the press was starting to pay off. Nalini was exposed to the LTTE literature which was then being churned out and conveyed one key message: Rajiv Gandhi was solely responsible for the “crimes” perpetrated by the IPKF in Sri Lanka.

February 1991: The second LTTE recruiter, Muthuraja, cultivates two freelance photographers, Haribabu and Ravi Shankaran who will film the actual assassination. Also, an explosive expert of the LTTE, Murugan discusses the design of the bomb required for the assassination.

Image Above: The probable structure of the bomb used reconstructed graphically using the remnants found at the site.

March 1991: Shivarasan returns to Jaffna to brief Prabhakaran who orders dry-runs before the actual execution and the exercise to be photographed for his viewing.

April 1991: Shivarasan returns to Tamil Nadu with human bombs Dhanu and Shubha, women Tigers of the shadow squad. Now, Shivarasan, himself an explosives expert, examines the design of how the bomb will work before pronouncing it suitable. The dry-run of the plan was sone at Rajiv’s Marina Beach rally. In which Dhanu gets closer to Rajiv Gandhi and touches his feet.

May 1991 (Month of Assassination): The second dry-run at the V.P. Singh rally in Thiruvallur. Dhanu is able to touch Singh’s feet in much the same manner as she would with Rajiv Gandhi. At Nalini’s house, Shubha helps Dhanu (Human Bomb) try on the denim jacket with the bomb. The bomb would be undetectable under her salwar-kameez.

Moment of Assasination

The Plan is well-coordinated and begins to unfold, Dhanu mixed in the crowd tries to get close to Rajiv Gandhi. Ansuya, a sub-inspector, tries to prevent Dhanu from getting too close to Rajiv but is prevented by Rajiv himself who says: “Let everybody get a chance.”

Dhanu garlands Rajiv and then bends down to touch his feet. As he in turn bends to raise her up, she triggers the bomb. The Bomb blast takes place and Rajiv Gandhi got killed instantly. This incident took place on 21st May 1991.

Kerala

  • Cleanest state of India.
  • Kerala gets the first spell of rains in India.
  • The richest Hindu temple in the world is located in Kerala. Padmanabhaswamy temple is the richest temple regarding gold and precious stones.
  • Kerala is known for its pioneer in medication using Ayurveda as its treatment method.
  • Kerala state has a female – to – male ratio higher than 0.99. Kerala has 1084 females per 1000 males with a rate of 1.084 which is higher than the national figure of 0.940.
  • The state of Kerala consumes about 20% of the country’s gold. Brides to be in Kerala can be seen submerged in gold from head to toe.
  • Kerala is the most literate state in India with a literacy rate of 93.91% while the literacy rate of the country stands at 74.04%.
  • The only state with the highest number of festivals being celebrated.
  • The first state to have implemented education reform bills.
  • The first state to have 100 % primary education
  • It has the least infant mortality rate. (10 per 1000)
  • It is also known as the spice coast of India.
  • Highest of alcohol consumption.
  • First Church, Mosque and Synagogue of India are in Kerala
  • Kerala enjoys a high life expectancy that of 75 years as compared to 64 years in India.
  • Zero Homeless State.
  • In February 2016, India’s then President, Pranab Mukherjee, conferred Kerala with the title of first digital state in the country.
  • It has an abundance of coconut trees.
  • The backwaters cover almost half of the length of Kerala.
  • National Geographic had declared it as Paradise of the world amongst ten others.
  • Home to a vast variety of herbs.
  • Natural Healthy Food

Pranab Mukherjee

  • Pranab was born in a Bengali family in Mirati, a village in the Bengal Presidency of British India (now in Birbhum district, West Bengal, India).
  • Mukherjee’s father, Kamada Kinkar Mukherjee, was deeply involved in India’s struggle for independence from Great Britain in the first half of the 20th century. A longtime member of the Indian National Congress
  • He attended the Suri Vidyasagar College in Suri (Birbhum), then affiliated to University of Calcutta. He subsequently earned MA degree in Political Science & History and LL.B. degree; both from University of Calcutta.
  • He was an upper-division Clerk in the Office of Deputy Accountant-General (Post and Telegraph) in Calcutta.
  • In 1963, he became Lecturer(Assistant Professor) of Political Science at Vidyanagar College, Kolkata and he also worked as a Journalist with the Desher Dak (Call of Motherland) before entering politics.
  • Mukherjee’s political career began in 1969, when he managed the successful Midnapore by-election campaign of an independent candidate, V. K. Krishna Menon. Then Prime Minister of India, Indira Gandhi, recognized Mukherjee’s talents and recruited him to her party, the Indian National Congress.
  • He became a member of the Rajya Sabha (the upper house of Indian parliament) in July 1969. Mukherjee was re-elected to the house in 1975, 1981, 1993 and 1999.
  • Mukherjee’s rise was rapid in the early phase of his career and he was appointed Union Deputy Minister of Industrial Development in Indira Gandhi’s cabinet in 1973.
  • Mukherjee was active in the Indian cabinet during the controversial Internal Emergency of 1975–77.
  • Mukherjee emerged unscathed and rose through a series of cabinet posts to become Finance Minister from 1982 to 1984.
  • As Finance Minister, Mukherjee signed the letter appointing Manmohan Singh as Governor of the Reserve Bank of India.
  • In 1979, Mukherjee became Deputy Leader of the INC in the Rajya Sabha, and in 1980 he was appointed Leader of the House
  • Mukherjee was sidelined from the INC following the assassination of Indira Gandhi.
  • In 1986, Mukherjee founded another party, the Rashtriya Samajwadi Congress (RSC), in West Bengal. The RSC and INC merged three years later after reaching a compromise with Rajiv Gandhi.
  • Mukherjee’s political career revived following Assassination of Rajiv Gandhi in 1991 when P. V. Narasimha Rao chose to appoint him as a External Affairs Minister for the first time from 1995 to 1996 in Rao’s cabinet.
  • Mukherjee was made President of the West Bengal Congress in 2000 and held the position until his resignation in 2010.
  • It was speculated in 2004 that Mukherjee would be made Prime Minister of India after Sonia Gandhi declined to become Prime Minister and Manmonhan Singh was appointed.
  • Mukherjee held many important posts in the Manmohan Singh government. He had the distinction of being the Minister for various high-profile Ministries including Defence, Finance, and External Affairs.
  • Mukherjee also headed the Congress Parliamentary Party and the Congress Legislative Party which consists of all the Congress MPs and MLAs in the country apart from being Leader of the House in Lok Sabha and Bengal Pradesh Congress Committee President.
  • Mukherjee ended his affiliation with the Indian National Congress and retired from active political life following his election as President in 2012.
  • Mukherjee was sworn-in by the Chief Justice of India on 25 July 2012, becoming the first Bengali to hold the post of President of India.
  • In January 2017, Mukherjee said he would not contest for 2017 Presidential elections. The reason he told for this was advanced age and failing health.
  • Padma Vibhushan, India’s second highest civilian award, in 2008.
  • Bharat Ratna, India’s highest civilian award, in 2019.

Pranab’s Positions:

Union Minister of Industrial Development 1973–1974

Union Minister of Shipping and Transport 1974

Minister of State for Finance 1974–1975

Union Minister of Revenue and Banking 1975–1977

Treasurer of Congress Party 1978–79

Treasurer of All India Congress Committee 1978–79

Leader of House of Rajya Sabha 1980–85

Union Minister of Commerce and Steel and Mines 1980–1982

Union Minister of Finance 1982–1984

Board of Governors of International Monetary Fund 1982–1985

Board of Governors of World Bank 1982–1985

Board of Governors of Asian Development Bank 1982–1984

Board of Governors of African Development Bank 1982–1985

Union Minister of Commerce and Supply 1984

Chairman; Campaign Committee of Congress-I for conducting National Elections to Parliament, 1984 Indian general election, 1991 Indian general election, 1996 Indian general election and 1998 Indian general election.

Chairman of Group of 24(a Ministerial Group attached to IMF and World Bank)1984 and 2009–2012

President of State Unit of Congress Party 1985 and 2000–08

Chairman of Economic Advisory Cell of AICC 1987–1989

Dy Chairman of Planning Commission 1991–1996

Union Minister of Commerce 1993–1995

Union Minister of External Affairs 1995–1996

President, SAARC Council of Ministers Conference 1995

General Secretary of AICC 1998–1999

Chairman of Central Election Coordination Committee 1999–2012

Leader of House of Lok Sabha 2004–2012

Union Minister of Defence 2004–2006

Union Minister of External Affairs 2006–2009

Union Minister of Finance 2009–2012

President of India 25 July 2012 – 25 July 2017.

Some of his Notable works:

  • During Mukherjee’s tenure 1991–96, Dr. Manmohan Singh as Finance Minister oversaw many economic reforms to end the Licence Raj system and help open the Indian economy.
  • The 2010–11 budget included the country’s first explicit target to cut public debt as a proportion of GDP and Mukherjee had targeted a budget deficit reduction to 4.1% of GDP in fiscal year 2012–13, from 6.5% in 2008–09.
  • He scrapped the Fringe Benefits Tax and the Commodities Transaction Tax. He implemented the Goods and Services Tax during his tenure. These reforms were well received by major corporate executives and economists.
  • Mukherjee expanded funding for several social sector schemes including the Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission.
  • He also supported budget increases for improving literacy and health care. He expanded infrastructure programmes such as the National Highway Development Programme.
  • Under his leadership, India was made “Full Dialogue Partner” of ASEAN as part of the Look East foreign policy initiated by Narasimha Rao.
  • He oversaw the successful signing of the U.S.-India Civil Nuclear Agreement with the US government and then with the Nuclear Suppliers Group, allowing India to participate in civilian nuclear trade in spite of not having signed the Nuclear Non-Proliferation Treaty.
  • Mukherjee played a crucial role in mobilising world opinion against Pakistan after the 2008 Mumbai attacks.
  • He contributed significantly to the negotiations leading to the establishment of the World Trade Organization.
  • His work in improving the finances of the government and for successfully returning the last installment of India’s first IMF loan.
  • Mukherjee was involved with a number of prominent international organizations, most notably occupying seats on the boards of governors of the African Development Bank, the Asian Development Bank, the International Monetary Fund, and the World Bank during his two stints as finance minister.

Capitals of all states in India

Here is a map of New India.

Do you know some states have more than 1 capital? YES!!! They have. The states having more than one capital are as follows:

Goa, Jammu and Kashmir, Uttarakhand, Himachal Pradesh, Andhra Pradesh and Maharashtra.

States and their capitals:

1

Andhra Pradesh

Amaravathi, Visakhapatnam, Karnool

2

Arunachal Pradesh

Itanagar

3

Assam

Dispur

4

Bihar

Patna

5

Chhattisgarh

Raipur

6

Goa

Panaji

7

Gujarat

Gandhinagar

8

Haryana

Chandigarh

9

Himachal Pradesh

Shimla

10

Mizoram

Aizwal

11

Jharkhand

Ranchi

12

Karnataka

Bangalore

13

Kerala

Thiruvananthapuram

14

Madhya

Pradhesh

Bhopal

15

Maharashtra

Mumbai

16

Manipur

Imphal

17

Meghalaya

Shillong

18

Nagaland

Kohima

19

Odisha

Bhubaneswar

20

Punjab

Chandigarh

21

Rajasthan

Jaipur

22

Sikkim

Gangtok

23

Tamil Nadu

Chennai

24

Tripura

Agartala

25

Telangana

Hyderabad

26

Uttar Pradesh

Lucknow

27

Uttarakhand

Dehradun

28

West Bengal

Kolkata

Union territories and their capitals.

1. Delhi

New Delhi

2. Chandigarh

Chandigarh

3. Daman & Diu

Daman

4. Dadra & Nagar Haveli

Silvassa

5. Puducherry

Pondicheri

6. Lakshadweep Islands

Kavaratti

7. Andaman &Nicobar Islands

Port Blair

8. Jammu

Srinagar

9. Ladakh

Leh

Indian Prime Minister’s Residence

The Prime minister’s residence is 7 lok Kalyan Marg New Delhi .

It is complex of 5 banglows .

So 7, Lok Kalyan Marg (formerly 7, Race Course Road) is the official residence and principal workplace of the Prime Minister of India.

Situated on Lok Kalyan Marg, New Delhi, the official name of the PM’s residence complex is Panchavati. It is spread over 12 acres of land, comprising five bungalows in Lutyens’ Delhi, built in the 1980s, which are Prime Minister’s office-cum-residence zone and security establishment, including one occupied by Special Protection Group (SPG) and another being a guest house, though all are collectively called 7, Lok Kalyan Marg. It does not have the Prime Minister’s Office but has a conference room for informal meetings.

The entire Lok Kalyan Marg, which lies right across the road, is closed to the public. Rajiv Gandhi was the first Prime Minister to reside at the erstwhile 7 Race Course Road, in 1984.

7, Lok Kalyan Marg

7 Lok Kalyan Marg from the inside

size =12 acres (4.9 ha)

It does not house the Prime Minister’s Office (PMO), which is located in the South Block of the Secretariat Building, on Raisina Hill nearby in New Delhi, where the Cabinet Secretariat functions. The nearest Delhi Metro station is Lok Kalyan Marg metro station.

When a new Prime Minister is nominated his/her original house is for the time being given a security detail and the new office holder is then advised to move in the 7, LKM at the earliest possible date.

The residence was earlier called 7, Race Course Road, which changed to 7, Lok Kalyan Marg, following the renaming of the road on which the house is situated, in September 2016.

Construction

The bungalows of the 7 LKM were originally designed by Robert Tor Russell, who was part of British architect Edwin Lutyens’ team, when he was designing New Delhi in the 1920s and 1930s.

The Bungalows

The 12 acres Prime Minister’s residence was built in the 1980s. It does not have his office inside the house, but has a conference room for informal meetings. PM’s residence-cum-office and security spread across five bungalows 1, 3, 5, 7 and 9, including 5, Lok Kalyan Marg, the Private Residential Zone for the Prime Minister, though he operates from 7, Lok Kalyan Marg.

Bungalow 1, LKM is a helipad for the service of Prime Minister which is being used so since September 2003.

Earlier it was resided in by Dr. S. Venugopal Chary of TRS who vacated it on government’s requests with a purpose of beefing up the security. Its under the control of the SPG. After former Maharashtra chief minister Prithviraj Chavan vacated his 11-LKM bungalow, the last addition to the LKM complex was complete. The entire road with bungalows numbering 1, 3, 5, 7, 9 and 11 came under PM’s residential complex.

Bungalow 3 which was earlier the residence of Dr. Manmohan Singh has now been converted into a guesthouse for PM’s guests.

Bungalow No. 9 LKM, is occupied by the Special Protection Group (SPG) that guards the PM. A 1.5 kilometres (0.93 mi) long tunnel connects the Indian prime minister’s residence to Safdarjung Airport, where VVIP helicopters land. Constructed beyond Kemal Atatürk Marg, Golf Course and Safdarjung Tomb and then an overground drive to surface at the helicopter hangar at the airport, work on the tunnel began in 2010 and was completed by July 2014 and Modi was the first PM to use it.

Current prime minister Narendra Modi uses 5, LKM as his residence which has also been used as so by Atal Bihari Vajpayee and Rajiv Gandhi.

Panchvati

In 2001, during the tenure of Vajpayee, a state-of-the-art auditorium was constructed at the cost of ₹2.658 crore (US$370,000) and was named as Panchvati, it has been named after the spot where Ram and Sita had built their hut during their exile. It is equipped for video conferencing and simultaneous translations

This can be modelled into 2–3 conference rooms and can also act as a banquet for a gather of 200–340 people. This can be used as a cabinet meeting room and can also be arranged to form a theatre.

Security

While the government-run Special Protection Group (SPG) is the primary agency in charge of the security, it is aided by the Central Reserve Police Force (CRPF) Border Security Force (BSF) and Delhi Police to provide three-rung security for the estate. There is only one entrance to 7 Lok Kalyan Marg, which is guarded by the SPG. Only those visitors whose names have been given to SPG by the prime minister’s personal secretaries are allowed in. The rule applies to everybody – including the national security adviser, top bureaucrats, relatives and guests (barring close family). Visitors are expected to carry an identity card. No outside vehicle is allowed to go beyond this checkpoint and even high-profile visitors including cabinet ministers have to park their official vehicles by the checkpoint. Special SPG vehicles are used to carry the guests from the checkpoint to the residential office of the PM. The only exception to this rule allowed by SPG is for the SPG protectors themselves who are allowed to take the vehicle carrying them into the complex.

The whole area is a no-fly zone and airspace usage around the area is highly restricted and monitored.

Over the years, its security has gradually been beefed up. A bulletproof glass-tube passage was built in 2003, connecting 3 LKM, at the Prime Minister’s residence to Panchvati or 7 LKM, where the PM meets people and delegations and holds official meetings.

A concrete wall was added on the periphery, separating the house from the main road, to render any truck bomb or a car bomb attack ineffective. However the residence is surrounded by various high rise building and public structures, including Samrat Hotel, Ashoka Hotel, and state guesthouses on one side to the Delhi Gymkhana Club (DCG) and Delhi Race Course which lies across the road. Accordingly, plans for a helipad within the complex were mooted for several years. By 2004, the Intelligence Bureau (IB) took over most of the rooms of Samrat Hotel overlooking the residence and watchtowers were erected inside Delhi Gymkhana. The Delhi Gymkhana can be accessed only via Safdarjung Road.

The residence has a power substation, and doctors and nurses from the All India Institute of Medical Sciences are on duty round the clock. There are several ambulances on standby, one of which always accompanies the prime minister’s motorcade.

The civic officials ensure that there are no traffic bottlenecks on Kemal Atatürk Marg that runs outside the bungalows.

In 2004, the road was refurbished at a cost of ₹7 crore (US$980,000) to make it the permanent residence of the Indian Prime Minister.

7 LKM also has massive, manicured lawns and has abundant gulmohar, semal and arjuna trees which homes several birds, including peacocks.

Staff

Besides the secretarial staff, it has a support staff of about 200 gardeners, servants, and electricians. They are employed after a thorough background check.

Workplace

The workplace at 7 LKM has two small rooms on either side from the entrance for each of the two personal secretaries. Then there is a small corridor with a visitor’s room to the right. Further ahead is a chamber to meet guests. Adjacent to that is the living space for larger meetings, behind which is the dining room where breakfast and lunch meetings are hosted. A corridor from 7 LKM leads to Panchvati which can be segmented into two or three conference rooms or a large banquet hall.

On the walls are artworks loaned by the National Gallery of Modern Art (NGMA) which are often changed in consultation with the prime minister’s office. The gifts received by the PM are either displayed at 7 LKM or are sent to the toshakhana (treasure house).

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి

మొరార్జీ దేశాయ్, లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిల పేర్లు ప్రముఖంగా వినిపించినా పార్టీలో ఎక్కువ మద్దతు శాస్త్రి గారికే దక్కింది. మొరార్జీ దర్పం, సహనలేమి ఇందుకు కారణమని కొందరు అనుకున్నా, శాస్త్రిగారి లౌక్యం, మృదుస్వభావం, నీతి సరైన కారణాలని నమ్మిన వారూ లేకపోలేదు.

శాస్త్రిగారి అందరినీ కలుపుకుపోయే గుణం పార్టీ ఐక్యతకు మంచిదని దాదాపు అందరూ అంగీకరించిన విషయం. మరో బలమైన అభ్యర్థి జగ్జీవన్ రామ్ ను మంత్రివర్గంలో చేర్చుకుని సంతృప్తి పరచటం జరిగింది. ఇది కామరాజ్ గారి రాజకీయ చతురతతోనే సాధ్యమైందని ప్రతీతి.

అంతేకాక అప్పట్లో కాంగ్రెస్ పార్టీలో సిండికేట్ అనబడే (కామరాజ్, అతుల్య ఘోష్, పాటిల్, నిజలింగప్ప, నీలం సంజీవరెడ్డి వంటి) బడా రాజకీయవేత్తల వర్గం శాస్త్రిగారు తమ ఒత్తిడికి తలొగ్గగల అవకాశాలున్నందున ఆయనకు మద్దతు తెలిపింది. తాత్కాలిక ప్రధాని అయిన గుల్జారీలాల్ నందా శాస్త్రిగారి పేరు ప్రతిపాదించినపుడు మొరార్జీ కాస్త ముభావంగానే పోటీ నుండి తప్పుకున్నారు. వెరసి నెహ్రూ పరమపదించిన వారం రోజుల్లోనే శాస్త్రిగారి ఎన్నిక జరిగిపోయింది. 1964 జూన్ 2న మన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ పటుత్వాన్ని ప్రపంచం ప్రత్యక్షంగా చూసింది.

నెహ్రూ మంత్రివర్గానికి ఒకే ఒక మార్పు చేశారు శాస్త్రిగారు – ఇందిరా గాంధీని సమాచార ప్రసార శాఖామాత్యులుగా ప్రత్యక్ష మంత్రివర్గంలోకి తీసుకురావటం. ఆయన తన పదవీకాలమంతా పార్టీ వ్యవహారాలు, రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో కలుగజేసుకోలేదు. విప్లవాత్మక మార్పులకు, విధానాలకు దూరంగానే ఉన్నారు. ఉదాహరణలు: అధికారిక భాష ప్రకటన, పంజాబ్ రాష్ట్ర వ్యాజ్యం, గోవాను మహారాష్ట్రలో విలీనం చేసే అంశం.

అప్పటికే ఆహారధాన్య కొరత, యుద్ధం, ఆర్ధిక స్తబ్దత దేశాన్ని కుదిపివేసాయి. ఆయన హయాంలోనే హరిత విప్లవం, శ్వేత విప్లవం వంటి సానుకూల పథకాలు స్వల్పకాలిక లాభాలు, దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలు, అనుషంగ ప్రభావాలు తెచ్చిపెట్టాయి.

మొదట్లో పార్టీలోని సిండికేట్ మితభాషి అయిన శాస్త్రిగారి డాంబికములేని తత్వం తమకు అనుకూలంగా ఉన్నట్టు తలచినా, క్రమంగా ఆయన వక్తవ్యం ధృఢంగా మారటం చూసింది.

వియెత్నాంపై అమెరికా వేసిన బాంబులను ప్రపంచంలో మొట్టమొదట ఖండించింది శాస్త్రిగారే. ఎల్.కె.ఝా ప్రధాన కార్యదర్శిగా మొట్టమొదటి ప్రధానమంత్రి సచివాలయ వ్యవస్థను మొదలు పెట్టింది ఆయనే. అదే క్రమంగా పీఎంఓ (ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం)గా రూపాంతరం చెంది, నేటికీ మన దేశ ప్రధానమంత్రులకు విలువైన సలహాసంఘంగా పనిచేస్తోంది.

శాస్త్రిగారి పాలనలో పాకిస్తానుతో జరిగిన యుద్ధం అందరికీ విదితమే. ఆ విజయంతో ఆయన జాతికి ప్రేరణ అయ్యారు. ఆయన చేసిన “జై జవాన్, జై కిసాన్” నినాదం దేశ నలుమూలలా మారుమోగింది.

ప్రధానిగా కేవలం పంతొమ్మిది నెలలే ఉన్నా హరిత విప్లవం, ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ (శ్వేత విప్లవం), పాకిస్తాన్‌పై యుద్ధ విజయాలతో ఎంతో సంఘటనాత్మకంగా సాగింది శాస్త్రిగారి పాలన. పాకిస్తాన్‌తో యుద్ధం పర్యవసానంగా ఏర్పాటైన తాశ్కెంట్ సదస్సులో (ఒకింత సందేహాస్పదంగా[1][2]) గుండెపోటుతో శాస్త్రిగారు స్వర్గస్తులైనారు.

శాస్త్రిగారి గురించి మరికొన్ని విషయాలు:

  • సైన్యానికి నిధుల కొరత ఏర్పడగా శాస్త్రిగారు హైదరాబాదు నవాబుచే 5000 కిలోల బంగారం సైన్యానికి చందాగా ఇప్పించారు.
  • ఆయన జైల్లో ఉన్నప్పుడు స్వచ్చందంగా తన పెన్షన్ 50 రూపాయల నుండి 10 రూపాయలకు తగ్గించుకున్నారు.
  • తన తనయుడికి వచ్చిన పదోన్నతి అయుక్తమని దానిని రద్దు చేయించారు.
  • ఆయన ఉత్తర్‌ప్రదేశ్ రవాణామంత్రిగా ఉండగా దేశంలో మొట్టమొదటిసారి మహిళా కండక్టర్లను నియమించారు.

Narendra Modi

Know Modi was an extremely brave student in his school days. He had to face many ordeals, but he never gave in. His school teacher talks about his bravery. As a teenager, Modi provided his services during the 1965 Indo-Pak War. He enthusiastically assisted the soldiers at the railway stations during their journey.

During his late teenage years, he was deeply influenced by the Gypsy lifestyle. He kept travelling alone to unknown places. He even spent time with ‘sadhus’ in the Himalayas.

Narendra Modi possesses a flair for photography and poetry. He writes poetry in his mother tongue, Gujarati. He also got some of his works published in poetry. He also held an exhibition to showcase his photography skills. In his school days, Narendra Modi had a keen desire to participate in plays and dramas. As a teenager, he performed in a fundraising drama.

In a get-together

Young Modi

Modi’s secret life in Himalayas

Modi in his trips in India and abroad.

Modi in front of White House, USA

This picture is really super rare!

Modi during Babri masjid demolition days.

With Imran Khan

Childhood group photo

Family photo.

Some timeless photos of PM Modi

Modi in his teenage days.

What are some of the most mind-blowing facts about Narendra Modi?

Facts which mind-blowing:

Mr. Modi is someone with a lot of layers in his trajectory so, read on to know more about the rags-to-riches story of this dynamic leader…

  • Narendra Modi is ambidextrous: He uses his left hand to eat with a spoon and writes with his right hand. Though he was born a left-handed person his zeal to use his right hand has transformed into an ambidextrous who can equally use both his hands.
  • He is a talented Gujarati poet: He has been into writing since his young days. To date, he has written numerous books and poems. At the age, if 36, he wrote a book called ‘Sakshibhaav’which was a compilation of his conversation with Jagad Janni Maa. His famous poems include- Tahuke Vasant, Gay Ano Garbo, etc.
  • US government had rejected Modi’s visa for 9 years until he became PM: It might appear as a shock but because the US government thought Modi was linked to Gujrat riots, they rejected his visa for over 9 years. After he became PM, things changed. After becoming PM, he was invited over to the United States.
  • Brought home a Baby Crocodile During School Days: Modi was an extremely brave student in his school days. He had to face many ordeals, but he never gave in. His school teacher, Kanubhai Bhavsar talks about his bravery- ‘He was brave. We would all swim to the temple in the middle of Sharmistha lake which had 40 crocodiles. Once Narendra brought home a baby crocodile. Even I did. They were like chameleons. We would dig them out and put them in a vessel filled with water at home’.
  • The Japanese Prime Minister Tweeted in English for the first time Only to Congratulate Modi: Shinzo Abe, the Prime Minister of Japan, is a highly nationalistic person. He is known to tweet always in Japanese only. But on May 20th, 2014, he tweeted in English for the very first time just to congratulate Narendra Modi.
  • Signature: The present Prime Minister of India is well connected to his roots even after reaching the zenith of his political career. He is grounded and is one of the patrons of the national language and avidly uses Hindi while addressing the public or the press. His uniqueness is that Modi always puts his signature in Gujarati, whether it be an official document or in any casual occasion.
  • Tussauds made the wax statue of PM Modi:
  • He has a passion for photography: You must think that being a global personality Modi only likes to get clicked, but it’s the exact opposite. He loves to click pictures and has a passion for photography. The photographs that he has clicked so far has helped him earn an exhibition.
  • The Sanyasi: When most teenagers think about their career at the age of 17, Narendra Modi decided to leave home for traveling across India. This decision changed the course of his life as during his travel he came across many cultures of India and met different people. During this period he also visited the Himalayas and spent almost two years as a sanyasi with the yogic sadhus. These travels marked a lasting impression on the young Modi.
  • Diwali celebrates with Army: Mostly Narendra Modi celebrates Diwali with the Indian Army or India Armed Forces. He also told most in his interviews if he is not in politics so his second choice Indian Army.
  • Religious Man: Modi is often called a Hindu Nationalist. He is well known for his love for Hinduism. But very few know of his fondness for Buddhism as well. The reason for his affinity towards these religions is his birthplace Vadnagar, both these religions- Hinduism and Buddhism have been flourishing there since centuries
  • Not believe in Handshake: Modi mainly believe in Hugs not Handshake
  • He is the only leader to be followed by Rajinikanth.
  • Modi as a follower: He is a great follower of Swami Vivekananda and has read a number of books on Swami Vivekananda page-to-page.
  • Modi Social Media Handles have a million followers: Indian Prime Minister Narendra Modi was ranked first, having aggregated almost 38 million Instagram followers on his account.
  • Barak Obama was the most followed world leader when he was president with over 117 million followers on his personal Twitter. He is followed by the current most followed world leader US President Donald Trump with over 79 million followers on his own personal Twitter.
  • Narendra Modi the Prime Minister of India is the second most followed world leader with over 58 million followers on his personal Twitter.
  • Modi Ji dressed like Sikh: Modi left his Vadnagar home for good in 1970. When he returned in 1975, he was dressed like a Sikh for fear of getting caught during the Emergency. His story really fascinates me. From being denied a visa to addressing the US Congress, hats-off to his hard work, and dedication.
  • Sleeps for 5 hours: In many interviews, he has stated that he doesn’t sleep much. He only sleeps for 5 hours a day. Irrespective of the time when he hits the bed, he is always up by 5:30!
    He didn’t miss his morning yoga even when he was in the US.

ఇందిరా గాంధీ

Indira Gandhi

ఇందిరా ప్రియదర్శిని భారత దేశపు మొట్టమొదటి మరియు ఏకైక మహిళా ప్రధానమంత్రి. 1917 నవంబర్ 19వ తేదీన అలహాబాదులో కాశ్మీర బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించినది. తల్లి కమలా నెహ్రూ, తండ్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రూ. నెహ్రూ భారత తొలి ప్రధానమంత్రి
జవహర్ లాల్ నెహ్రు మొదటి సారి ప్రధాన మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ప్రధానమంత్రికి సెకట్రరీగా జీతం లేకుండా పనిచేసింది. 1964 సంవత్సరములో తండ్రి మరణం తరువాత రాజ్యసభకు రాష్ట్రపతిచేత ఎన్నుకోబడింది.
ఇందిర ప్రియదర్శిని బెంగాల్ లోని విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయంలో చదివింది. ఇంగ్లండు లోని ఆక్స్ ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం లోని సోమర్ విల్ కళాశాలలో చదివేటప్పుడు, స్వాతంత్ర్యం సంపాదించడంకోసం లండనులో స్థాపించబడిన ఇండియాలీగ్ లో 1930 లో చేరింది. తర్వాత లండన్ లోని ఆక్స్ ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకునే సమయంలోనే, జర్నలిస్ట్ ఫిరోజ్ గాంధీతో పరిచయము క్రమంగా పరిణయానికి దారి తీసింది. 1942-3-26న ఫిరోజ్ గాంధీతో వివాహం జరుగుతుంది. ఈమెకు ఇద్దరు కుమారులు. వారు రాజీవ్ గాంధీ, సంజయ్ గాంధీ. భర్తతో కలిసి అలహాబాదులో ఉంటున్న సమయంలో విభేదాలు రావడంతో అలహాబాదును వదలి ఢిల్లీ చేరి తండ్రితో జీవించింది. 1960 సెప్టెంబర్ 8న ఫిరోజ్ గాంధీ మరణించాడు.

తండ్రి మరణానంతరం ఇందిర రాజ్యసభ సభ్యురాలిగా ఎన్నికై లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి మంత్రివర్గంలో కేబినెట్ హోదా కలిగిన సమాచార, ప్రసార శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టింది.
1955లోనే అఖిలభారత కాంగ్రెసుకి అధ్యక్షరాలుగా ఎన్నికైనది. 10-01-1966 లో ప్రధాని లాల్ బహుదూర్ మరణంతో ఆ స్థానానికి కాంగ్రెస్ పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకురాలుగా ఎన్నికైనది. 1966-01-24న భారతప్రధానిగా ఎన్నికై అతిచిన్నవయసులో తొలి మహిళా ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టింది. 1971లో 19 బ్యాంకులను జాతీయం చేసింది.

1971-03-18న ఎన్నికల్లో గెలిపొంది, 3వసారి ప్రధానిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసింది. గరీబీ హటావో అనే నినాదం ఇందిరా గాంధీదే. 1971లో పాకిస్తాన్ తో జరిగిన యుద్ధంలో బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం ఏర్పడటానికి సహాయం చేసింది. ఇందిరహయంలోనే రాజస్థాన్ లోని ఫోఖ్రాన్ వద్ద భూగర్బ అణుపేలుడు ప్రయోగం జరిగింది. తరువాత 1971లో అమేథీ లోక్ సభ నియోజకవర్గంలో రాజ్ నారాయణ్ పై గెల్చిన ఇందిర ఎన్నిక చెల్లదని అలహాబాదు హైకోర్టు 1975లో చరిత్రాత్మకమైన తీర్పు ఇవ్వడంతో (ప్రభుత్వ ఉద్యోగి యశ్ పాల్ శర్మను ఎన్నికల ప్రచారంలో వాడుకున్నందుకు) ఆ వత్తిడిని తట్టుకోలేక 1975 జూన్ 25న అత్యవసర పరిస్థితి విధించి, అన్ని పౌర హక్కులను రద్దు చేసి, వేలకొలది ప్రతిపక్ష నాయకులను, జర్నలిస్టులను జైలుపాలు చేసింది. 1977లోఅత్యవసర పరిస్థితిని ఉపసంహరించి ఎన్నికలను ప్రకటించింది. అత్యవసర పరిస్థితి ఫలితం ఎన్నికలలో ఓటమి రూపంలో బయటపడింది. ఇందిరా గాంధీ సొంత నియోజకవర్గమైన రాయ్ బరేలీలో కూడా జనతా పార్టీకి చెందిన రాజ్ నారాయణ్ చేతిలో ఓడిపోయింది. తరువాత1978లో ఇందిరా కాంగ్రెస్ పార్టీని ఏర్పాటు చేసి ఉపఎన్నికలలో విజయం సాధించి లోక సభలో మళ్ళీ అడుగుపెట్టింది. ఆ తర్వాత 1980మధ్యంతర ఎన్నికలలో భారీ విజయం సాధించి మరో సారి ప్రధానమంత్రి బాధ్యతలను చేపట్టింది. ఆమె స్వయంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని మెదక్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుంచి మంచి ఆధిక్యతతో గెలుపొందింది.
14-01-1980 న 4వసారి ప్రధానిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసింది. ఆ సమయంలో సిక్కులు ఖింద్రేన్ వాలా నాయకత్వంలో ఖలిస్తాన్ ఉద్యమాన్ని లేవదీయగా ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్ పేరుతో శిక్కుల స్వర్ణదేవాలయంలోనికి సైన్యాన్ని పంపి ఆ ఉద్యమాన్ని విజయవంతంగా అణచివేసింది. కానీ 3110-1984న ఉదయం 9గంటల16నిమిషాలకి ఆమె అంగరక్షకులైన ఇద్దరు శిక్కు గార్డుల కాల్పులకు గురై దుర్మరణం చెందింది. భారతదేశ తొలి ఉపగ్రహమైన ఆర్యభట్ట 1975-04-19న ప్రయోగం ఇందిరా హయంలో జరపబడింది.
ఢిల్లీలో ఈమె సమాధి నిర్మించిన ప్రదేశానికి శక్తిస్థల్ అని పేరుపెట్టారు. ఆమె మరణించిన అక్టోబరు 31న ఇందిర పేరు మీద జాతీయసమైక్యతా దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నాము. 16 సంవత్సరాలపాటు ప్రధాన మంత్రిగా దేశాన్ని పరిపాలించింది. ప్రధానంగా ఇందిర హయంలో రాజభరణాల రద్దు, గరీబీ హటావో, 20 సూత్రాల కార్యక్రమం, హరిత విప్లవం, 1971 పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో గెలుపు, బంగ్లాదేశ్ ఏర్పాటు, మొదలగు సంఘటనల వల్ల ప్రజాదరణ పొందింది.
కానీ 1975 నాటి అత్యవసర పరిస్థితి, స్వర్ణ దేవాలయంలో ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్ వంటి వివాదాస్పద నిర్ణయాలవల్ల ఇందిరాగాంధీకి చాలా చెడ్డపేరు వచ్చింది. చివరకు బ్లూస్టార్ చర్య పర్యవసానంగా ఆమె తన అంగరక్షకుల తుపాకి గుళ్ళకు బలైంది.

కథక్

Kathak

ఉత్తరదేశంలో ప్రసిద్ధి చెందిన శాస్త్రీయ నాట్యం కథక్. రాధాకృష్ణుల గాధలను ప్రదర్శించటం ద్వారా శృంగార రసాన్ని అందిస్తుంది. రాధాకృష్ణుల కథలను నృత్యరీతులుగ ఎక్కువగా ప్రదర్శించే ఈ నాట్యం కొంత శృంగారభావనలతో మిళితమై ఉంటుంది. ఈ నాట్యాన్ని లక్నో పాలకుడైన నవాబ్ వజీర్ ఆలీషా ఆదరించి అభివృద్ధి చేసాడు. స్త్రీ పురుషులు ఇద్దరూ కలసి ఈ నాటకాన్ని ప్రదర్శిస్తారు.
పూర్వకాలంలో కథకులు పురాణాల నుంచీ ఇతిహాసాలకు చెందిన కథలను వేదికపై చెప్పడం లేదా పాడటం చేసేవారు. దీనికి కొంచెం నృత్యం కూడా తోడయ్యేది. ఈ కథకులకు ఈ విద్య తరతరాలకు వారసత్వంగా సంక్రమించింది. క్రీ.పూ 3 మరియు 4 వ శతాబ్దానికి సంబంధించిన సాహిత్యంలో ఈ కథకులకు సంబంధించిన ప్రస్తావన ఉంది.

ఒడిస్సీ నృత్యం

Odissy

ఇది ఒరిస్సా రాష్ట్రానికి చెందినది మరియు భారతదేశపు శాస్త్రీయనృత్యాలలో ఒకటి.భారత ఈశాన్య రాష్ట్రమైన ఒడిషాలో పుట్టినది క్రీ.పూర్వం 2వ శతాబ్ధం నుండి ఈ నాట్యరీతి ప్రాచుర్యంలో ఉంది. శతాబ్దంలో జైన రాజైన ఖారవేలుని పరిపాలనలో ఒడిస్సీ ఎక్కువగా పోషింపబడి అభివృద్ధి చెందినది.
చెందిన ఖారవేలుని కాలంనాటిదిగా చెప్పబడుతున్న ఒడిస్సీ నాట్యపు చిత్రపటం ఉదయగిరిలోని మంచాపురి గుహలో లభ్యమైంది. ఈ చిత్రంలో రాజు తన ఇద్దరు రాణులతో కూడి మహిళా బృందం సంగీతం పలికిస్తుండగా నాట్యకత్తె నృత్యప్రదర్శనను తిలకిస్తున్నట్లుగా చిత్రించబడి ఉంది
ఇది కూడా భరతుని నాట్యశాస్త్రం ఆధారంగా రూపొందినది. జగన్నాధుని ఆలయంలోని హహీరులు అనే స్త్రీలు దీనిని ప్రదర్శించేవారు. సంయుక్త పాణిగ్రహీ, కొలుచరణ్ మహాపాత్ర, గురుపంకజ్ చరణ్ దాస్ మొదలైన వారు దీనికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగించారు.

ఈ నాట్యం కూడా నాట్యశాస్త్ర సూత్రాలపై ఆధారపడి కూర్చబడింది. మొదట్లో దీనిని పూరిలోని జగన్నాధ స్వామివారి ఆలయంలో ‘మహరిలు’అనే స్త్రీలు ప్రదర్శించేవారు. ఒడిస్సీ నృత్యం భారతీయ శిల్పానికి విలక్షణ శైలిగా ఉన్న మైలిక త్రిభంగ అనే భంగిమ చుట్టూ అల్లుకొని ఉంటుంది.
ఒడిషా రాజధానియైన భువనేశ్వర్ లో క్రీ.పూ 2వ శతాబ్దానికి చెందిన జైన గుహలున్నాయి. ఇవి ఆకాలంలో ఖారవేలుని ఆస్థానంగా ఉపయోగపడేవని చరిత్రకారులు చెబుతుంటారు. ఈ గుహల్లో కనుగొనబడ్డ ఆధారాలవల్ల ప్రాచీనమైన నాట్యకళారీతుల్లో ఒడిస్సీదే ప్రథమ స్థానమని కొంతమంది చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. ఇంకా కోణార్క్ సూర్యదేవాలయం, భువనేశ్వర్ లోని బ్రహ్మేశ్వరాలయంలో కూడా ఈ నాట్యానికి సంబంధించిన శిల్పాలు ఉన్నాయి.

ఒడిస్సీ నృత్యంలో ప్రధానంగా మూడు సాంప్రదాయాలున్నాయి. అవి మహరీ, నర్తకి, గోటిపువా. మహరీలు అంటే ఒడిషాకు చెందిన దేవ దాసీలు. వీరు ముఖ్యంగా పూరీ జగన్నాథ దేవాలయం దగ్గర నివసించేవారు. పూర్వ కాలంలో మహరీలు కేవలం మంత్రాలకు, శ్లోకాలకు అభినయించడం మాత్రమే చేసేవారు. ఇప్పుడు జయదేవుని గీతగోవిందం లోని పల్లవులకు కూడా నృత్యాభినయాలు ప్రదర్శిస్తున్నారు.

కథాకళి

Kuchipudi

కథాకళి అంటే నృత్యం ద్వారా ఒక నాటకాన్ని ప్రదర్శించడం. ఇది కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన నాట్యరూపం. ఇందులో నేత్రా చలనాలు, ఆహార్యం ప్రధానంగా నర్తిస్తారు. ఇందులో రామాయణం, మహాభారతం మొదలైన ఇతిహాసాల నుంచి మరియు పురాణాలనుంచి పాత్రలను ప్రదర్శిస్తారు. ఈ కళ వివిధ రకాలైన రంగులతో దేదీప్యమానంగా ఉంటుంది. కళాకారులు ధగ ధగ మెరిసే ఆభరణాలు, కిరీటాలు, దుస్తులతో ఆకట్టుకుంటారు. వివిధ రకాలైన పాత్రలకు అనుగుణంగాఅలంకరణ చేసుకుంటారు.

మానవులు, దేవతలు, రాక్షసులు మొదలగు రూపాలను ప్రదర్శించడానికి తగిన దుస్తులను, అలంకరణ సామాగ్రిని వాడతారు. ఈ కళకున్న ప్రత్యేకత కళాకారులెవరూ నోరు తెరిచి మాట్లాడరు. కథనంతా హావ భావ ప్రకటనల తోనూ, చేతి సంజ్ఞలతోనూ ప్రకటిస్తారు. ముఖంలో కనిపించే చిన్న మరియు పెద్ద కదలికలు, కనుబొమలు, కను గుడ్లు, ముక్కు, చెంపలు, గడ్డం మొదలైన వాటిని సూక్ష్మంగా నేర్పుగా కదుపుతూ వివిధ భావాలను ప్రకటిస్తారు. ఏయే భావాలకు ఏయే విధంగా వీటిని కదిలించాలన్నది కళాకారులకు వెన్నతో పెట్టిన విద్య. పురుషులు స్త్రీ వేషధారణ కూడా ధరిస్తారు. కానీ ఇప్పుడు స్త్రీలు కూడా ఈ కళలో ప్రవేశించారు.

ఈ రంగంలో ప్రముఖులు గురుగోపీచంద్, చంపకులం పరమపిళ్లై, వళ్లోత్తోల్ నారాయణన్, మీనన్ మొదలగు వారు.

కూచిపూడి

Kuchipudi

కూచిపూడి నృత్యము, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు చెందిన ఒక దక్షిణ భారతీయ నాట్యం. ఇది భారతదేశంలోనే గాక ప్రపంచవ్యాప్తంగా పేరుపొందిన నాట్యకళ. ఈ నాట్యం కృష్ణా జిల్లాలో దివి తాలూకాకు చెందిన కూచిపూడి గ్రామములో ఆవిర్భవించింది ఇది ఆంధ్రుల సాంస్కృతిక వైభవానికి చిహ్నం. దీనిని సిద్ధేంద్ర యోగి ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకు వచ్చాడు. ఈ నాట్యంలో అభినయానికి, భావప్రకటనకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. ఇది సంగీతపరమైన నాటకకళ.

క్రీ పూ 2వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతము లోని బ్రాహ్మణులు ఈ శాస్త్రీయ నృత్యాన్ని అభ్యసించటంతో దీనికి ఈ గ్రామం పేరు మీదుగా కూచిపూడి నృత్యం అని పేరు వచ్చింది శాతవాహనులు ఈ కళను ఆరాధించి పోషించారు. దశాబ్దాలుగా ఈ నాట్య ప్రదర్శనలు వైష్ణవారాధనకే అంకితమైనాయి. అందుకే ఈ రూపాన్ని భాగవత మేళ నాటకం అంటారు. అత్యంత పవిత్ర దేవాలయమైన ఆంధ్ర విష్ణు దేవాలయం ఆవరణలో లభ్యమైన శాసనాల ప్రకారం దాదాపుగా మూడు వందల మంది దేవదాసీలు రాజమర్యాదలు అందుకునేవారు. ఇక్కడ లభ్యమైన శిల్పాలు కూడా ఆ నృత్య కళాకారిణుల దైవపూజగా భావించే అపురూప భంగిమలను సూచిస్తాయి.

చాలాకాలం వరకు,కూచిపూడి నృత్యం దేవాలయాలలో ప్రదర్శింపబడేది. సాంప్రదాయం ప్రకారం బ్రాహ్మణ కులానికి చెందిన మగవారే కూచిపూడి నృత్యాన్ని చేసేవారు. అందుకే వీరిని కూచిపూడి భాగవతులు అంటారు. 15 వ శతాబ్దంలో సిద్ధేంద్ర యోగి, కూచిపూడి నాట్యంలో ఆడవారు నాట్యం చేయడానికి అనుగుణంగా, కొన్ని మార్పులు, చేర్పులు చేసి, దానిని పరిపుష్టం గావించి ఆడవారికి కూడా ఈ నృత్యంలో ప్రవేశం కల్పించాడు. అతని అనుచరులైన బ్రాహ్మణులు కూచిపూడిలో స్థిరపడి ఈ నాట్యాన్ని అభ్యసించటంతో ఆ ఊరి పేరే ఈ నాట్యానికి సిద్ధించింది. ఈ నాట్యకళ భరతుని ‘నాట్య శాస్త్రాన్ని’ అనుసరిస్తుంది.

1500 నాటికే కూచిపూడి భాగవతులు దక్షిణ భారతదేశంలో సుప్రఖ్యాతులైనట్టు మాచుపల్లి కైఫీయతులో ప్రస్తావించిన కొన్ని విషయాల వల్ల తెలుస్తోంది. 1506-09 విజయనగర చక్రవర్తి వీరనరసింహరాయలు ఎదుట కూచిపూడి భాగవతులు ప్రదర్శన చేస్తూ, సంబెట గురవరాజు అనే సామంతుడు తన పాలనలోని స్త్రీల పట్ల ధనసంపాదన కోసం చేస్తున్న అసభ్యమైన ఘోరాలు ప్రదర్శనరూపంలో తెలియపరచారని, దానిలోని వాస్తవాన్ని పరిశీలించి రాయలు సామంతుణ్ణి ఓడించి పట్టి మరణశిక్ష విధించి వధించారని కైఫీయత్తు తెలుపుతోంది.

కూచిపూడి నృత్యప్రదర్శన గణేశ స్తుతి, సరస్వతీ స్తుతి, లక్ష్మీస్తుతి, పరాశక్తి స్తోత్రాలతో మొదలవుతుంది. ఆ పై ఒక్కొక్క పాత్ర వేదిక పైకి వచ్చి స్వీయపరిచయం చేసుకొంటారు. దీని తర్వాత కథ మొదలౌతుంది. ఒక గాయకుడు, కర్ణాటక సంగీతశైలిలో కీర్తనలను పాడతాడు. దీనినే నట్టువాంగం అంటారు. ఇందులో మృదంగం, వయొలిన్, వేణువు మరియు తంబూరా వంటి వాద్యపరికరాలను ఉపయోగించబడతాయి.

చురుగ్గా లయబద్ధంగా కదిలే పాదాలు, శిల్పసదృశమైన దేహభంగిమలు, చేతులు, కళ్ళతో చేసే కదలికలు, ముఖంలో చూపించే భావాలు, ముఖాభినయంతో కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు సాత్వికాభినయం, భావాభినయం చేయడంలో ఉద్దండులు. నృత్యకారులు ధరించే ఆభరణాలు తేలికగా ఉండే బూరుగు అనబడు చెక్కతో చేస్తారు.

కూచిపూడి భరత నాట్యానికి దగ్గరగా ఉంటుంది కానీ కూచిపూడికి ప్రత్యేక నాట్యరీతులు ఉన్నాయి.
కూచిపూడి వారి నాట్య ప్రదర్సనములు చాలా ఉన్నవి.వాని అన్నింటిని కలాపములని, భాగవత నాటకములని రెండు రకములుగా విభజింప బడినవి.

వీనిలో కలాపములు మూడు:
సత్యభామా కలాపము, గొల్ల భామా కలాపము, చోడిగాని కలాపము. కృష్ణుని సతీమణి సత్యభామను అనుకరిస్తూ చేసే నాట్యం, భామాకలాపం.

గొల్లభామాకలాపము భాణిక అను ఒక ఉషరూపకము.
ఒక వెడల్పాటి ఇత్తడి పళ్ళెం అంచులపై పాదాలను ఆనించి, రెండు చేతుల్లోనూ వెలుగుతున్న దీపాలను ఉంచుకుని తలపై నీటితో నిండిన ఒక పాత్రను నిలిపి నాట్యం చేయడాన్ని తరంగం అంటారు.

కూచిపూడి నాట్యంలో ప్రముఖులు : వేదాంతం సత్యనారాయణ, వెంపటి చినసత్యం, రాధారాజారెడ్డి, శోభానాయిడు, యామినీ కృష్ణమూర్తి. వీరే గాక అనేక వందల మంది విద్యాధికులు సైత కూచిపూడి నృత్యంలో పేరుపొందారు.

కూచిపూడి కృష్ణాజిల్లా ఘంటసాల మండలంలో ఉన్నది. విజయవాడకు దాదాపు 60 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నదిమరియు చారిత్రాత్మక నగరమైన శ్రీకాకుళంకు సుమారు 45 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నది

భరతనాట్యం

Bharata Natyam

భరతనాట్యం దక్షిణ భారతేదేశపు ఒక శాస్త్రీయ నృత్య విధానం. భరతముని నాట్యశాస్త్రం ఆధారంగా రూపొందినది. ఇందులో అలరింపు, వర్ణం, పదం, తిల్లాన వంటి అంశాలుంటాయి. ఈ నాట్యం ఎక్కువగా దేవాలయాలలో ప్రదర్శించేవారు.

భావం, రాగం, తాళం – ఈ మూడు ప్రాథమిక నృత్య కళాంశాలనూ భరతనాట్యం చక్కగా మేళవిస్తుంది. ఇందులో పలు నృత్య భంగిమలతో పాటు 64 ముఖ, హస్త, పాద కదలికలు ఉన్నాయి. సాధారణంగా భరతనాట్యంలో నియమాలు కఠినంగా ఉంటాయి.

పురాతన దేవాలయాలలో శిల్పాలు భరతనాట్య భంగిమలలో అప్సరలు నాట్యం చేస్తున్నట్లుగా చెక్కబడి ఉన్నాయి. పూర్వకాలంలో దేవదాసీలు దేవాలయాలలో భరతనాట్యాన్ని ప్రదర్శించేవారు. ముఖ్యంగా తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని “తంజావూరు”లో ‘నట్టువన్నులు’ మరియు దేవదాసీలు ఈ కళకు పోషకులు. ఈ నృత్యంలో విస్తృతమైన భంగిమలు ఈ ధరించే వస్త్రాలు అత్యంత మనోహరం గా ఉండాలి. శృంగారమేఈ నృత్యానికి మూలం. మగవారు కూడా ఈ నృత్యం చేస్తారు. కానీ స్త్రీలు మాత్రమే ఈ నృత్యంలో నిష్ణాతులుగా పేరుపొందారు

ప్రముఖ భరతనాట్య కళాకారులు
రుక్మిణీ అరండేల్, బాలసరస్వతి, యామిని కృష్ణమూర్తి, మృణాళిని సారాబాయి, పద్మా శుబ్రహ్మణ్యం, వైజంతిమాలా

National Symbols, India

National Flag ……………Three Color Flag ……………… 


National Emblem …………… Four Lions (Asoka Stupam)…………… 


National calendar…………… Saka calendar ……………Saka calendar


National anthem …………… Janaganamana …………… Janaganamana


National song…………… Vandemataram Vandemataram


Oath of allegiance …………… National Pledge…………… National Pledge


National Flower ……………Indian Lotus……………


National River ……………Ganga River…………… 


National Tree ……………Banyan …………… ………….


National Animal ……………Royal Bengal Tiger…………… 


National Fruit ……………Mango ……………………………..


National aquatic animal……………River dolphin …………… 


National Bird……………Peacock…………… ………………….


National Currence Symbol Rupees …………………………… 

India States, Capitals, Languages

State Andra Pradesh ………. Capital Hyderabad ………. Telugu and Urdu


State Arunachal Pradesh ………. Capital Itanager ………. Miji, Apotanji, Merdukpen, Tagin,Adi, Honpa, Bangini-Nishi.


State Assam ………. Capital Dispur ………. Assamese


State Bihar ………. Capital Patna ………. Hindi


State Chhattisgarh ………. Capital Raipur ………. Hindi


State Goa ………. Capital Panaji ………. Marathi and Konkani


State Gujarat ………. Capital Gandhinagar ………. Gujarati


State Haryana ………. Capital Chandigarh ………. Hindi


State Himachal Pradesh ………. Capital Shimla ………. Hindi and Pahari


State Mizoram ………. Capital Aizawl ………. Mizo and English


State Jammu & Kashmir ………. Capital Srinagar (Summer) ………. Kashmiri,Dogri, Urdu, Ladakhi,


State ………. Capital Jammu (Winter) ………. Pahari,Punjabi and Dadri


State Jharkhand ………. Capital Ranchi ………. Hindi


State Karnataka ………. Capital Bangalore ………. Kannda


State Kerala ………. Capital Trivandrum ………. Malayalam


State Madhya Pradesh ………. Capital Bhopal ………. Hindi


State Maharashtra ………. Capital Bombay ………. Marathi


State Manipur ………. Capital Imphal ………. Manipuri


State Meghalaya ………. Capital Shillong ………. Khasi, Jaintia and Garo


State Nagaland ………. Capital Kohima ………. Ao, Konyak, Angami, Sema and Lotha


State Orissa ………. Capital Bhubaneswar ………. Oriya


State Punjab ………. Capital Chandigarh ………. Punjabi


State Rajasthan ………. Capital Jaipur ………. Rajasthani and Hindi


State Sikkim ………. Capital Gangtok ………. Bhutia, Hindi, Nepali, Lepcha, Limbu


State Tamil Nadu ………. Capital Chennai ………. Tamil


State Tripura ………. Capital Agartala ………. Bengali, Tripuri, Manipuri, Kakborak


State Uttar Pradesh ………. Capital Lucknow ………. Hindi


State Uttaranchal ………. Capital Dehra Dun ………. Hindi


State West Bengal ………. Capital Calcutta ………. Bengali

బాణభట్టు

ప్రాచీన భారతదేశ సంస్కృత కవులలో బాణభట్టుది ప్రత్యేకస్థానం. ఇతను బీహార్ రాష్ట్రంలోని చాప్రాజిల్లాలోని ప్రీతికూటంలో జన్మించాడు. క్రీ.శ. 7 వ శతాబ్దానికి చెందినవాడు.
బాణుడు మొట్టమొదటి చారిత్రక కావ్య రచయిత. బాణోచ్ఛిష్టం జగత్ సర్వం – బాణుడు వర్ణించనిది ఈ లోకంలో లేదు అనే లోకోక్తి ఇది. ఈ కవి తల్లిదండ్రులు చిత్రభానుడు, రాజదేవి. ఈ కవి చిన్నతనంలోనే తల్లితండ్రులు మరణించటంతో దేశ సంచారం చేస్తూ అనేక మంది పండితులతో పరిచయం చేసుకుని ఆనాటి విద్యాపద్దతులు తెలుసుకుని తన అనుభవాన్ని పెంచుకున్నాడు. 13 శతాబ్ధాలుగా బాణభట్టు వాజ్ఙ్మయ రచయితగా అత్యున్నస్థానంలో ఉన్నాడు

బాణుడు అర్ధ, కామ, రాజనీతి, అలంకా శాస్త్రాలను అభ్యసించాడు. భారతదేశంలో పేరుపొందిన రాజులలో హర్షవర్ధనుడు ఒకడు. ఇతని రాజధాని స్థానేశ్వరం. హర్షవర్ధనుడు బాణభట్టుని తన ఆస్థానానికి ఆహ్వానించి ఆస్థానపండితుడిగా నియమించి గౌరవించాడు. తదుపరి కాలంలో బాణుడు హర్షచరిత్ర, కాదంబరి అనే అనే గ్రంధాలను రచించాడు. చండికా శతకం మరియు పార్వతీ పరిణయం అనే నాటకాన్ని కూడా రచించాడు.

వీటిలో హర్షచరిత్ర, కాదంబరి గ్రంథాలు అసంపూర్తిగా రచింపబడ్డాయి. తరువాత ఇతను కుమారుడు భూషణభట్టు ఈ రెండు గ్రంథాలను తండ్రిశైలిలోనే పూర్తిచేసి పండితుల ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.

కాళిదాసు మహాకవి

సంస్కృత భాషలో కవికుల గురువు, ప్రపంచంలోనే ఆగ్రశ్రేణి కవులలో ఒకరుగా పరిగణించబడుతున్న మహాకవి కాళిదాసు. క్రీ.శ. ప్రధమార్ధం వాడని, 4 వ శతాబ్ధానికి చెందినవాడని విభిన్న అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఉజ్జయినీలోని విక్రమార్కుని ఆస్ధానంలో వాడని, భోజరాజు ఆస్థానంలో వాడని మరికొన్ని కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఉజ్జయినీలోని విక్కమాదిత్యుని ఆస్థానంలోని నవరత్నాలలో ఒకడని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.

కాళిదాసు రచించిన కావ్యాలలో ప్రధానమైనవి ఋతు సంహారం, రఘువంశం, కుమారసంభవం, మేఘసందేశం. కాళిదాసు రచించిన నాటకాలు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం, మాళవికాగ్ని మిత్రం, విక్రమోర్వశీయం. పురాకవీనాం గణన ప్రసంగే. కనిష్ఠికా ధిషిటత కాళిదాసః.అద్యాపి తత్తుల్య కావే రభావాత్. అనామికా సార్ధ వతీ టూవ.

మన చేతివ్రేళ్లలో ఉంగరపు వ్రేలును సంస్కృతంలో అనామిక (పేరులేనిది) అంటారు. ఆ వ్రేలు అనామిక అనడానికి కారణం పూర్వ మహాకవులను లెక్కపెడుతూ మొదట కాళిదాసు అని చిటికెన వ్రేలు ముడిచారట. అంత గొప్పకవి మరి కనిపించకపోవటం వలన ప్రక్కనున్న ఉంగరపు వ్రేలును ముడవటం కుదరలేదట. అందుచేత ఆ వ్రేలు అనామిక అయింది. భారతీయులు కాళిదాసు మహాకవికి ఇచ్చే గౌరవ స్ధానాన్ని ఈ శ్లోకం చాటుతుంది.

కాళిదాసు రచించిన మూడు ముఖ్యమైన నాటకాలు మాళవికాగ్నిమిత్రము విక్రమోర్వశీయము అభిజ్ఞాన శాకుంతలము వీటిలో అభిజ్ఞానశాకుంతలం అత్యంత ప్రాచుర్యము పొందిన నాటకము ఈ నాటకం ఆంగ్లంలోకి జర్మను లోకి కూడా అనువదించబడింది ఇలా అనువదించబడిన మొదటి కాళిదాసు రచన ఇది. మాళవికాగ్నిమిత్రము అగ్ని మిత్రుని యొక్క ప్రేమ గాధ ఇందులో అతని మిత్రుడు బహిష్కృతులు అయినా మాళవికను ఒక సేవ యొక్క ఛాయాచిత్రం చూసి ఆమెను ప్రేమించాడు ఈ విషయం తెలిసిన రాణి మాలికను కారాగృహ స్పందించింది కానీ విధి యొక్క లీలావిలాసం వల్ల చివరికి మాళవిక ఒక రాజు కుమార్తె అని తెలిసి వారిరువురు బంధానికి గల అడ్డంకులు తొలగిపోతాయి ఇలాయి కదా చెబుతుంది.

అభిజ్ఞాన శాకుంతలము దుష్యంత మహారాజు గూర్చి ఈ కథ చెప్పడం జరుగుతుంది దుష్యంతుని కి మహర్షి కలిగించి పెంచబడిన శకుంతల కనబడుతుంది అలా కలిసినప్పుడు ఇలా ప్రేమగా మారుతుంది ఆ తర్వాత కథల శాఖ శకుంతలను వివాహమాడెను చేస్తుంది వీటిలో దుష్యంతుడు కొన్ని పరిస్థితుల్లో శకుంతలను అక్కడే విడిచి రాజ్యానికి తిరిగి వెళ్ళవలసి వస్తుంది ఇలా ఈ అభిజ్ఞాన శాకుంతలము సాగుతుంది.

కాళిదాసు ఇతర కావ్యాలు కుమార సంభవం రఘు వంశం మేఘ సందేశం ఋతు సంహారం బాగా చెప్పుకోదగ్గది. కాళిదాసు కాలము కాళిదాసు క్రీస్తు పూర్వం ఒకటవ శతాబ్దం నుంచి ఐదవ శతాబ్దం మధ్య కాలం వాడు కాళిదాసు యొక్క జీవితకాలం పై పరస్పర విరుద్ధమైన అభిప్రాయాలు చరిత్రకారుల్లో ఉన్నాయి. ఈ అభిప్రాయం ప్రకారం కాళిదాసు అగ్ని మిత్రుడు అశోకుడు రాజ్య పాలన గావించిన మధ్య కాలము నందు యాదవ కులం లో జీవించాడని వాదన.

మహాకవి కాళిదాసు సినిమా మహాకవి కాళిదాసు సినిమా సంస్కృత కవి కాళిదాసు గారి జీవిత కథ ఆధారంగా 1960వ సంవత్సరంలో తీయబడింది ఈ చిత్రంలో ఒక కమలాకర కామేశ్వర రావు గారు దర్శకత్వం వహించారు కాళిదాసు పాత్రను అక్కినేని నాగేశ్వరావు గారు పోషించారు నిజంగా ఈ చిత్రం చూడదగ్గది ఎస్వీ రంగారావు రేలంగి శ్రీరంజని రాజసులోచన సి.ఎస్.ఆర్ లింగమూర్తి సూరిబాబు కెవిఎస్ శర్మ సీతారం తారాగణం చేశారు పింగళి నాగేంద్రరావు కథ అందించారు పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు ఈ చిత్రానికి సంగీతం అందించారు ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మాధవపెద్ది సత్యం పి.సుశీల పి.లీల పి జి కృష్ణవేణి తదితరులు నేపథ్య గానం చేశారు.

ఈ చిత్రంలో పాటలు కూడా చెప్పుకోదగ్గవి అవునులే అవునులే రసిక రాజు మని రాజ్యసభలో నన్ను చూడు నా కవనం చూడు వంటి పాటలు ఆకర్షించు పడ్డాయి. కాళిదాసు మేఘసందేశం కేవలం 111 శ్లోకాలతో కూడిన ఈ చిన్న కావ్యం కాళిదాసు రచనల్లో సంస్కృత సాహిత్యంలో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించింది మేఘసందేశం లేదా మేఘదూతం సంస్కృతంలో మహాకవి కాళిదాసు రచించిన ఒక గొప్ప కావ్యం కాళిదాసు రచించిన కావ్యం అనే పేరు పొందిన మూడు కావ్యాలలో ఇది ఒకటి.

ఔరంగజేబ్

భారతదేశపు చిట్టచివరి మొగలాయి చక్రవర్తి ఔరంగజేబ్. షాజహాన్ పుత్రులలో మూడవవాడు, ఢిల్లీలో జన్మించాడు. ఇతనికి మతాభిమానం ఎక్కువ. దురహంకారి. సింహాసనం కోసం సొంత సోదరులను హతమార్చిన క్రూరుడు. ఇతని పెద్ద అన్న దారాషుకో ఆధ్యాత్మికపరుడు, పరమత సహనం కలవాడు. రాజ్యం కోసం అన్న దారా, తమ్ముడు మురాద్, ఇంకో అన్నతో చేతులు కలిపి తండ్రిమీదనే దండయాత్ర చేసి తండ్రిని కారాగృహంలో బంధిస్తాడు.

దారాను, మురాద్ ను చంపిస్తాడు. ఇంకో అన్నను రాజ్యం నుండి తరిమివేసి 1658 సం.లో సింహాసం అధిష్టిస్తాడు. ఇతను సమర్ధుడైన పాలకుడే. కానీ హిందూమతం పట్ల విపరీత ద్వేషం కలవాడు. హిందువులను రకరకాలుగా హింసించేవాడు. హిందువుల పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రమైన కాశీనగరంలోని విశ్వనాధ దేవాలయాన్ని పడగొట్టించి ఆ రాళ్లతోనే మసీదును కట్టిస్తాడు. రాజ్యమంతటా ఉన్న హిందూ దేవాలయాలను పడగొట్టించాడు.

హిందువులు జట్టు పెంచకూడదని శాసనం చేసి జట్టుపెంచిన వారిమీద జిజియాపన్ను విధించి వసూలు చేసేవారు. హిందువులు వాహనాలమీద తిరగరాదు. గుర్రపు స్వారీ చేయకూడదనే ఆంక్షలు విధించాడు. హిందువుల పాఠశాలలు, విద్యాలయాలను మూయించాడు. దీనితో అప్పటిదాకా మొగలాయిలతో సఖ్యతగా ఉన్న హిందువులు వారికి విరోధులుగా మారారు.

మేవాడ్ రాజు రాజా జస్వంత్ సింగ్ భార్యను, బిడ్డలను బంధించి వారిని బలాత్కారంగా మహ్మదీయులుగా మార్చటానికి ప్రయత్నించాడు. దీనితో రాజపుత్రులు రాణా రాజ్ సింగ్ నాయకత్వంలో తిరుగుబాటు చేసి కొండప్రాంతాలను విడిపించుకున్నారు. జౌరంగజేబ్ తన రాజ్యాన్ని ఆంధ్రప్రాంతంలోని గొల్కొండ, బీజాపూర్ వరకు విస్తరించుకున్నాడు. ఇతను ఎవరినీ నమ్మేవాడు కాడు.

మహారాష్ట్ర రాజైన ఛత్రపతి శివాజీని సంప్రదింపులకు ఢిల్లీకి రప్పించి మాయోపాయంతో కారాగృహంలో బంధించాడు. కానీ శివాజీ తన తెలివితేటలతో కారాగృహం నుండి తప్పించుకున్నాడు. ఆ తరువాత ఔరంగజేబ్ కు పక్కలో బల్లెంలాగ మారాడు. జౌరంగజేబ్ మరణంతో మొగలాయి సామ్రాజ్యం పతనమై, ఛిన్నాభిన్నమై అంతరించి పోయింది.

షాజహాన్

భారతదేశానికి ఐదవ మొగల్ చక్రవర్తి షాజహాన్. జహంగీరు కుమారుడు. షాజహాన్ అసలు పేరు ఖుర్రమ్. నూర్జహాన్ సోదరుడు అసఫ్ ఖాన్ కుమార్తె ఐన ముంతాజ్ మహల్ ను పెండ్లిచేసుకుంటాడు. ముప్పై సంవత్సరాల పాటు శాంతి భద్రతలను రక్షిస్తూ గొప్ప పరిపాలనా దక్షుడుగా పేరుతెచ్చుకున్నాడు. ఇతని కాలంలోనే మొగల్ సామ్రాజ్యం పతాకస్థాయిలో విస్తరించింది.

శిస్తు వసూళ్లు పుష్కలంగా ఉండటంతో రాజ్యం ఐశ్వర్యవంతమైనది. ఇతను గొప్ప కళాపోషకుడు. సుందరమైన భవన నిర్మాణాలు, కళాసాహిత్య పోషణకు ఎక్కువగా ఖర్చుపెట్టాడు. ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొంది నాదిర్షా చేత దోచుకోబడ్డ నెమలి సింహాసనం షాజహాన్ కాలంలోనే రూపొందించబడ్డది. ముస్లిం న్యాయ స్మృతిని అనుసరించి పండితుల అభిప్రాయాలను తీసుకుని తీర్పులిచ్చేవాడు. కానీ మతసహనం లేని మత దురహంకారి. సిక్కుమతస్థులను హింసించి చంపించాడు. మొగల్ సామ్రాజ్యాన్ని తన 31 సంవత్సారాల పాలనలో ఉన్నత స్థితికి తీసుకు వచ్చాడు.

తన భార్య ముంతాజ్ మహల్ జ్ఞాపకార్ధం ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన కట్టడం తాజ్ మహల్ ను, ఆగ్రాలో యమునా నదీతీరంలో కట్టిస్తాడు. ఇతని నలుగురు కుమారులు. ఇద్దరు కుమార్తెలు. జహనారా పెద్ద కుమార్తె. రోషనారా రెండవ కుమార్తె. పెద్ద కుమారుడు దారాషుకో ఆద్యాత్మిక చింతన కలవాడు. మతసహనం కలిగినవాడు.
హిందూ వేదాంతం, పురాణాలను అధ్యయనం చేసాడు. ఇతని మిగతా పుత్రులు షుజా, మురాద్, ఔరంగజేబ్. వీరిలో ఔరంగజేబ్ పరమ దుర్మార్గుడు. తన తండ్రిమీద తిరుగుబాటు చేసి షుజాను అడవులలోకి తరిమివేసి, దారా షుకోను, మురాద్ ను చంపి, తండ్రిని కారాగారంలో బంధించి అధికారంలోకి వస్తాడు.

జహంగీర్

భారతదేశపు నాలుగవ మొగలాయి చక్రవర్తి జహంగీర్. ఇతను అక్బర్ కుమారుడు. 1605లో జహంగీర్ పరిపాలన ప్రారంభమయింది. జహంగీర్ కాలంలో పోర్చుగీసువారితో వర్తకవ్యాపారాలు అభివృద్ధి చెందాయి. దేశం కూడా ఆర్థికంగా అభివృద్ధి సాధించింది. న్యాయపాలనకు, కళాపోషణకు, మతసహనానికి పేరుపొందాడు. జహంగీర్ భార్య నూర్జహాన్. ఇతని చిన్నప్పటి ప్రియురాలు. వీరి వివాహానికి అక్బర్ సమ్మతించకపోవటంతో, అక్బర్ మరణానంతరం ఈమెను వివాహం చేసుకున్నాడు. అప్పటికే నూర్జహాన్ కు వివాహమై ఒక కుమార్తె కూడా ఉంది.

నూర్జహాన్ స్వతహాగా తెలివితేటలు కలది. తన బంధువర్గాన్ని రాజపరివారంలో చేర్చుకుని నెమ్మదిగా జహంగీర్ నుండి అధికారమంతా చేచిక్కించుకుంది. పేరుకు జహంగీర్ చక్రవర్తే గానీ, పెత్తనమంతా నూర్జహాన్ దే. కానీ సమర్థవంతంగా పరిపాలన సాగించింది. జహంగీర్ ను నెమ్మదిగా తాగుడుకు బానిసను చేసింది.

అక్బర్

అక్బర్ భారతదేశాన్ని పాలించిన మూడవ చక్రవర్తి. ఇతను మొగల్ రాజ్య స్థాపకుడైన బాబర్ మనుమడు, హుమయూన్ కుమారుడు. తండ్రి మరణానంతరం చిన్నతనంలోనే 1556 సం.లో తన 13వ ఏట సింహాసనం అధిష్టిస్తాడు. అప్పటికి రాజ్యమంతా అల్లకల్లోలంగా ఉండేది. తన మంత్రి బైరాం ఘాన్ సహాయంతో అల్లర్లను అణచివేశాడు. అక్బర్ యువకుడై పూర్తిగా రాజ్యాధికారం చేపట్టేదాకా బైరాంఖాన్ దే పెత్తనమంతా.

అక్బర్ రెండవ పానిపట్ యుద్ధంలో హేమూని జయించాడు. 1576 సం.లో హల్దీఘాట్ వద్ద రాణా ప్రతాపసింహుణ్ణి జయిస్తాడు. 1586 లో కాశ్మీర్ ను, 1592 సం.లో ఒరిస్సాను జయించి కాశ్మీరు నుండి దక్షిణాపథం వరకు తన రాజ్యాన్ని విస్తరింపచేశాడు. అక్బర్ హిందూమతం పట్ల ద్వేషభావం ప్రదర్శించకుండా హిందూ, ముస్లింల మధ్య సామరస్యాన్ని పెంచటానికి కృషిచేసాడు. రాజపుత్ర స్త్రీ అయిన జోధాబాయిను వివాహమాడాడు. జోథాబాయి తమ్ముడైన మాన్ సింగ్ ను తన సేనాధిపతిగా నియమించుకున్నాడు. ప్రఖ్యాతి గాంచిన హిందూ గాయకుడు తాన్ సేన్ ను తన ఆస్థాన కవిగా నియమించుకున్నాడు. పరిపాలన దక్షుడైన తోడర్ మల్ కూడా అక్బర్ ఆస్ధానంలోని వాడే.

హిందువుల మీద వేసిన పన్నులను రద్దు చేసాడు. అన్నిమతాలు ఒకటే అని తాను స్వయంగా ‘దీన్-ఇలా-హీ’ అనే నూతన మతాన్ని స్థాపించాడు. కానీ ఈ మతం ప్రాచుర్యంలోనికి రాలేదు. 1571 సం.లో ఆగ్రా సమీపంలో ఫతేపూర్ సిక్కీ అనే పట్టణం నిర్మించి తన రాజధానిని అక్కడకు మార్చాడు. కానీ నీటి ఎద్దడి రావటం వలన తిరిగి ఢిల్లీకి తన రాజధాని మార్చాడు. మొగలాయి రాజులందరిలో కెల్లా మతసహనం కలవాడిగా పేరుపొందాడు. 49 సంవత్సరాల పాటు అక్బర్ చక్రవర్తి రాజ్యాన్ని విజయవంతంగా పరిపాలించి, చివరిదశలో తన కుమారుడైన జహంగీర్ కు రాజ్యం అప్పగించి 1605 సం.లో మరణించాడు.

హుమయూన్

భారతదేశానికి హుమయూన్ రెండవ మొగల్ చక్రవర్తి. ఇతని పరిపాలనా కాలం క్రీ.శకం 1530 నుండి 1556 వరకు. 1530 సం.లో తన 23వ ఏట మొగల్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. సూర్ వంశీయుడైన షేర్షా చేతిలో ఓడిపొయి దేశం విడిచి పోయాడు. ఈ సమయంలో ఇతని భార్యకు అక్బర్ జన్మిస్తాడు. 1555 సంలో పర్షియా రాజు సాయంతో అప్పటి ఢిల్లీ పరిపాలకుడు షెర్షా వంశీయుడైన ఆదిల్ నూర్ ను, ఇతని మంత్రి హేమూను జయించి తిరిగి ఢిల్లీ పిఠం అధిష్టిస్తాడు. తరవాత కొద్దికాలానికే 1556 సం.లో మరణిస్తాడు. తరువాత ఇతని కుమారుడు అక్బర్ అధికారంలోకి వస్తాడు.

బాబర్

భారతదేశంలో మొగల్ సామ్రాజ్యానికి పునాది వేసినవాడు బాబర్. ఇతని తల్లివైపు వారు ప్రపంచంలోనే అత్యంత క్రూరుడుగా పేరుపొందిన చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశానికి చెందినవారు. తండ్రి వైపువారు తైమూర్ వారసులకు చెందినవారు. బాబర్ చిన్నతనంలోనే సామర్కండ్ రాజై తన ప్రతిభతో తన సామ్రాజ్యాన్ని కాందహార్ వరకు వ్యాపింపచేశాడు.

అప్పటికి భారతదేశాన్ని ఇబ్రహీం లోడి పరిపాలిస్తున్నాడు. అప్పటి పంజాబ్ గవర్నర్ దౌలత్ ఖాన్ ఇబ్రహింలోడీ మీద తిరుగుబాటు ప్రకటించి బాబర్ ను భారతదేశానికి ఆహ్వానిస్తాడు. బాబర్ తన సైన్యంతో భారతదేశంలోకి ప్రవేశించి పానిపట్ వద్ద ఇబ్రహిం లోడీతో తలపడతాడు. యుద్ధంలో ఇబ్రహింలోడిని జయించి భారతదేశంలో మొగల్ సామ్రాజ్య స్థాపనకు పునాదివేస్తాడు.

1527 సం.లో రాజపుత్రులను యుద్ధంలో ఒడించి మొగల్ సామ్రాజ్యాన్ని పటిష్టం చేస్తాడు. ఆఫ్ ఘన్ వజీర్లను 1529 సం.లో ఓడిస్తాడు. బెంగాల్ నవాబుతో సంధిచేసుకుని తన రాజ్యాన్ని బీహార్ వరకు విస్తరింప చేస్తాడు. బాబర్ సహజంగా కళాపోషకుడు. పండితులను, విద్యాంసులను, కళాకారులను తన ఆస్థానానినికి పిలిపించి సత్కరించేవాడు. ఇతని కాలంలోనే ఇతని చరిత్ర బాబర్ నామా వ్రాయబడ్డది. 1530 సం.లో ఆగ్రాలోని తన రాజప్రసాదంలో మరణించాడు. ఇతని తరువాత ఇతని కుమారుడు హుమయున్ రాజ్యాధికారం చేపట్టాడు.

భారతదేశం – ముస్లింల పరిపాలన

ఆఫ్గనిస్తాన్ కు చెందిన మొహమద్ గజనీ మొదటగా భారతదేశం మీద 17 సార్లు దండయాత్ర చేసాడు కాని రాజ్యస్థాపన చేయలేదు.ఇతని దండయాత్ర మెదటిగా క్రీ.శ.1001లో ప్రారంభమైంది. తొలిసారిగా నేటి ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ ల మీద దండయాత్ర చేసి ఆక్రమించుకున్నాడు. తరువాత 1005లోను, 1006లోను, 1013లోను, 1014లో స్థానేశ్వమీద 1015లో కాశ్మీర్ మీద 1018లో మధుర మీద 1025లో సోమనాధ్ పాలకుడు భీమ మీద దాడి చేసి పోమనాథ దేవాలయాన్ని థ్యంసం చేయటమే కాకుండా అప్పట్లోనే 2 మిలియన్ల దీనార్ల ఖరీదుచేసి సొమ్మును లూటీ చేసి తీసుకెళ్లాడు. ఈ విధంగా మొత్తం 17 సార్లు భారతదేశం మీద దండయాత్ర చేసా అపారమైన భారతేదేశ సంపదను కొల్లగొట్టాడు.

భారతదేశంలో అనేక దేవాలయాలను ధ్వంసం చేసి అపారమైన సంపదను కొల్లగొట్టాడు. వాటిలో ద్యాదశ లింగాలలో ఒకటైన సోమనాధ్ దేవాలయం కూడా ఉంది. గజనీ తరువాత మహమద్ ఘోరి భారతదేశం మీద దండయాత్ర చేసాడు. ఇతని దండయాత్ర తొలిసారిగా 1175 సం.లో ప్రారంభమైంది. 1178సంలో గుజరాత్ మీద దండయాత్ర చేసాడు. 1179లో పంజాబ్, లీహోర్ ల మీద, తరువాత 1191లో తరాన్ మీద వరుసగా దండయాత్రలు చేసాడు.

1192 తిరిగి భారతదేశం మీద 1,20,000 సైన్యంతో దండయాత్ర చేసి నాటి పాలకుడైన ఫృధ్వీరాజ్ ను ఓడించి బందీ చేసి చంపించాడు దీనితో నాటి ఢిల్లీ, అజ్మీర్ ఇతని వశమయ్యాయి. తరువాత గుజరాత్, బుందేల్ ఖండ్, బెంగాల్, బీహార ప్రాంతాల మీద కూడా దండయాత్ర చేసి ఆక్రమించుకున్నాడు. తన ప్రతినిధిగా తన బానిస ఐన కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ ను ఢిల్లీ సింహాసనం మీద అధిష్టింపచేసి ఘోరీ 1206లో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వెళ్లే దారిలో నేటి పాకిస్తాన్ లోని ధమ్యక్ జిల్లాలో తెలియని వారిచే హత్య చేయబడ్డాడు. ఆనాటి రాజపుత్రుల అనైక్యత వలన భారతదేశంలో ముస్లింల పరిపాలనకు బీజం పడింది.

భారతదేశంలో ముస్లింల పరిపాలన క్రీ.శకం 1206 సంవత్సరంలో టర్కీ ముస్లిం ఐన కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ తో ప్రారంభమై 1526 వరకు సాగింది. తరువాత 1526లో మొగల్ దండయాత్రతో మొగల్ ల ప్రారంభమై 1857తో అంతమైంది.

Delhi Sultanate…Slave Dynasty…1206 to 1290
Qutub-ud-din-Aibak…1206 to 1210

కుతుబుద్దీన్ ఐబక్…భారతదేశంలో బానిస వంశాన్ని స్థాపించి ఢిల్లీ సింహాసనం ఆధిఫ్టించిన మొదటి ముస్లిం. ఇతని పరిపాలనా కాలం క్రీ.శకం 1206 నుండి 1526 వరకు. ఢిల్లీలో మొట్టమొదటి మసీదును నిర్మించాడు. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత కట్టడం కుతుబ్ మినార్ ను ప్రారంభించాడు. కానీ ఇతని తరువాత ఈ కట్టడం పూర్తి చేయబడ్డది. పోలో ఆడుతూ గుర్రం మీద నుండి పడిపోయి చనిపోయాడు.

ఇల్ టుట్ మిష్ 1210 నుండి 1236 వరకు

కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ మొదలు పెట్టిన కుతుబ్ మినార్ కట్టడాన్ని పూర్తి చేసాడు. భారతదేశంలో ముస్లిం సమాధులను మొదటగా నిర్మించింది ఇతనే. అరబ్ వెండి నాణాలను ప్రవేశపెట్టాడు. తన తరువాత తన కూతురు రజియా సుల్తాన్ ను తన వారసురాలుగా ప్రకటించాడు.

రజియా సుల్తానా…1236 నుండి 1239 వరకు

రజియా సుల్తానా పరిపాలన కేవలం నాలుగు సంవత్సరాలు మాత్రమే కానీ మంచి పరిపాలనా దక్షురాలుగా పేరుపొందింది. అనేక సంస్కరణలు ప్రవేశపెట్టి ప్రజాభిమానాన్ని పొందింది. ఇస్లాం మతస్థులలో మొదటి చివరి మహిళా పరిపాలకురాలు.

బహ్రమ్ షా… 1240 నుండి 1242 వరకు..

రజియా సుల్తానా తరువాత కేవలం రెండు సంవత్పరాలు మాత్రమే ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. సొంత సైన్యం చేతిలో హత్య చేయబడ్డాడు.

అలా వుద్దీన్ మాసుద్ 1242-1246
నసీరుద్దీన్ మొహమద్… 1246-1266 ఇతను ఇల్ టుట్ మిష్ మనుమడు

బాల్బన్.. 1255-1286

వీరి తరువాత ఖిల్జీ వంశస్తులు ఢిల్లీని 1290 నుడి1320 సం.దాకా పరిపాలించారు.
వీరి పతనం తరువాత 1320 నుండి 1413 సం.దాకా తుగ్లక్ వంశస్థలు పరిపాలించారు. తుగ్లక్ ల తరువాత 1451 సం.దాకా సయ్యద్ వంశస్థులు ఆతరువాత 1451 నుండి 1526 దాకా లోఢి వంశస్థులు పరిపాలించారు. .

వీరి తరువాత తరువాత మొగల్ వంశస్థుడైన బాబర్ భారతదేశం మీద 1526 సంవత్సరంలో దండయాత్ర చేసి అప్పటి ఢిల్లీ సుల్తాన్ ఇబ్రహీం లోడిని ఓడించి ఢిల్లీ సింహాసనం ఎక్కాడు. 1526 నుండి నుండి మొగల్ పరిపాలన ప్రారంభమైనది. బాబర్ తరువాత హుమయూన్, తరువాత అక్బర్, తరువాత జహంగీర్, తరువాత షాజహాన్, తరువాత ఔరంగజేబ్ భారతదేశాన్ని పరిపాలించారు. ఔరంగజేబ్ కాలంలో పతనావస్థకు చేరుకుని రెండవ బహుదుర్ షాతో (1857) మొగల్ సామ్రాజ్యం అంతమైనది.

ఢిల్లీ చివరి ముస్లిం పాలకుడు బహుదూర్ షా-2 పరిపాలన 1857 సం.లో జరిగిన సిపాయిల తిరుగుబాటుతో ఢిల్లీ సింహాసనం తెల్లవాళ్ల అధీనంలోకి వెళ్లింది.

శ్రీ హర్షుడు..హర్షవర్ధనుడు

శ్రీ హర్షుడుని హర్షవర్ధనుడు అని కూడా అంటారు. మొట్టమొదట స్థానేశ్వర్యం రాజధానిగా చేసుకొని పరిపాలించాడు. తరువాత క్రీ.శ.606 వ సం.లో తన రాజధానిని కన్యాకుబ్జంలో ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు.
ఉత్తర భారతంలో హిమాలయా పర్వత పాదాలనుండి దక్షిణాన నర్మదా నదివరకు, పశ్చిమాన వల్లభి నుండి తూర్పున గంజాం వరకుగల ప్రాంతాలను తన ఏలుబడిలోనికి తెచ్చుకొని పరిపాలించిన మహాచక్రవర్తి శ్రీహర్షుడు.
హర్షుని యంత్రాంగం పటిష్టమైనది. పరిపాలనలో ప్రధానోద్యోగి ‘మహాసంధి విగ్రహాధికారి’. ఇతర సిబ్బంది ఇతనికి సహాయం చేస్తారు. రాష్ట్రపాల రాజప్రతినిధుల ద్వారా జరిగేది. పండిన పంటలో ఆరవ వంతు భూమి శిస్తుగా వసూలు చేసేవారు. ప్రభుత్వ అధికారులకు వేతనాలకు బదులుగా ఫ్యూడలిజం పద్ధతిలో భూములిచ్చేవాడు. ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒక సారి ప్రయోగలో ‘మహా పరిషత్’ ఏర్పాటు చేసి విరివిగా దానాలు చేసేవాడు
హర్షుని కాలంలో నలందా విశ్వవిద్యాలయం ఉన్నతంగా వర్థిల్లింది. 10 వేలమంది విద్యార్థలు, 1500 వందల మంది అధ్యాపకులు ఉండేవారట. ఈ విద్యాలయానికి హర్షుడు 100 గ్రామాలను దానంగా ఇచ్చాడని తెలుస్తుంది. హర్షుడు ప్రధమంలో హిందూ మతాన్ని అనుసరించాడు. హర్షునికాలంలో వచ్చిన హుయాన్ స్వాంగ్ వలన ప్రభావితుడై బౌద్దమతాన్ని స్వీకరించాడు. కానీ హిందూమతాన్ని ద్వేషించలేదు. సామ్రాట్ అశోకుని వలె అనేక ప్రజాహిత కార్యాలను అమలుచేశాడు.
హుయాన్ స్వాంగ్ కన్యాకుబ్జం మరియు ప్రయోగ నందు బౌద్ద ఉత్సవాలు నిర్వహించగా హర్షుడు వాటి నిర్వహణలో సాయమందించాడు.


ఆరోజులలో నలందా విద్యాపీఠం ఉన్నత స్థితిలో ఉండేది. హర్షుడు గొప్ప చక్రవర్తియే కాకుండా సంస్కృత కవి కూడా. జీమూతవాహను కథను ‘నాగానందం’, అనే నాటకంగా రచించాడు. ‘ప్రియదర్శిక’ నాటికలను రచించాడు. ఇతని రచనలలో మూడో నాటకం ‘రత్నావళి’ ఉత్తమమైనదిగా పేరు పొందినది. హర్షచరిత్ర, కాదంబరి కావ్యాలను రచించిన ప్రఖ్యాత సంస్కృత కవి హర్షవర్ధనుని ఆస్థానంలోని వాడే. ఉత్తర భారతాన్ని విజయవంతంగా పరిపాలించిన చివరి హిందూ చక్రవర్తి హర్షవర్థనుడు
హుయాన్ స్వాంగ్ తన యాత్ర చరిత్రలో హర్షుని పాలన గూర్చి, కళాసాహిత్య పోషణ గూర్చి గొప్పగా వ్రాశాడు

సముద్రగుప్తుడు

భారతదేశాన్ని పాలించిన గుప్తరాజ వంశీయులలో ప్రముఖ చక్రవర్తి సముద్రగుప్తుడు. క్రీ.శం.330 నుండి 375 వరకు ఈయన పరిపాలన సాగింది. తన తండ్రి ఒకటవ చంద్రగుప్తుని తరువాత క్రీ.శ.330 సం.లో పట్టాభిషక్తుడైనాడు.
పరాక్రమవంతుడు, వీరుడైన సముద్రగుప్తుడు ఉత్తరభారత దేశాన్ని జయించి దక్షిణిపథంవైపు తిరిగాడు. అప్పట్లో వేంగి దేశాన్ని హస్తివర్మ, కాంచీపురాన్ని విష్ణుగోపుడు పరిపాలించేవారు. వీరిని కూడా జయించాడు.
సముద్రగుప్తుడు అశ్వమేధయాగం చేశాడని దానికి గుర్తుగా బంగారు నాణాలను ముద్రించి వాటిపై రాజాధి రాజ, అప్రతిహత యోధానుయోధ అని తన బిరుదనామాలు చెక్కించాడని పండితుల ఉవాచ.


సముద్రగుప్తుడు కళాపోషకుడు. దానకళా విశారదుడని అలహాబాదు శిలాశాసనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
సముద్రగుప్తుని కీర్తి ఆనాడే విదేశాలకు కూడా వ్యాపించింది. సముద్రగుప్తుని పట్టమహిషి దత్తాదేవి వలన రామగుప్తుడు, చంద్రగుప్తుడు అని ఇరువురు కుమారులు జన్మించారు. వీరిలో చంద్రగుప్తుడు భారతదేశ చక్రవర్తిగా పేరు పొందాడు.

శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు

1336 సంవత్సరంలో విద్యారణ్య స్వామి ఆశీస్సులతో కాకతీయ ప్రతాపరుద్రుని సుబేదారు ఐన హరిహర రాయలుచే తుంగభద్రా నదీ తీరంలో స్థాపించబడ్డది విజయనగర సామ్రాజ్యం.
వీరిలో తుళువ వంశానికి చెందిన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ప్రముఖుడు. ఇతని పరిపాలనా కాలం 1509 సం. నుండి 1530 సంవత్సరం వరకు. పరిపాలనా కాలం తక్కువైననూ కళలను, సాహిత్యాన్ని పోషించిన వాడుగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. గొప్ప యుద్దవీరుడు కూడా. ఇతని తండ్రి తుళువ నరసనాయకుడు, తల్లి నాగలా దేవి. 17 జనవరి 1471 సంవత్సరంలో హంపిలో జన్మించాడు. ఇతని భార్య తిరుమలదేవి. ఇంకొక భార్య చిన్నాదేవి.
ఇతను స్వతాహగా కన్నడ ప్రాంతానికి చెందిన వాడు. కర్ణాటకలోని హంపీ విజయనగరం ఇతని రాజధాని. కానీ కృష్ణదేవరాయల కాలంలో ఆంధ్రదేశం అష్టైశ్వరాలతో తులతూగింది.
అష్టదిగ్గజాలుగా పేరుపొందిన అల్లసాని పెద్దన, నందితిమ్మన, అయ్యలరాజు రామభధ్రుడు, పింగళి సూరన, మాదయగారి మల్లన్న, ధూర్జటి, భట్టుమూర్తి, తెనాలి రామకృష్ణ శ్రీకృష్ణదేవరాయ ఆస్థానంలోని వారే. వీరిలో తెనాలి రామకృష్ణ కవి స్వస్థలం నేటి గుంటూరు జిల్లాలోని తెనాలి. దూర్జటి కవి స్వస్థలం పవిత్రక్షేత్రమైన శ్రీకాళహస్తి. మాదయగారి మల్లన కృష్ణాజిల్లాకు చెందిన అయ్యంకి పురానికి చెందినవాడుగా చెబుతారు.


శ్రీకృష్ణ దేవరాయల కాలంలో ఎన్నోదేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయు. వీటిలో ప్రముఖమైనది విరుపాక్షదేవాలయం. ఇతను తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుని భక్తుడు. షుమారు ఆరుసార్లు శ్రీవేంకటేశ్వరుని దర్శించుకొని అనేక అభరణాలను స్వామికి సమర్పించాడు. తిరుమలలో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తన దేవేరులతో ఉన్న విగ్రహాలను చూడవచ్చు.
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు జన్మతః కన్నడిగుడు ఐనా తెలుగుభాషను ఆదరించి ‘‘దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స’’ అంటూ తెలుగును అభిమానించినవాడు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు స్వయంగా కవి జాంబవతీ కళ్యాణం, మదాలసా చరితం ఇంకా అనేక కావ్యాలు వ్రాసాడు.
అనేక మంది కవులను పోషించాడు. ‘‘అమూక్తమాల్యద’’ అనే గొప్ప తెలుగు కావ్యానికి శ్రీకారం చుట్టింది కూడా నేటి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కృష్ణాజిల్లాలోని ఘంఠసాల మండలం శ్రీకాకుళం అనే గ్రామంలో ఉన్న శ్రీకాకుళేంద్ర మహావిష్ణు అనే దేవాలయంలోనే. ఈ గుడిలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల జ్ఞాపకర్ధం ఇతని విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
శ్రీకృష్ణ దేవరాయల జీవితంలో ఎక్కుభాగం యుద్ధాలలో గడిచిపోయింది. బహమనీ సుల్తానులు, మహ్మదీయుల దండయాత్రలను నిలువరించాడు. నేటి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కొండవీటి కోట, కొండపల్లి కోటలను జయించాడు.


అత్యంత సమర్ధుడు, రాజనీతిజ్ఞుడు ఐన మహామంత్రి తిమ్మరుసు సారధ్యంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తన సామ్రాజ్యాన్ని దక్షిణ భారతమే కాకుండా ఉత్తరాన మహానది వరకు వ్యాపింపచేశాడు. ఈయన పరిపాలన గురించి మ్యానిజ్, ప్వాజ్ వంటి పోర్చుగీస్ యాత్రికులు తమ రచనలలో ప్రశంచించారు.
శ్రీకృష్ణ దేవరాయలకు తిరుమల రాయలు ఒక్కడే కుమారుడు. చిన్నతనంలో కుమారుడుకి పట్టాభిషేకం చేసి తాను రాజప్రతినిధిగా పరిపాలన సాగించాడు. కానీ దురదృష్టవశాత్తూ శత్రువుల కుట్రవలన తిరుమల రాయలు మరణించాడు. తరువాత జరిగిన చరిత్రకు సంభంధించి అనేక విభిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి. తిమ్మరుసును అనుమానించాడాని, కొడుకు మరణంతో దిగులుతో చనిపోయాడని చెబుతారు. కానీ స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవు.

రంజిత్ సింగ్

పంజాబ్ మహారాజు రంజిత్ సింగ్. సిక్కురాజ్య కూటమిలో సుకార్ చకియా శాఖకు నాయకుడు. తన ప్రతిభతో ఆఫ్గన్ రాజు జమాన్షాను ఓడించి 1799 సం.లో లాహోర్ ను తన రాజ్యంలో కలుపుకున్నాడు.
1822 సం.లో అమృత్ సర్ ను జయించి రెండు సిక్కు రాజధానులను తన ఆధిపత్యంలోనికి తెచ్చుకున్నాడు.
ఇతని రాజ్యం ఉత్తరాన కాశ్మీర్ వరకూ, పశ్చిమాన ముల్తాన్ వరకు, వాయువ్యంలో పెషావర్ వరకు విస్తరించింది.
తన సైనికులకు విదేశీ నిపుణలచే శిక్షణ ఇప్పంచి బలపరచుకున్నాడు. పంజాబీ భాషను పోషించుటయే గాక పంజాబీ బైబిల్, అక్బర్ నామా వంటి అనువాదాలు వెలుగులోకి తెచ్చాడు.

రాజరాజ చోళుడు

చోళ రాజవంశ చక్రవర్తులలో ప్రముఖుడు రాజరాజ చోళుడు. క్రీ.శ. 985 సం.లో తంజావూరు (నేటి తమిళనాడులోని) రాజధానిగా చోళ సింహాసనాన్ని అధిష్టించి 1018 సం. దాకా పరిపాలించాడు.
చేర, పాండ్య, తూర్పు చాళుక్య (వేంగి), ఓఢ్ర దేశాలను జయించి బెంగాల్ నుండి సింహళం వరకు తన ఆధిపత్యంలోనికి తెచ్చుకున్నాడు. రాజరాజ చోళుడు దేశ భాషలను ఆదరించి, స్థానికసంస్కృతులను ఆదరించి, దేవాలయ వాస్తు శిల్ప కళను పోషించి పేరుపొందాడు.


తంజావూరులోని బృహదీశ్వరాలయం ఇతని కాలంలో నిర్మించినదే. రాజరాజ చోళుని పరిపాలనలో దేశం సుభిక్షమై ప్రజలు సుఖజీవనం గడిపినట్లు చారిత్రక ఆధారాల వలన తెలుస్తుంది.

రెండవ ప్రతాప రుద్రుడు

కాకతీయ రాణి రుద్రమ దేవి మనుమడు. రుద్రమదేవికి పుత్ర సంతానం లేకపోవటంతో పెద్ద కుమార్తె ముమ్మడమ్మ పుత్రుడైన ప్రతాప రుద్రుని దత్తపుత్రునిగా స్వీకరించింది. ఇతని తండ్రి మహాదేవరాయలు. రుద్రమదేవి మరణానంతరం 1295 లో సింహాసనం అధిష్టించాడు. అప్పటికి ఇతని వయస్సు 35 సంవత్సరాలు.

పరిపాలనా విధానాన్ని కట్టుదిట్టం చేసి 77 గురు నాయకులు ఏర్పాటు చేసి ఆయా ప్రాంతాల పరిపాలనా బాధ్యతలను వారికి అప్పగించాడు. ప్రతారుద్రుని సైన్యం చాలా శక్తివంతమైనది. ఢిల్లీ నుండి అల్లావుద్దీన్ ఖల్జీ ఏడు సార్లు దండెత్తినా ఏడుసార్లు కూడా వారిని వెనకకు తరిమివేశారు. కానీ ఎనిమిదవ సారి ఓడిపోయి సంధి చేసుకున్నాడని తెలుస్తుంది.


1323 సం.లో ఘియాసుద్దీన్ తుగ్లక్ కుమారుడైన ఉలమ్ ఖాన్ ఓరుగల్లు మీద దండెత్తి కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు ప్రతారుద్రుణ్ణి బందీగా ఢిల్లీ పంపించాడు. కానీ ప్రతాపరుద్రుడు దారిలోనే మరణించాడు.

ప్రతాప రుద్రుడు గొప్ప సాహిత్యపోషకుడు. సంస్కృతం, తెలుగు రెండు భాషలను ఆదరించాడు. ప్రతాపరుద్రుని ఆస్థానంలో సంస్కృత కవులలో సాకల్య మల్లభట్టు ‘‘ఉదాత్త రాఘవం’’ ‘నిరోష్ఠ్య రామాయణం’ అనే రెండు కావ్వాలను వ్రాశాడు. 1320 సం.లో ‘జైనేంద్ర కళ్యాణాభ్యుదయం’ అనే సంస్కృత కావ్యాన్ని రచించిన జైన కవి అప్పారాయుడు ప్రతాపరుద్రుని ఆస్థానంలోని వాడే.

తెలుగులో ‘క్రీడాభిరామం’ అనే వీధి కాటకానికి మూలం ఐన సంస్కృత ‘ప్రేమాభిరామం’ రచించిన రావిపాటి త్రిపురాంతకుడు ప్రతాపరుద్రుని సమకాలికుడని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం.
అలంకార శాస్త్రంలో ప్రామాణిక గ్రంధంగా చెప్పబడుతున్న ‘ప్రతాపరుద్ యశోభూషణం’ రచించిన విద్యానాధుడు కూడా ప్రతాపరుద్రుని ఆస్థానపండితుడు. పాల్కురుకి సోమనాధుడు రచించిన ‘అనుభవ సారం’, ‘చతుర్వేదసారం’, ‘సోమనాధ భాష్యం’, ‘రుద్రభాష్యం’ గ్రంథాలు ఈ కాలంలోనే వెలువడ్డాయి. ప్రతాప రుద్రుడు కూడా ‘నీతిసారము’ అనే రాజనీతి శాస్త్ర గ్రంథాన్ని రచించాడు. ఇతనికి ‘‘విద్యాభూషణ’’ అనే బిరుదు కలదు.

పృధ్వీరాజ్

ఢిల్లీని కేంద్రంగా పాలించిన చివరి హిందూ రాజు. పృధ్వీరాజు చౌహాన్ వంశీయుడు. క్రీ.శ. 1179 సం.లో సింహాసనం అధిష్టించాడు. అప్పట్లో కనౌజ్ ను పరిపాలిస్తున్న జయచంద్రుని కుమార్తె రాణీ సంయుక్తను అపహరించి వివాహమాడాడు. ఘోరీ మహ్మద్ భారతదేశం మీద దండయాత్ర చేసినప్పుడు స్థానేశ్వరానికి సమీపంలో ఉన్న తరాయి అనే ప్రాంతం వద్ద రాజపుత్ర యోధుల సాయంతో ఘోరీ మహ్మద్ సేనలను ఒడించాడు.

కానీ తరువాత సంవత్సరం ఘోరీ మహ్మద్ దాదాపు 1,20,000 సైన్యంతో దండెత్తి వచ్చినపుడు ఓడిపోయి బందీగా చిక్కాడని తెలుస్తుంది. తరువాత ఘోరీ ఫృధ్వీరాజ్ కళ్లను పొడిపించాడాని కానీ ఫృధ్వీరాజ్ తన మిత్రుడైన చంద్రవర్దాయ్ అనే కవి సాయంతో తనకు వచ్చిన శబ్ధభేది విద్య ద్వారా ఘోరీని బాణప్రయోగంతో చంపాడని, తరువాత చంద్రవర్ధాయ్, ఫృధ్వీరాజ్ ఒకరినొకరు పొడుచుకుని చనిపోయారని కొందరి అభిప్రాయం.

Raja Purushotham, Porus, Puru….. పురుషోత్తముడు

పురుషోత్తముడు…. దేశభక్తుడు, పరాక్రమశాలి. క్రీస్తు పూర్వం 256-323 మధ్యకాలంలో గ్రీకు దేశంలోని మాసిడోనియా రాజైన అలగ్జాండర్ ప్రపంచాన్నంతటిని జయించాలని దండయాత్రలు చేస్తూ భారతదేశంలోకి ప్రవేశించిన తరువాత జీలం నది ఒడ్డున అలగ్జాండర్ సేనలతో యుద్ధం చేసాడు. కానీ ఓడిపోవటం జరిగింది. ఐతే అలగ్జాండర్ పురుషోత్తముని పరాక్రమాన్ని మెచ్చుకుని ఇతని రాజ్యం ఇతనికి ఇచ్చాడు. ఇతని రాజ్యం పంజాబ్ లోని జీలం – చీనాబ్ నదుల మధ్య ప్రాంతమని గ్రీకు రచనల బట్టి తెలుస్తుంది. పురుషోత్తమునికే పూరువు, పోరస్ అని పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.

గణపతి దేవుడు

గణపతి దేవుడు కాకతీయ చక్రవర్తి. 1999 నుండి 1262 వరకు ఒరుగల్లు (నేటి వరంగల్) ను రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలించాడు. ఇతను గొప్ప వీరుడు కూడా. వెలనాటి పృధ్వీశ్వరునని, నెల్లూరు పాలకుడు తమ్ముసిద్దిని, తూర్పు గాంగ రాజైన అనియంక భీముణ్ణి, కంచి పాలకుడు రాజేంద్రచోళున్ని జయించాడు. దాదాపు తెలుగు ప్రాంతాలన్నిటిని తన ఏలుబడిలోకి తెచ్చుకున్నాడు. ఒకటవ ప్రతాప రుద్రుడు ప్రారంభించిన ఓరుగల్లు కోటను పూర్తిచేశాడు. గణపతి దేవుని భార్య సోమలా దేవి. ఇతనికు కుమారులు లేరు. తన చిన్నకూతురు రుద్రాంబకు యుద్ధ విద్యలలోనూ, రాజకీయ వ్యవహారాలలో శిక్షణ ఇచ్చి తన తరువాత రాజ్యాధికారం అప్పగించాడు.

గణపతి దేవుడు గొప్ప కవిపండిత పోషకుడు. ఈయన ఆస్థానంలో అనేక మంది విద్యాంసులు ఉండేవారు. ఈయన సేనాని జాయప గొప్ప కళావేత్త. గీత రత్నావళి, వాద్య రత్నావళి, నృత్యరత్నావళి అనే సుప్రసిద్ధ గ్రంధాల రచయిత. గణపతిదేవుడు పాలంపేట, ఘనాపురం, పిల్లలమర్రి ఇంకా అనేక చోట్ల దేవాలయాలు కట్టించాడు. రామప్ప చెరువు, పాకాల చెరువు ఇతని కాలంలోని త్రవ్వించబడ్డాయి.

గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి

ఆంధ్రదేశాన్ని పరిపాలించి శాతవాహన రాజులలో పేరుగాంచినవాడు శాతవాహన రాజులలో 28వ వాడు గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి తల్లికి గౌరవస్థానం ఇచ్చి తల్లి పేరైన గౌతమిని తన పేరు ముందు చేర్చుకున్నాడు. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి క్రీ.శ. రెండవ శతాబ్దానికి చెందినవాడు. భారతదేశానికి వాయువ్య దిశనుండి వచ్చిన మధ్య ఆసియా తెగవారైన కుషాణులను, శక, పహ్లవులను, యవనులను జయించి తెలుగు రాజ్యాన్ని సుస్థిరం చేశాడు.
ఈయన తల్లి గౌతమీ బాలశ్రీ శాతకర్ణిని ‘శాతవాహన కీర్తి వైభవ పునరుద్ధారకుడు’ క్షత్రీయ గర్వాపహారకుడు, అసమాన బ్రాహ్మణుడు అని నాసిక్ శాసనాల మీద చెక్కించింది. ఇతను తన రాజ్యంలో వ్యవసాయ అభివృద్ధికి కృషిచేసాడు. ప్రజలకు మంచి పరిపాలన అందించి గొప్ప పరిపాలనాదక్షుడు గా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. బీదవారి మీద, అణగారిన ప్రజల మీద పన్నులను మినహాయించాడు.

శాతకర్ణి రాజ్యం తూర్పు, పడపర సముద్రాల వరకు వ్యాపించి ఉన్నట్లు చారిత్రిక ఆధారాల వలన తెలుస్తుంది. 24 సంవత్సరాలపాటు రాజ్యాన్ని పరిపాలించి క్రీ.శ. 86లో పరమపదించాడు.

చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యుడు

భారతీయ మహా చక్రవర్తులలో గుప్తవంశానికి చెందిన చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యడు ఒకడు. భారతదేశ చరిత్రలో గుప్తుల పరిపాలనను స్వర్ణయుగంగా చెబుతారు. గుప్త సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించిన మొదటి చంద్రగుప్తుని కుమారుడు సముద్రగుప్తుడు. ఈ సముద్రగుప్తుని కుమారుడే చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యుడు. క్రీ.శకం 375 నుండి 413 వరకు సుమారు 38 సంవత్సరాలపాటు ఈయన పరిపాలన సాగింది.
ఇతని రాజ్యం పశ్చిమాన అరేబియా సముద్రం వరకూ వ్యాపించటంతో విదేశాలతో సంభంధాలు పెరిగాయి. చంద్రగుప్తుని రాజ్యకాలంలో గుప్త సామ్రాజ్యం అత్యున్నత స్థితిని పొందింది. ప్రఖ్యాత చైనా యాత్రికుడు పాహియాన్ చంద్రగుప్తుని కాలంలోనే భారతదేశాన్ని సందర్శించాడు.క్రీ.శకం 405 నుండి 411 వరకు బౌద్దుల పుణ్యక్షేత్రాలు దర్శిస్తూ దేశసంచారం చేస్తూ తాను చూసిన విషయాలను గ్రంథస్తం చేశాడు.
చంద్రగుప్తుని ఆస్థానంలో నవరత్నాలు అనేబడే తొమ్మిదిమంది మహాకవులు, విద్యాంసులు ఉండేవారు. ప్రపంచంలోనే కవికులగురువుగా ప్రసిద్ధి చెందిన మహాకవి కాళిదాసూ కూడా చంద్రగుప్తుని ఆస్థానంలోని వాడేనని కొందరి పండితుల అభిప్రాయం.
సంస్కృతాన్ని రాజభాషగా చేసి భారతీయ జౌన్నత్యానికి పాటుపడ్డాడు చంద్రగుప్తుడు.

చంద్రగుప్త మౌర్యుడు

మగధ రాజ్యాన్ని పరిపాలించే నందరాజులచే అవమానించబడ్డ మహాజ్ఞాని, విద్యాంసుడు, పండితుడు ఐన చాణుక్యుని సాయంతో మౌర్య సామ్రాజ్యానికి చంద్రగుప్తుడు చక్రవర్తి అయ్యాడు. క్రీ.శ. 313లో పట్టాభిషక్తుడయ్యాడు.
నందవంశానికి చెందిన మహాపద్మనందునికి ముర అనే శూద్ర స్త్రీ వలన జన్మించాడంటారు. ముర పుత్రుడు కావటంవలన మౌర్య అనే పేరువచ్చింది. క్రీ.పూర్యం 340 సం.లో పాటలీపుత్రంలో జన్మించాడు. ఇతను తన తల్లి పేరుమీదుగా మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఇతని రాజధాని నగరం పాటలీపుత్రం (బీహార్ లోని నేటి పాట్నా). ఈ చక్రవర్తి పుట్టుక గురించి పండితులలో విభిన్న అభిప్రాయాలున్నాయు.
మహాపద్మనందునికి తొమ్మిది మంది కుమారులు. వీరు నవనందులుగా పేరుపొందారు. వీరిలో చివరి వాడు ధననందుడు క్రూరుడుగా పేరుపొందాడు. ఇతనిచే అవమానింపబడి చంద్రగుప్తుడు తల్లితో సహా రాజ్యం వదలి వెళ్లాడు. తక్షశిలలో గురువుగా పేరుపొందిన చాణుక్యుడు కూడా నందులచే అవమానించబడి వారిని నాశనం చేస్తానని ప్రతిన పూనాడు.
తరువాత చంద్రగుప్తుణ్ణి చేరదీసి అతని సాయంతో నందవంశాన్ని నాశనం చేసి పాటలీపుత్రం రాజధానిగా మౌర్య సామ్రాజ్యానికి చక్రవర్తిగా చేశాడు.
చంద్రగుప్తుడు మహాపరాక్రమశాలి. రాజనీతి విశారదుడు. వంగదేశం మొదలుకొని ఆఫ్గనిస్తాన్ వరకు గల ప్రాంతాన్ని, పశ్చిమాన మాళవ, సౌరాష్ట్ర (నేటి గుజరాత్) దక్షిణ భారతదేశంలో చాలా భాగాన్ని జయించాడు. దేశంలో రహదారులు, నీటిపారుదల వ్యవస్థలు నిర్మించి బలమైన ఆర్థిక వ్యవస్థను ఏర్పరచాడు
చరిత్ర ప్రసిద్ధిగాంచి ఆశోక చక్రవర్తి ఇతని కుమారుడైన బింబిసారుని పుత్రుడు. చివరి దశలో జైనమతాన్ని స్వీకరించి క్రీ.పూర్వం 298 సం.లో మైసూరు సమీపంలోని శ్రావణ బెళగొళలో మరణించినట్లు చారిత్రిక ఆధారాల వలన తెలుస్తుంది.

ఛత్రపతి శివాజీ

ఛత్రపతి శివాజీ మహారాష్ట్ర రాజ్య స్థాపకుడు మహావీరుడు శివాజీ.
బీజపూర్ సంస్థానంలో జాగీర్దార్ గా పనిచేసిన షాజీ భాంస్లే ఇతని తండ్రి. జిజియాబాయ్ శివాజీ తల్లి. జిజియా బాయి గొప్ప దైవ భక్తురాలు. చిన్నతనంలో తల్లి ద్వారా చెప్పబడిన పురాణ కథలు, వీరగాధలు విని శివాజీ ప్రభావితుడయ్యాడు. శివాజీ 19 ఫిబ్రవరి 1630 సంవత్సరంలో జన్మించాడు
హిందువులు ముస్లింల కొలువులో పనిచేయడం ఇష్టంలేక వారిని దాస్య విముక్తులను చేయటానికి, హిందూ ధర్మం కాపాడాటానికి జీవితాంతం కృషి చేసాడు.
1646 సం.లో శివాజీ 17వ ఏటనే మొదటి యుద్దం చేసి బీజాపూర్ సుల్లానులకు చెంది. తోరణ దుర్గాన్ని ఆక్రమించి బీజాపూర్ సుల్తానును నిలువరించాడు. 1659వ సం.లో బీజపూర్ పాలకుడు తన సేనాని అఫ్జల్ ఖాన్ ను శివాజీ మీదకు పంపగా శివాజీ, అఫ్జల్ ఖాన్ తో చర్చలు జరిపుతుండగా అఫ్జల్ ఖాన్ శివాజీ మీద దాడిచేసి చంపబోతాడు. కానీ శివాజీ పులిగోళ్లు ధరించి అఫ్జల్ ఖాన్ పొట్టను చీల్చివేస్తాడు. అప్జల్ ఖాన్ పారిపోతుండగా కత్తితో ఒకే వేటుతో అఫ్జల్ ఖాన్ తల నరికి వేస్తాడు.
1666 సం.లో జౌరంగజేబు శివాజీని ఢిల్లీకి రప్పించి కుట్రచేసి బంధించాడు. కానీ శివాజీ తన తెలివితేటలతో ఔరంగజేబు ఖైదునుండి తప్పించుకుని దాదాపు మూడు నెలల తరువాత తన రాజ్యాన్ని చేరుకున్నాడు.
1674 జూన్ 4వ తేదీన రాయగడ్ దుర్గంలో మహారాష్ట్ర సామ్రాజ్యానికి పట్టాభిషక్తుడై చత్రపతి అయ్యాడు.
ఒకనొక దశలో తన రాజ్యాన్ని తన గురువైన సమర్థ రామదాసుకు సమర్పించాడు. కానీ గురువు కోరిక మేరకు అతని ప్రతినిధిగా రాజ్యాన్ని తిరిగి స్వీకరించాడు. దీనికి గుర్తుగా శివాజీ పతాకం కాషాయరంగులో ఉంటుంది.
శివాజీ పరమత సహనం కలవాడు. ఇతని సైన్యంలో ముస్లింలు కూడా ఉండేవారు. యుద్ధాలలో స్త్రీల జోలికి, పిల్లలు, వృద్ధుల జోలికి వెళ్లేవారు కాదు శివాజీ సైనికులు. తన సైనికులచే బంధించి బడ్డ కళ్యాణి దుర్గాధిపతి కోడలును తల్లిగా భావించి అనేక కానుకలిచ్చి ఆమెను స్వస్థాలానికి పంపిన ధర్మాత్ముడు శివాజీ.
ఢిల్లీ సుల్తాను ఔరంగజేబును ముప్పుతిప్పలు పెట్టి అనేక కోటలను వశపరచుకున్నాడు. శివాజీ సేనాని తానాజీ సింహఘడ్ కోటను కేవలం 50మంది సైనికులతో జయించాడు. కానీ దురదృష్ణవశాత్తూ తానాజీ ప్రాణాలు కోల్పోతాడు. తానాజీని ఉద్దేశించి శివాజీ, గఢ్ (కోట) మిల్ గయా (లభించించి) సింహ ఘో గయా (సింహం మరణించింది) అని అంటాడు.
శివాజీ కాలంలో మహ్మదీయులు చేసిన అరాచకాలకు అంతే లేదు. హిందూ దేవాలయాలను పడగొట్టారు. ఆవులను చంపి ఆ రక్తాన్ని దేవాలయాలలో చల్లారు. శివాజీ వ్యక్తిత్వం చాలా గొప్పది తాను జయించిన ప్రాంతాలలో పవిత్రస్థలాలను ధ్వంసం చేయలేదు. స్త్రీలకు, పిల్లలకు సాయం చేశాడు. దేవాలయాలతో పాటు ముస్లింల కొరకు మసీదులు నిర్మింపచేసాడు. శివాజీ సైన్యాధ్యక్షులు దౌలత్ ఖాన్, సిద్ధిక్ ఇద్దరూ ముస్లింలే. మచ్చలేని మహారాజుగా పేరుపొందాడు
శివాజీ తనపేరుమీదుగా నాణాలను ముద్రించి చెలామణి చేయుంచాడు. ముస్లింల పట్ల వివక్ష ప్రదర్శించకుండా వారిని ఆదరించాడు. శివాజీ గొప్ప పరిపాలకునిగా, హిందూధర్మ సంరక్షకునిగా పేరు పొందాడు. తన జీవితకాలంలో అధికభాగం షుమారు 27 సంవత్సరాల పాటు యుద్ధాలతో గడిపి నాటి భారతదేశంలోని ఎంతో మంది రాజులను ఆదర్శంగా నిలిచాడు.
శివాజీ 1680 సం. 3 ఏప్రియల్ నెలలో అనారోగంతో రాయ్ ఘడ్ కోటలో పరమపదించాడు

అశోక చక్రవర్తి

భారతదేశ చక్రవర్తులలో ఆగ్రగణ్యుడు అశోక చక్రవర్తి. ఇతను మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపకుడైన చంద్రగుప్తుని మనుమడు. బింబిసారుని పుత్రుడు. ఇతని పరిపాలన క్రీ.పూర్వం 268 సం.నుండి 232 సం.దాకా సాగింది. దాదాపు భారతదేశమంతా (తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటకలలోని కొన్ని ప్రాంతాలు తప్ప) అశోకుని ఏలుబడిలోకి వచ్చింది. అశోకుని కాలంలో భారతదేశం ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంది.
అశోకుని రాజధాని పాటలీపుత్రం (ప్రస్తుతం పాట్నా). అశోకుడు ప్రధమంలో హిందూ మతాభిమాని. చాలా పరాక్రమవంతుడు. తాత చంద్రగుప్తుని శౌర్య పరాక్రమాలకు వారసుడు. తన పరాక్రమంతో భారతదేశంలో చాలా ప్రాంతాలను జయించి తన ఏలుబడిలోనికి తెచ్చుకున్నాడు. చండశాసనుడు, క్రూరుడుగా పేరుపొందాడు. సింహాసనం కోసం తన 99 మంది సోదరులను హతమార్చాడని కొంతమంది పండితుల అభిప్రాయం.
అశోకుడు తన జైత్రయాత్రలో భాగంగా కళింగ రాజ్యం (నేటి ఒడిషా) మీదకు దండెత్తటం జరిగింది. కళింగులు కూడా గొప్ప సాహసంతో అశోకుడి సేనలను ఎదర్కొన్నారు. కానీ ఓడిపొయారు. తీవ్రంగా జరిగిన ఈ యుద్ధంలో దాదాపు లక్షమంది సైనికులు మరణించటం జరిగింది. ఇంకా లక్షలాదిమంది గాయాల పాలలు అవటం, నిరాశ్రయులుగా మారటం జరిగింది. ఈ భయంకర దృశ్యాలు స్వయంగా చూసిన అశోకుని మనస్సు వికలమై బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడంటారు.
తరువాత బౌద్దమత వ్యాప్తికి కృషిచేశాడు. తన కుమారుడు మహేంద్రను కుమార్తె సంఘమిత్రను శ్రీలంకకు పంపించి బౌద్ధమత వ్యాప్తికి పాటుపడ్డాడు. బౌద్ద సన్యాసులకోసం ఆరామాలు, నివాసాలు, చైత్యాలు కట్టించాడు. అనేక శాసనాలను చెక్కించాడు. బాటసారుల కోసం రహదారులకు ఇరువైపుల చెట్లు నాటించాడు. అనేక బావులను తవ్వించాడు. మనుషులకు, జంతువులకు కూడా అశోకుని కాలంలో వైద్యశాలలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.అశోకుడు బౌద్దమతం స్వీకరించిన్పటికీ ఇతర మతాలను ద్వేషించలేదు, మతసహనం చూపి బ్రాహ్మణులను కూడా గౌరవించాడు.
అశోక చక్రవర్తి కి చెందిన అశోక చక్రాన్ని భారత జాతీయజెండా మధ్యభాగంలో చూడవచ్చు.
అశోకుని తరువాత ఇతని సామ్రాజ్యం విచ్చినమైనది. సరియైన వారసులు లేకపోవటం వలన, అశోకుడు యుద్ధాలు మాని శాంతి మార్గంలో పయనించటం వలన అనేక మంది సామంతులు స్వతంత్రం ప్రకటించుకున్నారు.

Rabindranath Tagore – Creator of Our National Anthem

 
 
Rabindranath Tagore, who wrote the National Anthem of India, was a man of numerous talents. He is referred to the world around as a Bengali artist, arranger, visual craftsman, Brahmo Samaj logician, writer, painter, and a dramatist.
 
Rabindranath Tagore was born on seventh May 1861 to Sarada and Debendranath Tagore, in the Jorasanko manor (family’s ancestral home) in Calcutta. He was the most youthful in the family. Having lost his mom at a youthful age and a traveller dad, he was raised by house cleaners and workers. An entrancing artist, a spellbinding writer, a thinker, an educationist, Rabindranath Tagore is the man who genuinely merits the honour of the world. This Bengali polymath was the first Non-European to be granted the Nobel Prize for his literary works. He had plenty of information on the different field of workmanship, writing and furthermore design. He is one of only a handful hardly any personages who remained by the kind of enormity, acing in each territory.
 
Rabindranath Tagore got his education from a state-funded school in East Sussex, England. His dad wanted him to be an attorney, attributable to which he was sent to England in the year 1878. He before long dropped out of University College in London and examined a couple of works of Shakespeare all alone. Having taken in the pith of English, Irish and Scottish music and writing, he got back to India and wedded Mrinalini Devi not long after. In the year 1901, Rabindranath Tagore additionally settled a test school at Shantiniketan in provincial West Bengal to offer training to understudies enlivened from Indian and Western customs. He committed his years to this school, which later in 1921 became Visva-Bharti University. Rabindranath Tagore likewise gave with a Knighthood grant in 1915, which he declined as a dissent after the Jallianwalla Bagh Massacre (Amritsar).

Rabindranath Tagore composed plenty of sonnets, books, and short stories. He began composing sonnets at the age of eight and by sixteen, he had distributed sonnets under a pseudo name, Bhanusimha. His senior sibling Dwijendranath was an artist and thinker while his sister Swarnakumari was a writer.

Rabindranath Tagore sought after his work with restored enthusiasm after his better half and kids died. Rabindranath Tagore’s books were the least recognized among his commitments. The books talked about the threats of patriotism among other important social indecencies. His epic ‘Shesher Kobita’ utilized cadenced entries and sonnets. Hardly any different well-known books of his are ‘Noukadubi’, ‘Jogajog’, ‘Chaturanga’, ‘Gora’ and ‘Ghare Baire’. With regards to sonnets, a couple of Rabindranath Tagore’s honourable works are ‘Sonar Tori’, ‘Balaka’, and ‘Gitanjali’. Actually, he won the Nobel Prize in Literature in 1913 for ‘Gitanjali’, his most popular assortment of sonnets. A portion of his well known short stories are ‘ Kshudita Pashan’, ‘Haimanti’, ‘Kabuliwala’ and ‘Atottju’.