రెంటికీ చెడ్డ రేవడు – సామెత

రేవడు అంటే చాకలి లేదా రజకుడు. నది ఒడ్డున బట్టలు ఉతుక్కుంటున్నాడు. ఉతికిన బట్టలు ఎగువన తెరపగా ఉన్న చోట ఆరేసి మిగిలిన బట్టలు ఉతుక్కుంటున్నాడు. ఇంతలో దూరంగా నదకి ఉధృతంగా నీరు రావడం చూసి, గబగబా ఆరవేసిన గుడ్డలు తీయడానికి పరుగెత్తాడు. అతడు ఆరవేసిన బట్టలు సేకరించే లోపలే ఆ ధౌతవస్త్రాలు వరదనీటిలో కొట్టుకొని పోతున్నాయి. దిగువన ఉతకవలసిన బట్టలనైనా కాపాడుకొందామని కిందకు పరుగులు తీశాడు. అతనికంటే ముందే వరద ప్రవాహంలో అవీ కొట్టుకొని పోయాయి. దురదృష్టవంతుడు రెంటికీ చెడిన రేవడు(డి)అయ్యాడు. ఈ ఘటనే సామెత అయింది.

గొంతెమ్మ కోరికలు

పాండు రాజు మొదటి భార్య అయిన కుంతీ దేవి యొక్క వికృతి నామం గుంతి, గొంతీ. ఆ “గొంతీ” కి గౌరవ వాచకం గొంతి+అమ్మ = గొంతెమ్మ .

కురుక్షేత్ర యుద్ధం సమయంలో , కర్ణుడితో ఆమె మాట్లాడే సమయాన ఆమె “కర్ణుడూ బ్రతకాలి, అర్జునుడూ బ్రతకాలి” అని కోరుకున్నది, కానీ అది అసంభవము, అయితే ఇద్దరిలో ఒకరే ఉండగలరు తప్ప ఇద్దరు ఉండాలి అంటే అది సాధ్య పడని పని అని కర్ణుడు చెపుతాడు. కాబట్టి సాధ్యపడని కోరికలను గొంతెమ్మ కోర్కెలు అని అంటారు

అవ్వా కావాలి , బువ్వా కావాలి ” అన్న జాతీయం కూడా ఈ కోవకు చెందినదే.

వి.పి.సింగ్

వి.పి.సింగ్ (1931–2008)

వి.పి.సింగ్ గారి పూర్తి పేరు విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ , ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న అలహాబాద్ దగ్గరలో ఉన్న ఒక చిన్న జమీందారు కుటుంబంలో జన్మించిన సింగ్ గారు తమ దగ్గర బంధువులు మండా సంస్థాన రాజ కుటుంబానికి దత్తత వెళ్లారు. దేశంలోనే ప్రముఖ విద్యాసంస్థలలో పాఠశాల నుంచి ఉన్నత విద్య వరకు అభ్యసించారు.

వి.పి.సింగ్ చిన్నతనం లో చాలా సిగ్గరి , రాజ సంప్రదాయం ప్రకారం గుఱ్ఱపు స్వారీ, ఖడ్గ యుద్ధం లో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. తండ్రి గోపాల్ సింగ్ తరువాత మండా సంస్థానానికి 27 ఏళ్ళు వయస్సు లో రాజుగా పట్టాభిషిక్తులయ్యారు.

వి.పి.సింగ్ తండ్రి గారు భారత దేశం మొదటి ప్రధాన మంత్రి నెహ్రూ గారు మంచి స్నేహితులు. నెహ్రూ ఆహ్వానం మేరకు సింగ్ కుటుంబం కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి పార్టీకి పూర్వాంచల్ ప్రాంతంలో బలమైన మద్దతుదారులుగా నిలిచారు.

1969,1980 లలో ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీకి, 1971,1980,1989, 1991,1996లలో లోక్ సభకు, 1983 నుంచి 1988 వరకు రాజ్య సభకు ఎన్నికయ్యారు. 1970లో అసెంబ్లీలో చీఫ్ విప్ గా, 1976 నుంచి 1977 వరకు కేంద్ర వాణిజ్య శాఖ మంత్రిగా, 1980 నుంచి 1983 వరకు ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి గా, 1983 నుంచి 1988 వరకు ఆర్థిక, రక్షణ, విదేశాంగ శాఖ మంత్రులుగా ,1989 నుంచి 1990 వరకు దేశ ప్రధాన మంత్రి గా పనిచేశారు.

దేశ రక్షణ శాఖ మంత్రిగా బోఫోర్స్ కుంభకోణం వెలుగులోకి తెచ్చిన మొదటి వ్యక్తి , ప్రధానమంత్రి గా బడుగు, బలహీన వర్గాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించే మండల్ కమిషన్ సిఫార్సులు అమల్లోకి తెచ్చిన ప్రధానమంత్రి గా చరిత్ర లో నిలిచిపోయారు.

వి.పి.సింగ్ ను రాజకీయాల్లో అత్యంత నమ్మదగిన వ్యక్తి కాదు అని అన్ని పార్టీల నాయకులు విమర్శించారు. అధికారంలోకి రావడానికి పార్టీలు మారడానికి సాహసించారు.

వి.పి.సింగ్ అమలు చేసిన మండల్ రిజర్వేషన్లు కారణంగా దేశవ్యాప్తంగా అగ్రవర్ణాల ఆగ్రహానికి గురైన మొదటి అగ్రవర్ణ నాయకుడిగా , అయోధ్య యాత్ర ను అడ్డుకొని హిందూ మత వ్యతిరేకిగా దేశ రాజకీయాల్లో అత్యంత అమనకరమైన రీతిలో ప్రజలచే తులనాడబడిన నాయకుడిగా, తన రాజకీయ భవిష్యత్తు ను స్వయంగా నాశనం చేసుకున్న వ్యక్తిగా దేశ రాజకీయ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.

అటల్ బిహారీ వాజపేయి

అటల్ బిహారీ వాజపేయి(1924–2018)

భారత దేశ వికాస్ పురుషుడిగా ,భారత దేశ రాజకీయ బిష్మ పితామహుడు గా దేశవ్యాప్తంగా కీర్తింప బడుతున్న అటల్ బిహారీ వాజపేయి గారు మధ్యప్రదేశ్ లోని గ్వాలియర్ పట్టణంలో జన్మించారు, వీరి స్వస్థలం మాత్రం ఆగ్రా నగరం దగ్గర లో ఉన్న బాటేశ్వర్ గ్రామం.

ప్రాథమిక నుంచి డిగ్రీ వరకు గ్వాలియర్ నగరంలో పూర్తి చేసి పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్ ను లక్నోలో పూర్తి చేశారు. చిన్నతనంలోనే ఆర్ ఎస్ ఎస్ పట్ల ఆకర్షితుడై సంఘ శాఖల్లో ప్రతి రోజు పాల్గొనేవారు. ఆర్య సమాజ్ , ఆర్ ఎస్ ఎస్ లలో రెండింటి భాద్యతలు స్వీకరించి అప్పగించిన పనిని ఏకాగ్రత తో పూర్తి చేశారు.

ఆర్ ఎస్ ఎస్ సంఘ్ చాలక్ గురూజీ గోవల్కర్ గారి సూచనల మేరకు దీనా దయల్ ఉపాధ్యాయ గారితో కలిసి జనసంఘ్ పార్టీని విస్తరించడంలో కృషి చేశారు. లాల్ కృష్ణ అద్వానీ, వాజపేయి గారు తొలుత రాజకీయ మిత్రులు, అనంతరం ప్రాణ స్నేహితులు, వారి అనుబంధం 5 దశాబ్దాలు కొనసాగింది. దేశ మొదటి ప్రధాని నెహ్రూ గారినే తన అభిమానిగా మార్చుకున్నారు. నెహ్రూ గారితో ప్రారంభమైన చెలిమి ఆ తరువాత ఇందిరా గాంధీ, రాజీవ్ గాంధీలతో కూడా కొనసాగింది.

1957,1967,1971,1977,1980,1989,1991,1996, 1998, 2004 వరకు మొత్తం 10 సార్లు లోక్ సభకు, 1964, 1985 లో రెండు సార్లు రాజ్య సభకు ఎన్నికయ్యారు. 1977లో దేశాయ్ మంత్రివర్గంలో విదేశాంగ శాఖ మంత్రిగా ,1996లో 13 రోజుల ,1998 నుంచి 2004 మొత్తం మూడు సార్లు దేశానికి ప్రధానమంత్రి గా పనిచేశారు.

వాజపేయి గారు గొప్ప రాజకీయ నాయకులు మాత్రమే కాకుండా గొప్ప కవి, గొప్ప పత్రికా సంపాదకులు. దేశ రాజకీయ చరిత్రలో ప్రధానమంత్రి గా ఎన్నికైన కవి వాజపేయి గారు. వాజపేయి గారు దేశ అభివృద్ధి ని కాంక్షించారు ప్రధానమంత్రి గా 50 ఏళ్లలో సాధ్యపడని అభివృద్ధి ని కేవలం 6 సంవత్సరాలలో చేసి చూపిన పరిపాలన దక్షుడు.

60 దశాబ్దాలు రాజకీయాల్లో కొనసాగిన అవినీతి మరకలు అంటకుండా రాజకీయాల నుంచి విరమణ పొందారు. ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారత దేశ ప్రభుత్వాలు దేశంలో అత్యున్నత పద్మ భూషణ్, పద్మ విభూషణ్, భారత రత్న పురస్కారాలతో సత్కరించటం జరిగింది. వాజపేయి స్వేచ్ఛ వాద రాజకీయ నాయకుడు, తన రాజకీయ మూలలను కాపాడుకుంటూనే దేశంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలకు ప్రీతి పాత్రుడయ్యారు. రాజకీయాల్లో అజాత శత్రువు గా నిలిచిపోయారు.

చంద్రశేఖర్

చంద్రశేఖర్ (1927–2007)

చంద్రశేఖర్ గారి పూర్తి పేరు చంద్రశేఖర్ సింగ్ , ఇబ్రహీంపట్టి గ్రామం బలియా జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే తెలివైన విద్యార్థి కావడంతో ప్రభుత్వం నుంచి ఉపకరవేతనాలతో డిగ్రీ, పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్ విద్యను పూర్తి చేసి కొంత కాలం సోషలిస్టు పత్రికలో జర్నలిస్ట్ గా ఉద్యోగం చేశారు.

వీరి రాజకీయ గురువు సోషలిస్టు దిగ్గజం ఆచార్య నరేంద్ర దేవ్ గారు విశ్వవిద్యాలయం లో కూడా వీరికి ఆచార్యులు. పోస్టుగ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేస్తున్న సమయంలో పెద్దల ఒత్తిడి వల్ల వివాహం చేసుకున్నారు. ప్రజా సోషలిస్టు పార్టీ తో రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించి ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర పార్టీ విభాగానికి ప్రధాన కార్యదర్శి గా , రాజ్యసభ కు ఎన్నికయ్యారు.

ఇందిరా గాంధీ ఆహ్వానం మేరకు కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరిన ఆ పార్టీ తీసుకునే ప్రజావ్యతిరేక నిర్ణయాలను బాహాటంగా విమర్శించేవారు. కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఉన్న మోహన్ ధారియా, రాం ధన్ , ఎస్.ఎన్ సిన్హా లతో కలిపి వీరిని పార్టీలో “యంగ్ టూర్క్స్” గా పిలిచేవారు. పదవుల కోసం తనకి వంగి వంగి నమస్కారాలు చేసే వారి కన్నా తన నిర్ణయాలను బాహాటంగా విమర్శించే చంద్రశేఖర్ గారు అంటే ఇందిరా గాంధీ కి ఎంతో అభిమానం మరియు గౌరవం.

లోక్ నాయక్ జె.పి గారు తలపెట్టిన ప్రభుత్వ వ్యతిరేక ఉద్యమనికి మద్దతు తెలిసిన మొదటి వ్యక్తి చంద్రశేఖర్ గారు. 1977లో కాంగ్రెస్ వ్యతిరేక ప్రభుత్వం ఏర్పాటు లో కీలక పాత్ర పోషించారు. కేంద్ర మంత్రి పదవి చేపట్టాలని స్వయంగా ప్రధాన మంత్రి దేశాయ్ కోరిన తిరస్కరించారు.

1983లో కన్యాకుమారి నుంచి ఢిల్లీ వరకు”భారత యాత్ర” పేరుతో పాదయాత్ర చేసిన ఏకైక జాతీయ స్థాయి నాయకుడు.ఆ పాదయాత్ర ఆయనకు దేశవ్యాప్తంగా మంచి గుర్తింపు మాత్రమే కాకుండా దేశ రాజకీయాల్లో మాస్ లీడర్ గా ఇమేజ్ వచ్చింది.

1977 నుంచి 2004( ఒక్క 1984 మినహా)లలో జరిగిన అన్ని లోక్ సభ ఎన్నికల్లో బలియా స్థానం నుంచి మంచి ఆధిక్యంతో గెలిచేవారు. 1977లో జనతాపార్టీ కి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యి 1988 వరకు కొనసాగారు, 1990 నుంచి 2008 వరకు సమాజ్ వాదీ జనతాపార్టీ అధ్యక్షుడిగా కొనసాగారు.

1989లో వి.పి.సింగ్ ప్రధానమంత్రి కావడంలో కీలకపాత్ర పోషించిన, తరువాత కాలంలో వారిద్దరి మధ్య సఖ్యత లేకపోవడం గమనార్హం. 1990మధ్యలో ప్రధాని వి.పి.సింగ్ రాజీనామా చేయడంతో కాంగ్రెస్ పార్టీ మద్దతుతో ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసి కాశ్మీర్, రామాజన్మభూమి, మండల్ రిజర్వేషన్లు వంటి అంశాలపై అల్లర్లు జరగకుండా నియంత్రించడంలో సఫలీకృతం అయ్యారు.

లోక్ సభ లో అధికార, ప్రతిపక్షల మధ్య ప్రతిష్టంభన ఏర్పడిన ప్రతిసారి వారిద్దరి మధ్య వారధిగా నిలిచి ఎన్నోసార్లు సయోధ్య కుదుర్చారు. దేశ రాజకీయాల్లో నెహ్రూ, వల్లభాయ్ పటేల్, లోహియా, జె.పి వంటి ఎందరో దిగ్గజ నేతలతో పాటు ప్రమోద్ మహాజన్, నితీశ్ కుమార్ , వెంకయ్యనాయుడు వంటి ఎందరో యువ నాయకులతో కలిసి పని చేసిన ఘనత ఒక్క చంద్రశేఖర్ గారిదే.

రాజకీయాల్లో చంద్రశేఖర్ గారు అజాత శత్రువు , అవినీతి రహిత నాయకుడిగా చివరి వరకు రాజకీయాల్లో కొనసాగారు.

మొరార్జీ దేశాయ్

మొరార్జీ దేశాయ్(1896–1995)

మొరార్జీ దేశాయ్ గారి పూర్తి పేరు మొరార్జీ రాంచోడ్జి దేశాయ్, దేశాయ్ గారు పూర్వ బొంబాయి ప్రొవిన్సులో ఉన్న బుల్సర్ జిల్లా భాదేలి గ్రామంలో జన్మించారు. వీరి తండ్రి గారు గ్రామంలో పేరున్న పండితులు మరియు ఉపాధ్యాయులు.

బొంబాయి లోని విల్సన్ కళాశాలలో డిగ్రీ పూర్తి చేసి , ప్రతిష్టాత్మక ఇండియన్ సివిల్ సర్వీసు పరీక్ష లో ఉత్తీర్ణత సాధించి డిప్యూటీ కలెక్టర్ గా నియమితులయ్యారు, 1930లో జరిగిన గోద్రా అల్లర్ల కు జిల్లా అధికారిగా నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేశారు.

కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి గాంధీ గారికి ముఖ్య అనుచరులుగా కొనసాగారు1937లో బొంబాయి ప్రొవిన్సుకు ఎన్నికయ్యి రెవెన్యూ, హోం శాఖల మంత్రిగా పనిచేశారు, స్వాతంత్ర్య అనంతరం 1952లో బొంబాయి రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నికయ్య 1956 వరకు కొనసాగారు. దేశాయ్ గారి హయాంలోనే బొంబాయి రాష్ట్రం మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ రాష్ట్రాలుగా ఏర్పడ్డాయి.

1957,1962,1967,1971,1977 లలో వరుసగా ఐదు సార్లు లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యారు. నెహ్రూ, ఇందిరా గాంధీ మంత్రి వర్గాల్లో ఆయన చేపట్టిన కేంద్ర మంత్రి పదవి ఉందంటే అది ప్రాధాన్యత లేని శాఖలు మాత్రమే. 1969లో కాంగ్రెస్ పార్టీ రెండుగా చిలిపోతే సంప్రదాయ కాంగ్రెస్ వాదులు దేశాయ్ గారి పక్షాన, యువ నాయకులు ఇందిరా గాంధీ పక్షాన నిలిచారు.

లోక్ నాయక్ జె.పి గారి ఆధ్వర్యంలో జరుగుతున్న అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమంలో పాల్గొని క్రియాశీలక పాత్ర పోషించారు. ఉద్యమం లో పాల్గొన్నందుకు జైలుకు వెళ్లారు. 1977లో జె.పి గారు స్థాపించిన జనతా పార్టీలో చేరి దేశవ్యాప్తంగా ఆ ఎన్నికల్లో జనతాపార్టీ విజయం సాధించడంతో దేశానికి తొలి కాంగ్రేసేతర ప్రధానమంత్రి గా ఎన్నికయ్యారు.

దేశాయ్ గారి మనవడు మధుకేశ్వర్ దేశాయ్ గారు ప్రస్తుతం భారతీయ జనతా యువ మోర్చా జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడు గా పనిచేస్తున్నారు. దేశాయ్ గారు తన మూత్రాన్ని స్వయంగా పొదున్నే తాగేవారు , ఆయన దృష్టిలో మూత్రం సర్వరోగ నివారిణి అని విశ్వసించిన మొదటి రాజకీయ నాయకుడు.

వి.వి.గిరి

వి.వి.గిరి(1894–1980)

వి.వి.గిరి గా పేరొందిన వరహగిరి వెంకటగిరి గారు ఒరిస్సాలో ఉన్న బరంపూర్ లో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. ఐర్లాండ్ దేశంలో న్యాయ విద్యను పూర్తి చేసి స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చి కొంతకాలం న్యాయ వాదిగా పనిచేసారు. ఐర్లాండ్ లో చదువుతున్న సమయంలో గాంధీజీ ప్రేరణతో దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటం కోసం సంఘీభావం గా అక్కడ అనేక కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. న్యాయవాదిగా కొనసాగుతూనే కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు, కాంగ్రెస్ పార్టీ అనుబంధ కార్మిక సంఘాల తరుపున అనేక కార్మిక ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నారు, కార్మిక సంఘాల నాయకుడిగా మంచి గుర్తింపు తెచుకున్నారు.

కార్మికుల తరుపున 1934లో కేంద్ర శాసనసభ కు పోటీ చేసి విజయం సాధించారు, 1937లో జస్టిస్ పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు బొబ్బిలి రాజు మీద మద్రాస్ అసెంబ్లీకి జరిగిన ఎన్నికల్లో విజయం సాధించారు.1946లో రెండో సారి మద్రాస్ అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యారు, 1951లో మొదటి లోక్ సభకు పార్వతి పురం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. 1957లో అక్కడి నుండే ఓటమి పాలయ్యారు. 1937 నుంచి 1939 వరకు రాజగోపాలచారి మంత్రి వర్గంలో కార్మిక శాఖ మంత్రిగా , 1946 నుంచి 1947 వరకు మరోసారి ఆంధ్ర కేసరి ప్రకాశం పంతులు గారి మంత్రి వర్గంలో కార్మిక శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు.1952 నుంచి 1954 వరకు నెహ్రూ గారి మంత్రివర్గంలో కేంద్ర కార్మిక శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. రాష్ట్ర, కేంద్ర లలో కార్మిక శాఖ మంత్రిగా కార్మికుల సంక్షేమం కోసం అనేక చర్యలు తీసుకున్నారు, అలాగే అనేక చట్టాలు రూపకల్పనలో భాగమయ్యారు.

1957 నుంచి 1967 వరకు ఉత్తరప్రదేశ్, కేరళ, కర్ణాటక రాష్ట్రాలకు గవర్నర్ గా పనిచేశారు. 1967 నుంచి 1969 వరకు దేశానికి ఉపరాష్ట్రపతి గా పనిచేశారు. 1969లో అప్పటి రాష్ట్రపతి జకీర్ హుస్సేన్ అకాల మరణం వల్ల జరిగిన మధ్యంతర రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో మరో తెలుగు నేత నీలం సంజీవ రెడ్డి గారిని ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ మద్దతు తో ఓడించారు.1969 నుంచి 1974 వరకు దేశానికి రాష్ట్రపతి గా పనిచేశారు.

గిరి గారు కేవలం రాజకీయలలో నే కాకుండా మంచి రచయిత కూడా ముఖ్యంగా తెలుగు భాషా మీద మంచి పట్టు కలిగి ఉండేవారు. గిరి గారి సుదీర్ఘ రాజకీయ జీవితంలో ఎక్కువ భాగం కార్మికుల సమస్యలు మీద పోరాటానికే వేచించారు. అలాగే ఆయన దేశానికి చేసిన సేవలకు గాను 1975లో అప్పటి ప్రభుత్వం “భారత రత్న” బిరుదు తో సత్కరించటం జరిగింది.

రిపబ్లిక్ డే తొలి పరేడ్ ఎప్పుడు జరిగింది, ఎన్ని మైళ్లు సాగింది

రిపబ్లిక్ డే పరేడ్

గణతంత్ర దినోత్సవం ఏంటి, దానిని ఎందుకు జరుపుకుంటారు?

భారతదేశానికి 1947 ఆగస్టు 15న స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. తర్వాత 1950 జనవరి 26న దేశంలో రాజ్యాంగం అమలైంది. దీని ప్రకారం భారత్ ప్రజాస్వామ్య, సర్వసత్తాక, గణతంత్ర దేశంగా ఆవిర్భవించింది. అందుకే, ప్రతి ఏటా జనవరి 26న గణతంత్ర దినోత్సవం జరుపుంటారు.

గణతంత్ర దినోత్సవం జరిపే సంప్రదాయం ఎప్పటి నుంచి మొదలైంది?

దేశ మొదటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ 1950 జనవరి 26న 21 ఫిరంగుల సెల్యూట్ స్వీకరించడంతోపాటూ, భారత జాతీయ జెండాను ఎగురవేసి దేశాన్ని సంపూర్ణ గణతంత్ర దేశంగా ప్రకటించారు. ఆ తర్వాత నుంచి ప్రతి ఏటా అదే రోజును గణతంత్ర దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నారు. ఆ రోజును జాతీయ సెలవు దినంగా ప్రకటించారు.

Image

భారత్ తన రాజ్యాంగాన్ని ఎప్పుడు స్వీకరించింది?

భారత్ రాష్ట్రాల ఒక సంఘం. ప్రభుత్వ పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ కలిగిన ఒక గణతంత్ర దేశం. ఈ గణతంత్ర దేశంలో పాలన భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం సాగుతుంది. దానిని రాజ్యాంగ సభ 1949 నవంబర్ 26న ఆమోదించింది. 1950 జనవరి 26 నుంచి భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చింది.

భారత రాజ్యాంగంలోని పంచవర్ష ప్రణాళికను ఏ రాజ్యాంగం నుంచి స్వీకరించారు?

భారత రాజ్యాంగంలో పంచవర్ష ప్రణాళికను సోవియట్ యూనియన్(యుఎస్ఎస్ఆర్) నుంచి తీసుకున్నారు.

గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున జాతీయ జెండాను ఎవరు ఎగురవేస్తారు?

దేశ ప్రథమ పౌరుడు అంటే రాష్ట్రపతి గణతంత్ర దినోత్సవాల్లో పాల్గొంటారు. జాతీయ జెండాను ఆయనే ఎగురవేస్తారు.

గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున రాష్ట్ర రాజధానుల్లో జాతీయ జెండాను ఎవరు ఎగురవేస్తారు?

గణతంత్ర వేడుకల సందర్భంగా ఆయా రాష్ట్రాల గవర్నర్లు రాష్ట్ర రాజధానుల్లో జాతీయ జెండాను ఎగురవేస్తారు. భారత్‌లో రెండు జాతీయ జెండా వేడుకలు జరుగుతాయి. ఒకటి గణతంత్ర దినోత్సవం, రెండోది స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రధాని దేశ రాజధానిలో, ముఖ్యమంత్రులు రాష్ట్ర రాజధానుల్లో జాతీయ జెండాను ఎగురవేస్తారు.

రిపబ్లిక్ డే పరేడ్

కొత్త దిల్లీలో జరిగే గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్‌ నుంచి గౌరవ వందనం ఎవరు స్వీకరిస్తారు?

గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్ నుంచి భారత రాష్ట్రపతి గౌరవ వందనం స్వీకరిస్తారు. భారత సాయుధ దళాల కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ ఆయనే. ఈ పెరేడ్‌లో భారత సైన్యం తమ ట్యాంకులు, మిసైళ్లు, రాడార్, యుద్ధ విమానాలు లాంటి వాటిని ప్రదర్శిస్తుంది.

బీటింగ్ రిట్రీట్ అనే వేడుక ఎక్కడ జరుగుతుంది?

బీటింగ్ రిట్రీట్ కార్యక్రమం రైజీనా హిల్స్‌లో రాష్ట్రపతి భవనం ఎదుట జరుగుతుంది. దానికి రాష్ట్రపతి ముఖ్య అతిథి. బీటింగ్ రిట్రీట్ వేడుకను గణతంత్ర దినోత్సవాల ముగింపు కార్యక్రమంగా చెబుతారు. ఇది గణతంత్ర దినోత్సవం జరిగిన మూడో రోజు అంటే జనవరి 29న సాయంత్రం నిర్వహిస్తారు. బీటింగ్ రిట్రీట్‌లో పదాతి దళం, వైమానిక దళం, నావికా దళాల బ్యాండ్ సంప్రదాయ సంగీతం వినిపిస్తూ మార్చ్ చేస్తాయి.

భారత జాతీయ జెండా ఎవరు డిజైన్ చేశారు?

భారత జాతీయ జెండాను పింగళి వెంకయ్య డిజైన్ చేశారు. పింగళి మొదట డిజైన్ చేసిన జెండాలో ఎరుపు, ఆకుపచ్చ రెండు రంగులు మాత్రమే ఉండేవి. ఆయన ఈ జెండాను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ బెజవాడ సెషన్‌లో గాంధీజీ సమక్షంలో అందించారు. తర్వాత గాంధీ సలహాతో జెండా మధ్యలో తెల్లరంగును జోడించారు. ఆ తర్వాత చరఖా ప్రాంతంలో రాష్ట్రీయ చిహ్నం హోదాలో అశోక చక్రానికి చోటు లభించింది. భారత జాతీయ జెండా ప్రస్తుత స్వరూపాన్ని 1947 జులై 22న నిర్వహించిన భారత రాజ్యాంగ సభ సమావేశం సందర్భంగా స్వీకరించారు. భారత్‌లో ‘త్రివర్ణం’ అంటే భారత జాతీయ జెండా అని అర్థం.

రిపబ్లిక్ డే పరేడ్

జాతీయ సాహస పురస్కారాలు ఎప్పుడు ప్రదానం చేస్తారు?

జాతీయ సాహస పురస్కారాలను భారత్ ప్రతి ఏటా జనవరి 26 సందర్భంగా ధైర్యసాహసాలు ప్రదర్శించిన పిల్లలకు ఇస్తారు. ఈ అవార్డులను 1957 నుంచి ప్రారంభించారు. పురస్కారంలో భాగంగా ఒక పతకం, ధ్రువ పత్రం, నగదు బహుమతి అందిస్తారు. స్కూల్ విద్య పూర్తి చేసేవరకూ పిల్లలందరికీ ఆర్థిక సాయం కూడా అందిస్తారు.

గణతంత్ర దినోత్సవ పెరేడ్ ఎక్కడ నుంచి ప్రారంభమవుతుంది?

గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్ రాష్ట్రపతి భవనం నుంచి ప్రారంభమవుతుంది. ఇండియా గేట్ దగ్గర ముగుస్తుంది.

ప్రథమ గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున భారత రాష్ట్రపతి ఎవరు?

ప్రథమ గణతంత్ర దినోత్సవం రోజున డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ భారత రాష్ట్రపతిగా ఉన్నారు. రాజ్యాంగం అమలైన తర్వాత ఆయన ప్రస్తుత పార్లమెంట్ దర్బార్ హాల్‌లో రాష్ట్రపతిగా ప్రమాణం చేశారు. ఐదు మైళ్ల పొడవున సాగిన పరేడ్ తర్వాత, ఆయన ఇర్విన్ స్టేడియంలో జాతీయ జెండాను ఎగురవేశారు.

భారత రాజ్యాంగం రూపొందించడానికి ఎన్ని రోజులు పట్టింది?

రాజ్యాంగ సభ దాదాపు మూడేళ్ల (2 సంవత్సరాల 11 నెలల, 17 రోజులు)లో భారత రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించింది. ఈ వ్యవధిలో 165 రోజుల్లో 11 సెషన్స్ నిర్వహించారు.

President’s Bodyguard (PBG)

Yes, the President of India does have a special, rather a unique security force, which is known as the President’s Bodyguard (PBG). Here is a photograph in which we may see that the president of India is seen presenting the Banner and Silver Trumpet to the President’s Bodyguard.

President presents Silver Trumpet and Banner to President’s Bodyguards

This is the main gate of the President’s Estate at Dehradun. Long back, for the first time, I had seen the President’s Bodyguard, with their horses and regalia here only.

This is the President’s Estate (Rashtrapati Niwas) Dehradun. (within the above gate).

See this picture. You might have seen them earlier during the Republic Day Parades.

Here is a rare picture of Dr. Rajendra Prasad, the first President of India, passing through a market place in his horse carriage, escorted by the President’s Bodyguard.

Here are more pictures of the President’s Bodyguard, as may be seen often in Delhi.

Well, there are few special requirements for joining the President’s Bodyguard. One is that you have to be at least 6 feet tall. Also, you must be from 3 specified castes.

The matter of specific castes is challenged in court and the Army defends it strongly.

As of today, President’s Bodyguards (PBG) is a small body of handpicked men, comprising 4 Officers, 14 Junior Commissioned Officers (JCOs) and 161 troopers backed by administrative support personnel. This establishment has not changed much since the 19th century. Its men are trained for operational duties, both, as tankmen and airborne troops in addition to their ceremonial role.

The physical standards for the PBG are very specific with 6 feet being the minimum height for a trooper. Men of the PBG are expert horsemen, adept at ceremonial punctilio, trained combat paratroopers, armoured vehicle crewmen and tradesmen.

Honed in diverse combat skills, the PBG personnel have proven their worth in battle as well as in mounted tourneys and equestrian skills.

The records indicate that the first time a force like PBG was raised in 1773 at Benares (Varanasi) by the then Governor Warren Hastings, with a strength of 50 handpicked troopers. This nucleus of the Bodyguard was later augmented by another 50 horsemen, provided by Raja Cheyt Singh of Benares, thus bringing the overall strength of the regiment up to 100 horses and men by the end of that year, say the records.

The establishment of the regiment varied through the years, being augmented in times of war and it attained its maximum strength of 1,929 all ranks, as per the Army List of 1845, just prior to the First Sikh War. The PBG continued to be a select Cavalry Unit, primarily for the personal and battlefield security of the Governor and later Governor General, who often had to personally lead his forces into battle.

The Raising Charter clearly spelt out the role of the PBG, namely — “To act as Bodyguard to the Governor in peace and to accompany him as Commander-in-Chief in battle”.

This unique band of select troops, in over two centuries of service, has seen action in various roles — as mounted and dismounted cavalry; Artillery, with ‘Galloper Guns’ in the Egyptian Expedition of 1801-1802; Marines in 1809, protecting naval transports in the Bay of Bengal; and more recently as mechanised and airborne troops.

Rajiv Gandhi

What is the complete story of assassination of Rajiv Gandhi?

The plot was first hatched in October 1990 as the political tremors started in Delhi due to the constant fear of the V.P. Singh government falling and the return of the Rajiv Gandhi led Congress government.

Image Above: LTTE Supremo Prabhakaran.

Determined to prevent Rajiv Gandhi from returning to power fearing the reinduction of the IPKF (India Peace Keeping Force) that would break the network of LTTE (Liberation Tigers of Tamil Eelam) established in Tamil Nadu, the LTTE supremo Prabhakaran ordered the killing of Rajiv at a meeting held in Jaffna in October 1990.

  • Events Leading to the Incident.

November 1990: As the V.P. Singh got voted out and Rajiv Gandhi was virtually back in power, the LTTE started getting desperate as Rajiv Gandhi as a PM would be an impossible target, so they decided to carry out their plan when Rajiv was still a leader of the opposition and had a low level of security with him, His election campaigns where he would meet people and interact with them was a proper environment for the LTTE to implement their plan.

December 1990: the elusive LTTE supremo Prabhakaran, having decided on the physical elimination of Rajiv Gandhi, summoned four trusted lieutenants – Baby Subramaniyam, Murugan, Muthuraja and Shivarasan – to finalize the contours of an assassination plot. Subramaniyam and Muthuraj were summoned from Madras where they were staying at the time.

In the first week of December, Prabhakaran made his decision known to the four members of the team he had summoned. The actual details of the operation were left to them but each was assigned a specific task.

  • Baby Subramaniyam, a prominent ideologue of the LTTE, His task was to prepare a back-up team that would arrange shelter for the assassins before and after the killing.
  • Muthuraja was asked to prepare a base in Madras to ensure proper communication facilities, couriers for messages, and the smooth distribution of money for the assassins.
  • Murugan, a key instructor and an explosive expert of the LTTE, was asked to take over the assignments from Subramaniyam and Muthuraja after their departure for Jaffna.
  • Sivaraman, the much-wanted man today, who has been labeled “one-eyed-Jack” was given the most important task – the actual assassination.

The actual assassination plan gained impetus after the dismissal of Karunanidhi as Tamil Nadu CM on the ground of encouraging LTTE in the state, It wasn’t completely false as in some previous speeches he portrayed the struggle of Tamils in Sri Lanka as just and Noble.

The year 1991

January 1991: The four lieutenants of Prabhakaran had already set the plan in motion. Baby Subramaniyam and Muthuraja were back in Madras. Both were engaged in the crucial first stage of the plot – identifying and recruiting local people who would eventually harbor the assassination squad.

  • The Perfect Family

Bhagynathan – a young DK activist from Shubha’s place. Bhagynathan’s family was heavily steeped in debt and had meager means of support. He himself managed to earn a living by supplying stationery items to a firm where his sister, Nalini, was employed as a secretary. His mother, a nurse, was working in Kalyani Nursing Home.

The crunch came when his mother was asked to vacate the quarter provided by the nursing home authorities. The family was desperate, lack of money meant they could not afford to rent a place to live in Madras. The first recruit for the assassination plot had fallen into the LTTE’s lap.

Baby Subramaniyam casually mentioned to Bhagynathan that he was looking for a customer for his printing press as he was thinking of switching to another business. Bhagynathan offered to take over the press provided the price was paid in installments. Seeing Bhagynathan falling into the trap, Baby readily agreed. He sold the press to Bhagynathan at a ridiculously low price of Rs 5,000, payable in small installments.

Image Above: Nalini Sriharan, the lone surviving member of the five-member squad behind the Rajiv Gandhi assassination serving a life term in Vellore Central Jail.

Baby now had also gained access to Bhagynathan’s entire family which had shifted to the area where the press was located. He advised Nalini to help Bhagynathan in his new venture after her normal office hours. The press premises, in any event, offered the perfect cover for a suitable hide-out. The second stage of the operation – recruiting the entire family – had begun. Baby’s strategy of convincing Nalini to help Bhagynathan run the press was starting to pay off. Nalini was exposed to the LTTE literature which was then being churned out and conveyed one key message: Rajiv Gandhi was solely responsible for the “crimes” perpetrated by the IPKF in Sri Lanka.

February 1991: The second LTTE recruiter, Muthuraja, cultivates two freelance photographers, Haribabu and Ravi Shankaran who will film the actual assassination. Also, an explosive expert of the LTTE, Murugan discusses the design of the bomb required for the assassination.

Image Above: The probable structure of the bomb used reconstructed graphically using the remnants found at the site.

March 1991: Shivarasan returns to Jaffna to brief Prabhakaran who orders dry-runs before the actual execution and the exercise to be photographed for his viewing.

April 1991: Shivarasan returns to Tamil Nadu with human bombs Dhanu and Shubha, women Tigers of the shadow squad. Now, Shivarasan, himself an explosives expert, examines the design of how the bomb will work before pronouncing it suitable. The dry-run of the plan was sone at Rajiv’s Marina Beach rally. In which Dhanu gets closer to Rajiv Gandhi and touches his feet.

May 1991 (Month of Assassination): The second dry-run at the V.P. Singh rally in Thiruvallur. Dhanu is able to touch Singh’s feet in much the same manner as she would with Rajiv Gandhi. At Nalini’s house, Shubha helps Dhanu (Human Bomb) try on the denim jacket with the bomb. The bomb would be undetectable under her salwar-kameez.

Moment of Assasination

The Plan is well-coordinated and begins to unfold, Dhanu mixed in the crowd tries to get close to Rajiv Gandhi. Ansuya, a sub-inspector, tries to prevent Dhanu from getting too close to Rajiv but is prevented by Rajiv himself who says: “Let everybody get a chance.”

Dhanu garlands Rajiv and then bends down to touch his feet. As he in turn bends to raise her up, she triggers the bomb. The Bomb blast takes place and Rajiv Gandhi got killed instantly. This incident took place on 21st May 1991.

Kerala

  • Cleanest state of India.
  • Kerala gets the first spell of rains in India.
  • The richest Hindu temple in the world is located in Kerala. Padmanabhaswamy temple is the richest temple regarding gold and precious stones.
  • Kerala is known for its pioneer in medication using Ayurveda as its treatment method.
  • Kerala state has a female – to – male ratio higher than 0.99. Kerala has 1084 females per 1000 males with a rate of 1.084 which is higher than the national figure of 0.940.
  • The state of Kerala consumes about 20% of the country’s gold. Brides to be in Kerala can be seen submerged in gold from head to toe.
  • Kerala is the most literate state in India with a literacy rate of 93.91% while the literacy rate of the country stands at 74.04%.
  • The only state with the highest number of festivals being celebrated.
  • The first state to have implemented education reform bills.
  • The first state to have 100 % primary education
  • It has the least infant mortality rate. (10 per 1000)
  • It is also known as the spice coast of India.
  • Highest of alcohol consumption.
  • First Church, Mosque and Synagogue of India are in Kerala
  • Kerala enjoys a high life expectancy that of 75 years as compared to 64 years in India.
  • Zero Homeless State.
  • In February 2016, India’s then President, Pranab Mukherjee, conferred Kerala with the title of first digital state in the country.
  • It has an abundance of coconut trees.
  • The backwaters cover almost half of the length of Kerala.
  • National Geographic had declared it as Paradise of the world amongst ten others.
  • Home to a vast variety of herbs.
  • Natural Healthy Food

Pranab Mukherjee

  • Pranab was born in a Bengali family in Mirati, a village in the Bengal Presidency of British India (now in Birbhum district, West Bengal, India).
  • Mukherjee’s father, Kamada Kinkar Mukherjee, was deeply involved in India’s struggle for independence from Great Britain in the first half of the 20th century. A longtime member of the Indian National Congress
  • He attended the Suri Vidyasagar College in Suri (Birbhum), then affiliated to University of Calcutta. He subsequently earned MA degree in Political Science & History and LL.B. degree; both from University of Calcutta.
  • He was an upper-division Clerk in the Office of Deputy Accountant-General (Post and Telegraph) in Calcutta.
  • In 1963, he became Lecturer(Assistant Professor) of Political Science at Vidyanagar College, Kolkata and he also worked as a Journalist with the Desher Dak (Call of Motherland) before entering politics.
  • Mukherjee’s political career began in 1969, when he managed the successful Midnapore by-election campaign of an independent candidate, V. K. Krishna Menon. Then Prime Minister of India, Indira Gandhi, recognized Mukherjee’s talents and recruited him to her party, the Indian National Congress.
  • He became a member of the Rajya Sabha (the upper house of Indian parliament) in July 1969. Mukherjee was re-elected to the house in 1975, 1981, 1993 and 1999.
  • Mukherjee’s rise was rapid in the early phase of his career and he was appointed Union Deputy Minister of Industrial Development in Indira Gandhi’s cabinet in 1973.
  • Mukherjee was active in the Indian cabinet during the controversial Internal Emergency of 1975–77.
  • Mukherjee emerged unscathed and rose through a series of cabinet posts to become Finance Minister from 1982 to 1984.
  • As Finance Minister, Mukherjee signed the letter appointing Manmohan Singh as Governor of the Reserve Bank of India.
  • In 1979, Mukherjee became Deputy Leader of the INC in the Rajya Sabha, and in 1980 he was appointed Leader of the House
  • Mukherjee was sidelined from the INC following the assassination of Indira Gandhi.
  • In 1986, Mukherjee founded another party, the Rashtriya Samajwadi Congress (RSC), in West Bengal. The RSC and INC merged three years later after reaching a compromise with Rajiv Gandhi.
  • Mukherjee’s political career revived following Assassination of Rajiv Gandhi in 1991 when P. V. Narasimha Rao chose to appoint him as a External Affairs Minister for the first time from 1995 to 1996 in Rao’s cabinet.
  • Mukherjee was made President of the West Bengal Congress in 2000 and held the position until his resignation in 2010.
  • It was speculated in 2004 that Mukherjee would be made Prime Minister of India after Sonia Gandhi declined to become Prime Minister and Manmonhan Singh was appointed.
  • Mukherjee held many important posts in the Manmohan Singh government. He had the distinction of being the Minister for various high-profile Ministries including Defence, Finance, and External Affairs.
  • Mukherjee also headed the Congress Parliamentary Party and the Congress Legislative Party which consists of all the Congress MPs and MLAs in the country apart from being Leader of the House in Lok Sabha and Bengal Pradesh Congress Committee President.
  • Mukherjee ended his affiliation with the Indian National Congress and retired from active political life following his election as President in 2012.
  • Mukherjee was sworn-in by the Chief Justice of India on 25 July 2012, becoming the first Bengali to hold the post of President of India.
  • In January 2017, Mukherjee said he would not contest for 2017 Presidential elections. The reason he told for this was advanced age and failing health.
  • Padma Vibhushan, India’s second highest civilian award, in 2008.
  • Bharat Ratna, India’s highest civilian award, in 2019.

Pranab’s Positions:

Union Minister of Industrial Development 1973–1974

Union Minister of Shipping and Transport 1974

Minister of State for Finance 1974–1975

Union Minister of Revenue and Banking 1975–1977

Treasurer of Congress Party 1978–79

Treasurer of All India Congress Committee 1978–79

Leader of House of Rajya Sabha 1980–85

Union Minister of Commerce and Steel and Mines 1980–1982

Union Minister of Finance 1982–1984

Board of Governors of International Monetary Fund 1982–1985

Board of Governors of World Bank 1982–1985

Board of Governors of Asian Development Bank 1982–1984

Board of Governors of African Development Bank 1982–1985

Union Minister of Commerce and Supply 1984

Chairman; Campaign Committee of Congress-I for conducting National Elections to Parliament, 1984 Indian general election, 1991 Indian general election, 1996 Indian general election and 1998 Indian general election.

Chairman of Group of 24(a Ministerial Group attached to IMF and World Bank)1984 and 2009–2012

President of State Unit of Congress Party 1985 and 2000–08

Chairman of Economic Advisory Cell of AICC 1987–1989

Dy Chairman of Planning Commission 1991–1996

Union Minister of Commerce 1993–1995

Union Minister of External Affairs 1995–1996

President, SAARC Council of Ministers Conference 1995

General Secretary of AICC 1998–1999

Chairman of Central Election Coordination Committee 1999–2012

Leader of House of Lok Sabha 2004–2012

Union Minister of Defence 2004–2006

Union Minister of External Affairs 2006–2009

Union Minister of Finance 2009–2012

President of India 25 July 2012 – 25 July 2017.

Some of his Notable works:

  • During Mukherjee’s tenure 1991–96, Dr. Manmohan Singh as Finance Minister oversaw many economic reforms to end the Licence Raj system and help open the Indian economy.
  • The 2010–11 budget included the country’s first explicit target to cut public debt as a proportion of GDP and Mukherjee had targeted a budget deficit reduction to 4.1% of GDP in fiscal year 2012–13, from 6.5% in 2008–09.
  • He scrapped the Fringe Benefits Tax and the Commodities Transaction Tax. He implemented the Goods and Services Tax during his tenure. These reforms were well received by major corporate executives and economists.
  • Mukherjee expanded funding for several social sector schemes including the Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission.
  • He also supported budget increases for improving literacy and health care. He expanded infrastructure programmes such as the National Highway Development Programme.
  • Under his leadership, India was made “Full Dialogue Partner” of ASEAN as part of the Look East foreign policy initiated by Narasimha Rao.
  • He oversaw the successful signing of the U.S.-India Civil Nuclear Agreement with the US government and then with the Nuclear Suppliers Group, allowing India to participate in civilian nuclear trade in spite of not having signed the Nuclear Non-Proliferation Treaty.
  • Mukherjee played a crucial role in mobilising world opinion against Pakistan after the 2008 Mumbai attacks.
  • He contributed significantly to the negotiations leading to the establishment of the World Trade Organization.
  • His work in improving the finances of the government and for successfully returning the last installment of India’s first IMF loan.
  • Mukherjee was involved with a number of prominent international organizations, most notably occupying seats on the boards of governors of the African Development Bank, the Asian Development Bank, the International Monetary Fund, and the World Bank during his two stints as finance minister.

Capitals of all states in India

Here is a map of New India.

Do you know some states have more than 1 capital? YES!!! They have. The states having more than one capital are as follows:

Goa, Jammu and Kashmir, Uttarakhand, Himachal Pradesh, Andhra Pradesh and Maharashtra.

States and their capitals:

1

Andhra Pradesh

Amaravathi, Visakhapatnam, Karnool

2

Arunachal Pradesh

Itanagar

3

Assam

Dispur

4

Bihar

Patna

5

Chhattisgarh

Raipur

6

Goa

Panaji

7

Gujarat

Gandhinagar

8

Haryana

Chandigarh

9

Himachal Pradesh

Shimla

10

Mizoram

Aizwal

11

Jharkhand

Ranchi

12

Karnataka

Bangalore

13

Kerala

Thiruvananthapuram

14

Madhya

Pradhesh

Bhopal

15

Maharashtra

Mumbai

16

Manipur

Imphal

17

Meghalaya

Shillong

18

Nagaland

Kohima

19

Odisha

Bhubaneswar

20

Punjab

Chandigarh

21

Rajasthan

Jaipur

22

Sikkim

Gangtok

23

Tamil Nadu

Chennai

24

Tripura

Agartala

25

Telangana

Hyderabad

26

Uttar Pradesh

Lucknow

27

Uttarakhand

Dehradun

28

West Bengal

Kolkata

Union territories and their capitals.

1. Delhi

New Delhi

2. Chandigarh

Chandigarh

3. Daman & Diu

Daman

4. Dadra & Nagar Haveli

Silvassa

5. Puducherry

Pondicheri

6. Lakshadweep Islands

Kavaratti

7. Andaman &Nicobar Islands

Port Blair

8. Jammu

Srinagar

9. Ladakh

Leh

సింగి నాదం -జీలకర్ర

ఇది ఒక తెలుగు సామెత.

ఎప్పుడో చదివిన కథ.

బ్రిటిషు వారు వర్తకమునకు మన దేశమున అనుమతి పొంది, మెల్ల మెల్లగా మన రాజుల అంతఃకలహాలను ఆసరా చేసుకొని వారి సూత్రం ఉందికదా “విభజించి పాలించు” దానితో వారు తగువులు పెంచి వారిని ఆశ్రయించేటట్టుగా తయారు చేసారు.

దొరలు నెమ్మదిగా తమ సిపాయలను రాజుల కు ఇచ్చి, వారి రాజ భటులను తొలగించే పన్నాగం పన్నారు. దానితో రాజ భటులకు ఉపాధి లేక దొంగ తనాలు మొదలుబెట్టి ఊళ్లను దోచుకోవడం సాగించారు.

వీరిని పిండారీలు అని పిలిచేవారు. వీరు పద్దితితో దోచుకోవడానికి వచ్చేటప్పుడు ఒక కొమ్ము బూర ఊదేవారు. (శృంగ నాదం ). ఈ నాదాన్ని విని ఊరి జనం పారిపోయేవాళ్లు. యధేచ్చగా దోపిడి కి అవకాశం కల్పించుకొనేవారు.

ఇది ఇలా ఉండగా, విదేశీ వర్తకులు తమ నావలు ఓడలలో జీలకర్ర లాంటి దినుసులు వేసుకొని అమ్మకం సాగించేవారు వారుకూడా తమ రాకను తెలియచేస్తూ కొమ్ము బూర ఊదేవారు.

కొమ్ము బూర-వాడుకలో సింగి నాదం అని పిలిచేవారు. ఈ జీలకర్ర వ్యాపారుల నాదం పిండారీ దొంగలదని జనం భయపడి పారిపోతూంటే, కొంతమంది పెద్దవాళ్ళు అది వర్తకుల దని, నచ్చచెప్పి వాటిని కొనుగోలుకు వెళ్లేవారు.

అలా వచ్చింది సింగి నాదం -జీలకర్ర. అంటే ఆ సింగినాదం జీలకర్ర వారిది. దొంగల నాదం కాదు అని.

అందుకనే తేలికగా తీసివేసే ఒక భయాన్ని సింగి నాదం -జీలకర్ర లే. ఒక తెలుగు సామెత గా మారింది.

Indian Prime Minister’s Residence

The Prime minister’s residence is 7 lok Kalyan Marg New Delhi .

It is complex of 5 banglows .

So 7, Lok Kalyan Marg (formerly 7, Race Course Road) is the official residence and principal workplace of the Prime Minister of India.

Situated on Lok Kalyan Marg, New Delhi, the official name of the PM’s residence complex is Panchavati. It is spread over 12 acres of land, comprising five bungalows in Lutyens’ Delhi, built in the 1980s, which are Prime Minister’s office-cum-residence zone and security establishment, including one occupied by Special Protection Group (SPG) and another being a guest house, though all are collectively called 7, Lok Kalyan Marg. It does not have the Prime Minister’s Office but has a conference room for informal meetings.

The entire Lok Kalyan Marg, which lies right across the road, is closed to the public. Rajiv Gandhi was the first Prime Minister to reside at the erstwhile 7 Race Course Road, in 1984.

7, Lok Kalyan Marg

7 Lok Kalyan Marg from the inside

size =12 acres (4.9 ha)

It does not house the Prime Minister’s Office (PMO), which is located in the South Block of the Secretariat Building, on Raisina Hill nearby in New Delhi, where the Cabinet Secretariat functions. The nearest Delhi Metro station is Lok Kalyan Marg metro station.

When a new Prime Minister is nominated his/her original house is for the time being given a security detail and the new office holder is then advised to move in the 7, LKM at the earliest possible date.

The residence was earlier called 7, Race Course Road, which changed to 7, Lok Kalyan Marg, following the renaming of the road on which the house is situated, in September 2016.

Construction

The bungalows of the 7 LKM were originally designed by Robert Tor Russell, who was part of British architect Edwin Lutyens’ team, when he was designing New Delhi in the 1920s and 1930s.

The Bungalows

The 12 acres Prime Minister’s residence was built in the 1980s. It does not have his office inside the house, but has a conference room for informal meetings. PM’s residence-cum-office and security spread across five bungalows 1, 3, 5, 7 and 9, including 5, Lok Kalyan Marg, the Private Residential Zone for the Prime Minister, though he operates from 7, Lok Kalyan Marg.

Bungalow 1, LKM is a helipad for the service of Prime Minister which is being used so since September 2003.

Earlier it was resided in by Dr. S. Venugopal Chary of TRS who vacated it on government’s requests with a purpose of beefing up the security. Its under the control of the SPG. After former Maharashtra chief minister Prithviraj Chavan vacated his 11-LKM bungalow, the last addition to the LKM complex was complete. The entire road with bungalows numbering 1, 3, 5, 7, 9 and 11 came under PM’s residential complex.

Bungalow 3 which was earlier the residence of Dr. Manmohan Singh has now been converted into a guesthouse for PM’s guests.

Bungalow No. 9 LKM, is occupied by the Special Protection Group (SPG) that guards the PM. A 1.5 kilometres (0.93 mi) long tunnel connects the Indian prime minister’s residence to Safdarjung Airport, where VVIP helicopters land. Constructed beyond Kemal Atatürk Marg, Golf Course and Safdarjung Tomb and then an overground drive to surface at the helicopter hangar at the airport, work on the tunnel began in 2010 and was completed by July 2014 and Modi was the first PM to use it.

Current prime minister Narendra Modi uses 5, LKM as his residence which has also been used as so by Atal Bihari Vajpayee and Rajiv Gandhi.

Panchvati

In 2001, during the tenure of Vajpayee, a state-of-the-art auditorium was constructed at the cost of ₹2.658 crore (US$370,000) and was named as Panchvati, it has been named after the spot where Ram and Sita had built their hut during their exile. It is equipped for video conferencing and simultaneous translations

This can be modelled into 2–3 conference rooms and can also act as a banquet for a gather of 200–340 people. This can be used as a cabinet meeting room and can also be arranged to form a theatre.

Security

While the government-run Special Protection Group (SPG) is the primary agency in charge of the security, it is aided by the Central Reserve Police Force (CRPF) Border Security Force (BSF) and Delhi Police to provide three-rung security for the estate. There is only one entrance to 7 Lok Kalyan Marg, which is guarded by the SPG. Only those visitors whose names have been given to SPG by the prime minister’s personal secretaries are allowed in. The rule applies to everybody – including the national security adviser, top bureaucrats, relatives and guests (barring close family). Visitors are expected to carry an identity card. No outside vehicle is allowed to go beyond this checkpoint and even high-profile visitors including cabinet ministers have to park their official vehicles by the checkpoint. Special SPG vehicles are used to carry the guests from the checkpoint to the residential office of the PM. The only exception to this rule allowed by SPG is for the SPG protectors themselves who are allowed to take the vehicle carrying them into the complex.

The whole area is a no-fly zone and airspace usage around the area is highly restricted and monitored.

Over the years, its security has gradually been beefed up. A bulletproof glass-tube passage was built in 2003, connecting 3 LKM, at the Prime Minister’s residence to Panchvati or 7 LKM, where the PM meets people and delegations and holds official meetings.

A concrete wall was added on the periphery, separating the house from the main road, to render any truck bomb or a car bomb attack ineffective. However the residence is surrounded by various high rise building and public structures, including Samrat Hotel, Ashoka Hotel, and state guesthouses on one side to the Delhi Gymkhana Club (DCG) and Delhi Race Course which lies across the road. Accordingly, plans for a helipad within the complex were mooted for several years. By 2004, the Intelligence Bureau (IB) took over most of the rooms of Samrat Hotel overlooking the residence and watchtowers were erected inside Delhi Gymkhana. The Delhi Gymkhana can be accessed only via Safdarjung Road.

The residence has a power substation, and doctors and nurses from the All India Institute of Medical Sciences are on duty round the clock. There are several ambulances on standby, one of which always accompanies the prime minister’s motorcade.

The civic officials ensure that there are no traffic bottlenecks on Kemal Atatürk Marg that runs outside the bungalows.

In 2004, the road was refurbished at a cost of ₹7 crore (US$980,000) to make it the permanent residence of the Indian Prime Minister.

7 LKM also has massive, manicured lawns and has abundant gulmohar, semal and arjuna trees which homes several birds, including peacocks.

Staff

Besides the secretarial staff, it has a support staff of about 200 gardeners, servants, and electricians. They are employed after a thorough background check.

Workplace

The workplace at 7 LKM has two small rooms on either side from the entrance for each of the two personal secretaries. Then there is a small corridor with a visitor’s room to the right. Further ahead is a chamber to meet guests. Adjacent to that is the living space for larger meetings, behind which is the dining room where breakfast and lunch meetings are hosted. A corridor from 7 LKM leads to Panchvati which can be segmented into two or three conference rooms or a large banquet hall.

On the walls are artworks loaned by the National Gallery of Modern Art (NGMA) which are often changed in consultation with the prime minister’s office. The gifts received by the PM are either displayed at 7 LKM or are sent to the toshakhana (treasure house).

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి

మొరార్జీ దేశాయ్, లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిల పేర్లు ప్రముఖంగా వినిపించినా పార్టీలో ఎక్కువ మద్దతు శాస్త్రి గారికే దక్కింది. మొరార్జీ దర్పం, సహనలేమి ఇందుకు కారణమని కొందరు అనుకున్నా, శాస్త్రిగారి లౌక్యం, మృదుస్వభావం, నీతి సరైన కారణాలని నమ్మిన వారూ లేకపోలేదు.

శాస్త్రిగారి అందరినీ కలుపుకుపోయే గుణం పార్టీ ఐక్యతకు మంచిదని దాదాపు అందరూ అంగీకరించిన విషయం. మరో బలమైన అభ్యర్థి జగ్జీవన్ రామ్ ను మంత్రివర్గంలో చేర్చుకుని సంతృప్తి పరచటం జరిగింది. ఇది కామరాజ్ గారి రాజకీయ చతురతతోనే సాధ్యమైందని ప్రతీతి.

అంతేకాక అప్పట్లో కాంగ్రెస్ పార్టీలో సిండికేట్ అనబడే (కామరాజ్, అతుల్య ఘోష్, పాటిల్, నిజలింగప్ప, నీలం సంజీవరెడ్డి వంటి) బడా రాజకీయవేత్తల వర్గం శాస్త్రిగారు తమ ఒత్తిడికి తలొగ్గగల అవకాశాలున్నందున ఆయనకు మద్దతు తెలిపింది. తాత్కాలిక ప్రధాని అయిన గుల్జారీలాల్ నందా శాస్త్రిగారి పేరు ప్రతిపాదించినపుడు మొరార్జీ కాస్త ముభావంగానే పోటీ నుండి తప్పుకున్నారు. వెరసి నెహ్రూ పరమపదించిన వారం రోజుల్లోనే శాస్త్రిగారి ఎన్నిక జరిగిపోయింది. 1964 జూన్ 2న మన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ పటుత్వాన్ని ప్రపంచం ప్రత్యక్షంగా చూసింది.

నెహ్రూ మంత్రివర్గానికి ఒకే ఒక మార్పు చేశారు శాస్త్రిగారు – ఇందిరా గాంధీని సమాచార ప్రసార శాఖామాత్యులుగా ప్రత్యక్ష మంత్రివర్గంలోకి తీసుకురావటం. ఆయన తన పదవీకాలమంతా పార్టీ వ్యవహారాలు, రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో కలుగజేసుకోలేదు. విప్లవాత్మక మార్పులకు, విధానాలకు దూరంగానే ఉన్నారు. ఉదాహరణలు: అధికారిక భాష ప్రకటన, పంజాబ్ రాష్ట్ర వ్యాజ్యం, గోవాను మహారాష్ట్రలో విలీనం చేసే అంశం.

అప్పటికే ఆహారధాన్య కొరత, యుద్ధం, ఆర్ధిక స్తబ్దత దేశాన్ని కుదిపివేసాయి. ఆయన హయాంలోనే హరిత విప్లవం, శ్వేత విప్లవం వంటి సానుకూల పథకాలు స్వల్పకాలిక లాభాలు, దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలు, అనుషంగ ప్రభావాలు తెచ్చిపెట్టాయి.

మొదట్లో పార్టీలోని సిండికేట్ మితభాషి అయిన శాస్త్రిగారి డాంబికములేని తత్వం తమకు అనుకూలంగా ఉన్నట్టు తలచినా, క్రమంగా ఆయన వక్తవ్యం ధృఢంగా మారటం చూసింది.

వియెత్నాంపై అమెరికా వేసిన బాంబులను ప్రపంచంలో మొట్టమొదట ఖండించింది శాస్త్రిగారే. ఎల్.కె.ఝా ప్రధాన కార్యదర్శిగా మొట్టమొదటి ప్రధానమంత్రి సచివాలయ వ్యవస్థను మొదలు పెట్టింది ఆయనే. అదే క్రమంగా పీఎంఓ (ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం)గా రూపాంతరం చెంది, నేటికీ మన దేశ ప్రధానమంత్రులకు విలువైన సలహాసంఘంగా పనిచేస్తోంది.

శాస్త్రిగారి పాలనలో పాకిస్తానుతో జరిగిన యుద్ధం అందరికీ విదితమే. ఆ విజయంతో ఆయన జాతికి ప్రేరణ అయ్యారు. ఆయన చేసిన “జై జవాన్, జై కిసాన్” నినాదం దేశ నలుమూలలా మారుమోగింది.

ప్రధానిగా కేవలం పంతొమ్మిది నెలలే ఉన్నా హరిత విప్లవం, ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ (శ్వేత విప్లవం), పాకిస్తాన్‌పై యుద్ధ విజయాలతో ఎంతో సంఘటనాత్మకంగా సాగింది శాస్త్రిగారి పాలన. పాకిస్తాన్‌తో యుద్ధం పర్యవసానంగా ఏర్పాటైన తాశ్కెంట్ సదస్సులో (ఒకింత సందేహాస్పదంగా[1][2]) గుండెపోటుతో శాస్త్రిగారు స్వర్గస్తులైనారు.

శాస్త్రిగారి గురించి మరికొన్ని విషయాలు:

  • సైన్యానికి నిధుల కొరత ఏర్పడగా శాస్త్రిగారు హైదరాబాదు నవాబుచే 5000 కిలోల బంగారం సైన్యానికి చందాగా ఇప్పించారు.
  • ఆయన జైల్లో ఉన్నప్పుడు స్వచ్చందంగా తన పెన్షన్ 50 రూపాయల నుండి 10 రూపాయలకు తగ్గించుకున్నారు.
  • తన తనయుడికి వచ్చిన పదోన్నతి అయుక్తమని దానిని రద్దు చేయించారు.
  • ఆయన ఉత్తర్‌ప్రదేశ్ రవాణామంత్రిగా ఉండగా దేశంలో మొట్టమొదటిసారి మహిళా కండక్టర్లను నియమించారు.

Narendra Modi

Know Modi was an extremely brave student in his school days. He had to face many ordeals, but he never gave in. His school teacher talks about his bravery. As a teenager, Modi provided his services during the 1965 Indo-Pak War. He enthusiastically assisted the soldiers at the railway stations during their journey.

During his late teenage years, he was deeply influenced by the Gypsy lifestyle. He kept travelling alone to unknown places. He even spent time with ‘sadhus’ in the Himalayas.

Narendra Modi possesses a flair for photography and poetry. He writes poetry in his mother tongue, Gujarati. He also got some of his works published in poetry. He also held an exhibition to showcase his photography skills. In his school days, Narendra Modi had a keen desire to participate in plays and dramas. As a teenager, he performed in a fundraising drama.

In a get-together

Young Modi

Modi’s secret life in Himalayas

Modi in his trips in India and abroad.

Modi in front of White House, USA

This picture is really super rare!

Modi during Babri masjid demolition days.

With Imran Khan

Childhood group photo

Family photo.

Some timeless photos of PM Modi

Modi in his teenage days.

What are some of the most mind-blowing facts about Narendra Modi?

Facts which mind-blowing:

Mr. Modi is someone with a lot of layers in his trajectory so, read on to know more about the rags-to-riches story of this dynamic leader…

  • Narendra Modi is ambidextrous: He uses his left hand to eat with a spoon and writes with his right hand. Though he was born a left-handed person his zeal to use his right hand has transformed into an ambidextrous who can equally use both his hands.
  • He is a talented Gujarati poet: He has been into writing since his young days. To date, he has written numerous books and poems. At the age, if 36, he wrote a book called ‘Sakshibhaav’which was a compilation of his conversation with Jagad Janni Maa. His famous poems include- Tahuke Vasant, Gay Ano Garbo, etc.
  • US government had rejected Modi’s visa for 9 years until he became PM: It might appear as a shock but because the US government thought Modi was linked to Gujrat riots, they rejected his visa for over 9 years. After he became PM, things changed. After becoming PM, he was invited over to the United States.
  • Brought home a Baby Crocodile During School Days: Modi was an extremely brave student in his school days. He had to face many ordeals, but he never gave in. His school teacher, Kanubhai Bhavsar talks about his bravery- ‘He was brave. We would all swim to the temple in the middle of Sharmistha lake which had 40 crocodiles. Once Narendra brought home a baby crocodile. Even I did. They were like chameleons. We would dig them out and put them in a vessel filled with water at home’.
  • The Japanese Prime Minister Tweeted in English for the first time Only to Congratulate Modi: Shinzo Abe, the Prime Minister of Japan, is a highly nationalistic person. He is known to tweet always in Japanese only. But on May 20th, 2014, he tweeted in English for the very first time just to congratulate Narendra Modi.
  • Signature: The present Prime Minister of India is well connected to his roots even after reaching the zenith of his political career. He is grounded and is one of the patrons of the national language and avidly uses Hindi while addressing the public or the press. His uniqueness is that Modi always puts his signature in Gujarati, whether it be an official document or in any casual occasion.
  • Tussauds made the wax statue of PM Modi:
  • He has a passion for photography: You must think that being a global personality Modi only likes to get clicked, but it’s the exact opposite. He loves to click pictures and has a passion for photography. The photographs that he has clicked so far has helped him earn an exhibition.
  • The Sanyasi: When most teenagers think about their career at the age of 17, Narendra Modi decided to leave home for traveling across India. This decision changed the course of his life as during his travel he came across many cultures of India and met different people. During this period he also visited the Himalayas and spent almost two years as a sanyasi with the yogic sadhus. These travels marked a lasting impression on the young Modi.
  • Diwali celebrates with Army: Mostly Narendra Modi celebrates Diwali with the Indian Army or India Armed Forces. He also told most in his interviews if he is not in politics so his second choice Indian Army.
  • Religious Man: Modi is often called a Hindu Nationalist. He is well known for his love for Hinduism. But very few know of his fondness for Buddhism as well. The reason for his affinity towards these religions is his birthplace Vadnagar, both these religions- Hinduism and Buddhism have been flourishing there since centuries
  • Not believe in Handshake: Modi mainly believe in Hugs not Handshake
  • He is the only leader to be followed by Rajinikanth.
  • Modi as a follower: He is a great follower of Swami Vivekananda and has read a number of books on Swami Vivekananda page-to-page.
  • Modi Social Media Handles have a million followers: Indian Prime Minister Narendra Modi was ranked first, having aggregated almost 38 million Instagram followers on his account.
  • Barak Obama was the most followed world leader when he was president with over 117 million followers on his personal Twitter. He is followed by the current most followed world leader US President Donald Trump with over 79 million followers on his own personal Twitter.
  • Narendra Modi the Prime Minister of India is the second most followed world leader with over 58 million followers on his personal Twitter.
  • Modi Ji dressed like Sikh: Modi left his Vadnagar home for good in 1970. When he returned in 1975, he was dressed like a Sikh for fear of getting caught during the Emergency. His story really fascinates me. From being denied a visa to addressing the US Congress, hats-off to his hard work, and dedication.
  • Sleeps for 5 hours: In many interviews, he has stated that he doesn’t sleep much. He only sleeps for 5 hours a day. Irrespective of the time when he hits the bed, he is always up by 5:30!
    He didn’t miss his morning yoga even when he was in the US.

విశ్వనాధ సత్యనారాయణ

ఆధునిక యుగంలో మొదటి తెలుగు మహాకవి, జ్ఙానపీఠ్ అవార్డు అందుకున్న మహాకవి. కవిసామ్రాట్, పద్మభూషణ, కళాప్రపూర్ణ, డాక్టర్ బిరుదులతో సత్కరింపబడిన వాడు. 1966 నుండి 1976 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆస్థానకవి. కవిగా, కథకుడుగా, నవలా రచయితగా, నాటక కర్తగా, సాహిత్య విమర్శకుడుగా, మహావక్తగా, కావ్యగాయకుడుగా సుమారు 60 సంవత్సరాలపాటు తెలుగు ప్రజలను అలరించారు.

కృష్ణాజిలా నందమూరు గ్రామంలో శోభనాద్రి, పార్వతమ్మ దంపతులకు 1895 సెప్టెంబర్ 10వ తేదీన జన్మించారు. విశ్వనాథ గారు రచించిన వాటిలో వేయి పడగలు నవలకు ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ నిర్వహించిన పోటీలో బహుమతి రాగా, శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్షమునకు 1970 సంవత్సరంలో జ్ఙానపీఠ అవార్డు వచ్చింది. స్వర్గానికి నిచ్చెనలు, చెలియలికట్ట, ఆంధ్రప్రశస్తి, కోకిలమ్మ పెళ్లి, కిన్నెరసాని పాటలు, ఏకవీర గిరికుమారుని ప్రేమగీతాలు, భ్రమరగీతాలు, మధ్యాక్కరలు విశ్వనాథగారి రచనలతో ప్రధానమైనవి.

వరలక్ష్మీ త్రిశతి ఆయన వ్రాసిన విలాపకావ్యం. చారిత్రకములు, సామాజికముల పౌరాణికాలు కలిపి దాదాపు 66 నవలలను, 20 వేల పైగా పద్యాలను వివిధ పత్రికలలో వందలకొద్దీ ఖండ కావ్యాలను రచించారు.

సంస్కృత భాషలో ‘అమృత శర్మిష్టమ్’, గుప్త పాశుపతమ్’ వంటి నాటకాలను రచించారు. 1936 సం.నుండి 1959 సం. వరకు విజయవాడ ప్రభుత్వ కళాశాలలో ఆంధ్రశాఖాధిపతిగా పనిచేశారు. తరువాత కరీంనగర్ కలాశాల ప్రిన్స్ పాల్ గా పనిచేసి 1963 సంలో పదవీ విరమణ చేశారు. 1976 అక్టోబర్ 18వ తేదీన గుండె జబ్బుతో కీర్తిశేషులైనారు.

సింగిరెడ్డి నారాయణ రెడ్డి (సి.నా.రే)

జ్ఙానపీఠ పురస్కార గ్రహీత, ప్రముఖ తెలుగు కవి, సినిమా గేయ రచయిత నారాయణ రెడ్డి. ఈయన 1931 నవంబర్ 15వ తేదీన కరీంనగర్ జిల్లాలోని హనుమాజీ పేటలో జన్మించారు. ఉస్యానియా యూనివర్శిటీలో విద్యాభ్యాసం సాగించి ‘‘ఆధునికాంధ్ర కవితత్త్వం పై పరిశోధనలు జరిపి ధీసిస్ వ్రాసినందువలన డాక్టరేట్ బిరుదు లభించినది.

1954సం .లోఈయన రచించిన నవ్వని పువ్వు 1954లో అజంతా సుందరి, కర్పూర వసంతరాయలు, నాగార్జునా సాగరము, రామప్ప వంటి సంగీత రూపకాలు, దివ్వెల మువ్వలు, విశ్వనాధుడు వంటి పద్యకావ్యాలు సాహిత్య విమర్శల ప్రశంసలు అందుకున్నాయి.br/> చలనచిత్ర రంగానికి 3,000 పైగా పాటలు వ్రాసి సుప్రసిద్ద గేయరచయితగా పేరుపొందారు.

ఈయన కృతి విశ్వంభర (1981) మహాకావ్యంగా ఎంపిక కాబడి జ్ఙానపీఠ పురస్కారం లభించింది.
ఉస్మానియా యూనివర్శిటీలో 1982 వరకు తెలుగు పీఠాధ్యక్షులుగానూ, 1982 నుండి 89 వరకు అధికార భాషా సంఘ అధ్యక్షులుగానూ ఉన్నారు. 1986 నుండి 1989 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఓపెన్ యూనివర్శిటీ ఉపాధ్యక్షులుగాను పనిచేశారు. 1989 నుండి తెలుగు యూనివర్శిటీ ఉపాధ్యక్షులుగా నియమింప బడ్డారు.

సీ.నా.రే ప్రతిష్టాత్మకమైన సోవియెట్ ల్యాండ్ – నెహ్రూ అవార్డు, అసాన్ అవార్డు వంటివి చాలా అవార్డులు వచ్చాయి. ఈయన స్వగ్రామం హనుమాజీ పేటను 1990 సం.లో ఈయన గౌరవార్ధం గ్రామస్తులు ‘నారాయణరెడ్డి పేట’ గా మార్చుకున్నారు.

రాయ్రపోలు సుబ్బారావు

‘‘ఏ దేశమేగినా ఎందుకాలిడినా పొగడరా నీతల్లి భూమి భారతిని’’
అనే సుప్రసిద్ధ గేయాన్ని వ్రాసిన రాయ్రపోలు సుబ్బారావు 1914 సం.లో శాంతినికేతనంలో రవీంద్రనాథ్ టాగోర్ అంతేవాసిగా చదువుకున్నాడు. భావకవిత్వం ప్రారంభించి అశువుగా చెప్పసాగాడు. భజగోవిందం శ్లోకాలను, సౌందర్యలహరి శ్లోకాలను తెలుగులోనికి అనువదించాడు.
ఉమర్ ఖయ్యాం రుబాయీలను ఇంగ్లీషు నుండి మధుకలశంగా తెలుగులోనికి అనువాదం చేశారు. ఈయన చేతిలో గోల్డ్ స్మిత్ రచన హెర్మిట్ ను లలిత గానూ టెనిసన్ రచన డోరాను అనుమతి గానూ తెలుగు కావ్యాలుగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. తృణకంకణం ఈయన రచయించిన సొంత పద్యకావ్యం. ఇది అమలిన శృంగారం స్థాయినందుకున్నదని పండితుల అభిప్రాయం. జడకుచ్చులు, ఆంధ్రావళి, వనమాల ఇతని ఇతర ఖంఢ కావ్యాలు.

మిశ్రమంజరికి కేంద్రసాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం లభించింది. శ్రీలు పొంగి జీవగడ్డ అమరావతి పట్టణమున బౌద్దులు విశ్వవిద్యాలయములు స్థాపించునాడు అనే ఆంధ్ర ప్రశస్తిని కొనియాడుతూ వ్రాసిన ప్రసిద్ధ గేయ రచనలు. సుబ్బారావు గారి కావ్యశైలిలో రమణీయత ఉట్టిపడుతుందని సాహిత్య విమర్శకుల అభిప్రాయం.

రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు 1954 సం. జూన్ 30వ తేదీన సికింద్రాబాద్ లో పరమపదించారు.

ఇందిరా గాంధీ

Indira Gandhi

ఇందిరా ప్రియదర్శిని భారత దేశపు మొట్టమొదటి మరియు ఏకైక మహిళా ప్రధానమంత్రి. 1917 నవంబర్ 19వ తేదీన అలహాబాదులో కాశ్మీర బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించినది. తల్లి కమలా నెహ్రూ, తండ్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రూ. నెహ్రూ భారత తొలి ప్రధానమంత్రి
జవహర్ లాల్ నెహ్రు మొదటి సారి ప్రధాన మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ప్రధానమంత్రికి సెకట్రరీగా జీతం లేకుండా పనిచేసింది. 1964 సంవత్సరములో తండ్రి మరణం తరువాత రాజ్యసభకు రాష్ట్రపతిచేత ఎన్నుకోబడింది.
ఇందిర ప్రియదర్శిని బెంగాల్ లోని విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయంలో చదివింది. ఇంగ్లండు లోని ఆక్స్ ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం లోని సోమర్ విల్ కళాశాలలో చదివేటప్పుడు, స్వాతంత్ర్యం సంపాదించడంకోసం లండనులో స్థాపించబడిన ఇండియాలీగ్ లో 1930 లో చేరింది. తర్వాత లండన్ లోని ఆక్స్ ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకునే సమయంలోనే, జర్నలిస్ట్ ఫిరోజ్ గాంధీతో పరిచయము క్రమంగా పరిణయానికి దారి తీసింది. 1942-3-26న ఫిరోజ్ గాంధీతో వివాహం జరుగుతుంది. ఈమెకు ఇద్దరు కుమారులు. వారు రాజీవ్ గాంధీ, సంజయ్ గాంధీ. భర్తతో కలిసి అలహాబాదులో ఉంటున్న సమయంలో విభేదాలు రావడంతో అలహాబాదును వదలి ఢిల్లీ చేరి తండ్రితో జీవించింది. 1960 సెప్టెంబర్ 8న ఫిరోజ్ గాంధీ మరణించాడు.

తండ్రి మరణానంతరం ఇందిర రాజ్యసభ సభ్యురాలిగా ఎన్నికై లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి మంత్రివర్గంలో కేబినెట్ హోదా కలిగిన సమాచార, ప్రసార శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టింది.
1955లోనే అఖిలభారత కాంగ్రెసుకి అధ్యక్షరాలుగా ఎన్నికైనది. 10-01-1966 లో ప్రధాని లాల్ బహుదూర్ మరణంతో ఆ స్థానానికి కాంగ్రెస్ పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకురాలుగా ఎన్నికైనది. 1966-01-24న భారతప్రధానిగా ఎన్నికై అతిచిన్నవయసులో తొలి మహిళా ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టింది. 1971లో 19 బ్యాంకులను జాతీయం చేసింది.

1971-03-18న ఎన్నికల్లో గెలిపొంది, 3వసారి ప్రధానిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసింది. గరీబీ హటావో అనే నినాదం ఇందిరా గాంధీదే. 1971లో పాకిస్తాన్ తో జరిగిన యుద్ధంలో బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం ఏర్పడటానికి సహాయం చేసింది. ఇందిరహయంలోనే రాజస్థాన్ లోని ఫోఖ్రాన్ వద్ద భూగర్బ అణుపేలుడు ప్రయోగం జరిగింది. తరువాత 1971లో అమేథీ లోక్ సభ నియోజకవర్గంలో రాజ్ నారాయణ్ పై గెల్చిన ఇందిర ఎన్నిక చెల్లదని అలహాబాదు హైకోర్టు 1975లో చరిత్రాత్మకమైన తీర్పు ఇవ్వడంతో (ప్రభుత్వ ఉద్యోగి యశ్ పాల్ శర్మను ఎన్నికల ప్రచారంలో వాడుకున్నందుకు) ఆ వత్తిడిని తట్టుకోలేక 1975 జూన్ 25న అత్యవసర పరిస్థితి విధించి, అన్ని పౌర హక్కులను రద్దు చేసి, వేలకొలది ప్రతిపక్ష నాయకులను, జర్నలిస్టులను జైలుపాలు చేసింది. 1977లోఅత్యవసర పరిస్థితిని ఉపసంహరించి ఎన్నికలను ప్రకటించింది. అత్యవసర పరిస్థితి ఫలితం ఎన్నికలలో ఓటమి రూపంలో బయటపడింది. ఇందిరా గాంధీ సొంత నియోజకవర్గమైన రాయ్ బరేలీలో కూడా జనతా పార్టీకి చెందిన రాజ్ నారాయణ్ చేతిలో ఓడిపోయింది. తరువాత1978లో ఇందిరా కాంగ్రెస్ పార్టీని ఏర్పాటు చేసి ఉపఎన్నికలలో విజయం సాధించి లోక సభలో మళ్ళీ అడుగుపెట్టింది. ఆ తర్వాత 1980మధ్యంతర ఎన్నికలలో భారీ విజయం సాధించి మరో సారి ప్రధానమంత్రి బాధ్యతలను చేపట్టింది. ఆమె స్వయంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని మెదక్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుంచి మంచి ఆధిక్యతతో గెలుపొందింది.
14-01-1980 న 4వసారి ప్రధానిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసింది. ఆ సమయంలో సిక్కులు ఖింద్రేన్ వాలా నాయకత్వంలో ఖలిస్తాన్ ఉద్యమాన్ని లేవదీయగా ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్ పేరుతో శిక్కుల స్వర్ణదేవాలయంలోనికి సైన్యాన్ని పంపి ఆ ఉద్యమాన్ని విజయవంతంగా అణచివేసింది. కానీ 3110-1984న ఉదయం 9గంటల16నిమిషాలకి ఆమె అంగరక్షకులైన ఇద్దరు శిక్కు గార్డుల కాల్పులకు గురై దుర్మరణం చెందింది. భారతదేశ తొలి ఉపగ్రహమైన ఆర్యభట్ట 1975-04-19న ప్రయోగం ఇందిరా హయంలో జరపబడింది.
ఢిల్లీలో ఈమె సమాధి నిర్మించిన ప్రదేశానికి శక్తిస్థల్ అని పేరుపెట్టారు. ఆమె మరణించిన అక్టోబరు 31న ఇందిర పేరు మీద జాతీయసమైక్యతా దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నాము. 16 సంవత్సరాలపాటు ప్రధాన మంత్రిగా దేశాన్ని పరిపాలించింది. ప్రధానంగా ఇందిర హయంలో రాజభరణాల రద్దు, గరీబీ హటావో, 20 సూత్రాల కార్యక్రమం, హరిత విప్లవం, 1971 పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో గెలుపు, బంగ్లాదేశ్ ఏర్పాటు, మొదలగు సంఘటనల వల్ల ప్రజాదరణ పొందింది.
కానీ 1975 నాటి అత్యవసర పరిస్థితి, స్వర్ణ దేవాలయంలో ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్ వంటి వివాదాస్పద నిర్ణయాలవల్ల ఇందిరాగాంధీకి చాలా చెడ్డపేరు వచ్చింది. చివరకు బ్లూస్టార్ చర్య పర్యవసానంగా ఆమె తన అంగరక్షకుల తుపాకి గుళ్ళకు బలైంది.

కథక్

Kathak

ఉత్తరదేశంలో ప్రసిద్ధి చెందిన శాస్త్రీయ నాట్యం కథక్. రాధాకృష్ణుల గాధలను ప్రదర్శించటం ద్వారా శృంగార రసాన్ని అందిస్తుంది. రాధాకృష్ణుల కథలను నృత్యరీతులుగ ఎక్కువగా ప్రదర్శించే ఈ నాట్యం కొంత శృంగారభావనలతో మిళితమై ఉంటుంది. ఈ నాట్యాన్ని లక్నో పాలకుడైన నవాబ్ వజీర్ ఆలీషా ఆదరించి అభివృద్ధి చేసాడు. స్త్రీ పురుషులు ఇద్దరూ కలసి ఈ నాటకాన్ని ప్రదర్శిస్తారు.
పూర్వకాలంలో కథకులు పురాణాల నుంచీ ఇతిహాసాలకు చెందిన కథలను వేదికపై చెప్పడం లేదా పాడటం చేసేవారు. దీనికి కొంచెం నృత్యం కూడా తోడయ్యేది. ఈ కథకులకు ఈ విద్య తరతరాలకు వారసత్వంగా సంక్రమించింది. క్రీ.పూ 3 మరియు 4 వ శతాబ్దానికి సంబంధించిన సాహిత్యంలో ఈ కథకులకు సంబంధించిన ప్రస్తావన ఉంది.

ఒడిస్సీ నృత్యం

Odissy

ఇది ఒరిస్సా రాష్ట్రానికి చెందినది మరియు భారతదేశపు శాస్త్రీయనృత్యాలలో ఒకటి.భారత ఈశాన్య రాష్ట్రమైన ఒడిషాలో పుట్టినది క్రీ.పూర్వం 2వ శతాబ్ధం నుండి ఈ నాట్యరీతి ప్రాచుర్యంలో ఉంది. శతాబ్దంలో జైన రాజైన ఖారవేలుని పరిపాలనలో ఒడిస్సీ ఎక్కువగా పోషింపబడి అభివృద్ధి చెందినది.
చెందిన ఖారవేలుని కాలంనాటిదిగా చెప్పబడుతున్న ఒడిస్సీ నాట్యపు చిత్రపటం ఉదయగిరిలోని మంచాపురి గుహలో లభ్యమైంది. ఈ చిత్రంలో రాజు తన ఇద్దరు రాణులతో కూడి మహిళా బృందం సంగీతం పలికిస్తుండగా నాట్యకత్తె నృత్యప్రదర్శనను తిలకిస్తున్నట్లుగా చిత్రించబడి ఉంది
ఇది కూడా భరతుని నాట్యశాస్త్రం ఆధారంగా రూపొందినది. జగన్నాధుని ఆలయంలోని హహీరులు అనే స్త్రీలు దీనిని ప్రదర్శించేవారు. సంయుక్త పాణిగ్రహీ, కొలుచరణ్ మహాపాత్ర, గురుపంకజ్ చరణ్ దాస్ మొదలైన వారు దీనికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగించారు.

ఈ నాట్యం కూడా నాట్యశాస్త్ర సూత్రాలపై ఆధారపడి కూర్చబడింది. మొదట్లో దీనిని పూరిలోని జగన్నాధ స్వామివారి ఆలయంలో ‘మహరిలు’అనే స్త్రీలు ప్రదర్శించేవారు. ఒడిస్సీ నృత్యం భారతీయ శిల్పానికి విలక్షణ శైలిగా ఉన్న మైలిక త్రిభంగ అనే భంగిమ చుట్టూ అల్లుకొని ఉంటుంది.
ఒడిషా రాజధానియైన భువనేశ్వర్ లో క్రీ.పూ 2వ శతాబ్దానికి చెందిన జైన గుహలున్నాయి. ఇవి ఆకాలంలో ఖారవేలుని ఆస్థానంగా ఉపయోగపడేవని చరిత్రకారులు చెబుతుంటారు. ఈ గుహల్లో కనుగొనబడ్డ ఆధారాలవల్ల ప్రాచీనమైన నాట్యకళారీతుల్లో ఒడిస్సీదే ప్రథమ స్థానమని కొంతమంది చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. ఇంకా కోణార్క్ సూర్యదేవాలయం, భువనేశ్వర్ లోని బ్రహ్మేశ్వరాలయంలో కూడా ఈ నాట్యానికి సంబంధించిన శిల్పాలు ఉన్నాయి.

ఒడిస్సీ నృత్యంలో ప్రధానంగా మూడు సాంప్రదాయాలున్నాయి. అవి మహరీ, నర్తకి, గోటిపువా. మహరీలు అంటే ఒడిషాకు చెందిన దేవ దాసీలు. వీరు ముఖ్యంగా పూరీ జగన్నాథ దేవాలయం దగ్గర నివసించేవారు. పూర్వ కాలంలో మహరీలు కేవలం మంత్రాలకు, శ్లోకాలకు అభినయించడం మాత్రమే చేసేవారు. ఇప్పుడు జయదేవుని గీతగోవిందం లోని పల్లవులకు కూడా నృత్యాభినయాలు ప్రదర్శిస్తున్నారు.

కథాకళి

Kuchipudi

కథాకళి అంటే నృత్యం ద్వారా ఒక నాటకాన్ని ప్రదర్శించడం. ఇది కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన నాట్యరూపం. ఇందులో నేత్రా చలనాలు, ఆహార్యం ప్రధానంగా నర్తిస్తారు. ఇందులో రామాయణం, మహాభారతం మొదలైన ఇతిహాసాల నుంచి మరియు పురాణాలనుంచి పాత్రలను ప్రదర్శిస్తారు. ఈ కళ వివిధ రకాలైన రంగులతో దేదీప్యమానంగా ఉంటుంది. కళాకారులు ధగ ధగ మెరిసే ఆభరణాలు, కిరీటాలు, దుస్తులతో ఆకట్టుకుంటారు. వివిధ రకాలైన పాత్రలకు అనుగుణంగాఅలంకరణ చేసుకుంటారు.

మానవులు, దేవతలు, రాక్షసులు మొదలగు రూపాలను ప్రదర్శించడానికి తగిన దుస్తులను, అలంకరణ సామాగ్రిని వాడతారు. ఈ కళకున్న ప్రత్యేకత కళాకారులెవరూ నోరు తెరిచి మాట్లాడరు. కథనంతా హావ భావ ప్రకటనల తోనూ, చేతి సంజ్ఞలతోనూ ప్రకటిస్తారు. ముఖంలో కనిపించే చిన్న మరియు పెద్ద కదలికలు, కనుబొమలు, కను గుడ్లు, ముక్కు, చెంపలు, గడ్డం మొదలైన వాటిని సూక్ష్మంగా నేర్పుగా కదుపుతూ వివిధ భావాలను ప్రకటిస్తారు. ఏయే భావాలకు ఏయే విధంగా వీటిని కదిలించాలన్నది కళాకారులకు వెన్నతో పెట్టిన విద్య. పురుషులు స్త్రీ వేషధారణ కూడా ధరిస్తారు. కానీ ఇప్పుడు స్త్రీలు కూడా ఈ కళలో ప్రవేశించారు.

ఈ రంగంలో ప్రముఖులు గురుగోపీచంద్, చంపకులం పరమపిళ్లై, వళ్లోత్తోల్ నారాయణన్, మీనన్ మొదలగు వారు.

కూచిపూడి

Kuchipudi

కూచిపూడి నృత్యము, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు చెందిన ఒక దక్షిణ భారతీయ నాట్యం. ఇది భారతదేశంలోనే గాక ప్రపంచవ్యాప్తంగా పేరుపొందిన నాట్యకళ. ఈ నాట్యం కృష్ణా జిల్లాలో దివి తాలూకాకు చెందిన కూచిపూడి గ్రామములో ఆవిర్భవించింది ఇది ఆంధ్రుల సాంస్కృతిక వైభవానికి చిహ్నం. దీనిని సిద్ధేంద్ర యోగి ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకు వచ్చాడు. ఈ నాట్యంలో అభినయానికి, భావప్రకటనకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. ఇది సంగీతపరమైన నాటకకళ.

క్రీ పూ 2వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతము లోని బ్రాహ్మణులు ఈ శాస్త్రీయ నృత్యాన్ని అభ్యసించటంతో దీనికి ఈ గ్రామం పేరు మీదుగా కూచిపూడి నృత్యం అని పేరు వచ్చింది శాతవాహనులు ఈ కళను ఆరాధించి పోషించారు. దశాబ్దాలుగా ఈ నాట్య ప్రదర్శనలు వైష్ణవారాధనకే అంకితమైనాయి. అందుకే ఈ రూపాన్ని భాగవత మేళ నాటకం అంటారు. అత్యంత పవిత్ర దేవాలయమైన ఆంధ్ర విష్ణు దేవాలయం ఆవరణలో లభ్యమైన శాసనాల ప్రకారం దాదాపుగా మూడు వందల మంది దేవదాసీలు రాజమర్యాదలు అందుకునేవారు. ఇక్కడ లభ్యమైన శిల్పాలు కూడా ఆ నృత్య కళాకారిణుల దైవపూజగా భావించే అపురూప భంగిమలను సూచిస్తాయి.

చాలాకాలం వరకు,కూచిపూడి నృత్యం దేవాలయాలలో ప్రదర్శింపబడేది. సాంప్రదాయం ప్రకారం బ్రాహ్మణ కులానికి చెందిన మగవారే కూచిపూడి నృత్యాన్ని చేసేవారు. అందుకే వీరిని కూచిపూడి భాగవతులు అంటారు. 15 వ శతాబ్దంలో సిద్ధేంద్ర యోగి, కూచిపూడి నాట్యంలో ఆడవారు నాట్యం చేయడానికి అనుగుణంగా, కొన్ని మార్పులు, చేర్పులు చేసి, దానిని పరిపుష్టం గావించి ఆడవారికి కూడా ఈ నృత్యంలో ప్రవేశం కల్పించాడు. అతని అనుచరులైన బ్రాహ్మణులు కూచిపూడిలో స్థిరపడి ఈ నాట్యాన్ని అభ్యసించటంతో ఆ ఊరి పేరే ఈ నాట్యానికి సిద్ధించింది. ఈ నాట్యకళ భరతుని ‘నాట్య శాస్త్రాన్ని’ అనుసరిస్తుంది.

1500 నాటికే కూచిపూడి భాగవతులు దక్షిణ భారతదేశంలో సుప్రఖ్యాతులైనట్టు మాచుపల్లి కైఫీయతులో ప్రస్తావించిన కొన్ని విషయాల వల్ల తెలుస్తోంది. 1506-09 విజయనగర చక్రవర్తి వీరనరసింహరాయలు ఎదుట కూచిపూడి భాగవతులు ప్రదర్శన చేస్తూ, సంబెట గురవరాజు అనే సామంతుడు తన పాలనలోని స్త్రీల పట్ల ధనసంపాదన కోసం చేస్తున్న అసభ్యమైన ఘోరాలు ప్రదర్శనరూపంలో తెలియపరచారని, దానిలోని వాస్తవాన్ని పరిశీలించి రాయలు సామంతుణ్ణి ఓడించి పట్టి మరణశిక్ష విధించి వధించారని కైఫీయత్తు తెలుపుతోంది.

కూచిపూడి నృత్యప్రదర్శన గణేశ స్తుతి, సరస్వతీ స్తుతి, లక్ష్మీస్తుతి, పరాశక్తి స్తోత్రాలతో మొదలవుతుంది. ఆ పై ఒక్కొక్క పాత్ర వేదిక పైకి వచ్చి స్వీయపరిచయం చేసుకొంటారు. దీని తర్వాత కథ మొదలౌతుంది. ఒక గాయకుడు, కర్ణాటక సంగీతశైలిలో కీర్తనలను పాడతాడు. దీనినే నట్టువాంగం అంటారు. ఇందులో మృదంగం, వయొలిన్, వేణువు మరియు తంబూరా వంటి వాద్యపరికరాలను ఉపయోగించబడతాయి.

చురుగ్గా లయబద్ధంగా కదిలే పాదాలు, శిల్పసదృశమైన దేహభంగిమలు, చేతులు, కళ్ళతో చేసే కదలికలు, ముఖంలో చూపించే భావాలు, ముఖాభినయంతో కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు సాత్వికాభినయం, భావాభినయం చేయడంలో ఉద్దండులు. నృత్యకారులు ధరించే ఆభరణాలు తేలికగా ఉండే బూరుగు అనబడు చెక్కతో చేస్తారు.

కూచిపూడి భరత నాట్యానికి దగ్గరగా ఉంటుంది కానీ కూచిపూడికి ప్రత్యేక నాట్యరీతులు ఉన్నాయి.
కూచిపూడి వారి నాట్య ప్రదర్సనములు చాలా ఉన్నవి.వాని అన్నింటిని కలాపములని, భాగవత నాటకములని రెండు రకములుగా విభజింప బడినవి.

వీనిలో కలాపములు మూడు:
సత్యభామా కలాపము, గొల్ల భామా కలాపము, చోడిగాని కలాపము. కృష్ణుని సతీమణి సత్యభామను అనుకరిస్తూ చేసే నాట్యం, భామాకలాపం.

గొల్లభామాకలాపము భాణిక అను ఒక ఉషరూపకము.
ఒక వెడల్పాటి ఇత్తడి పళ్ళెం అంచులపై పాదాలను ఆనించి, రెండు చేతుల్లోనూ వెలుగుతున్న దీపాలను ఉంచుకుని తలపై నీటితో నిండిన ఒక పాత్రను నిలిపి నాట్యం చేయడాన్ని తరంగం అంటారు.

కూచిపూడి నాట్యంలో ప్రముఖులు : వేదాంతం సత్యనారాయణ, వెంపటి చినసత్యం, రాధారాజారెడ్డి, శోభానాయిడు, యామినీ కృష్ణమూర్తి. వీరే గాక అనేక వందల మంది విద్యాధికులు సైత కూచిపూడి నృత్యంలో పేరుపొందారు.

కూచిపూడి కృష్ణాజిల్లా ఘంటసాల మండలంలో ఉన్నది. విజయవాడకు దాదాపు 60 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నదిమరియు చారిత్రాత్మక నగరమైన శ్రీకాకుళంకు సుమారు 45 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నది

భరతనాట్యం

Bharata Natyam

భరతనాట్యం దక్షిణ భారతేదేశపు ఒక శాస్త్రీయ నృత్య విధానం. భరతముని నాట్యశాస్త్రం ఆధారంగా రూపొందినది. ఇందులో అలరింపు, వర్ణం, పదం, తిల్లాన వంటి అంశాలుంటాయి. ఈ నాట్యం ఎక్కువగా దేవాలయాలలో ప్రదర్శించేవారు.

భావం, రాగం, తాళం – ఈ మూడు ప్రాథమిక నృత్య కళాంశాలనూ భరతనాట్యం చక్కగా మేళవిస్తుంది. ఇందులో పలు నృత్య భంగిమలతో పాటు 64 ముఖ, హస్త, పాద కదలికలు ఉన్నాయి. సాధారణంగా భరతనాట్యంలో నియమాలు కఠినంగా ఉంటాయి.

పురాతన దేవాలయాలలో శిల్పాలు భరతనాట్య భంగిమలలో అప్సరలు నాట్యం చేస్తున్నట్లుగా చెక్కబడి ఉన్నాయి. పూర్వకాలంలో దేవదాసీలు దేవాలయాలలో భరతనాట్యాన్ని ప్రదర్శించేవారు. ముఖ్యంగా తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని “తంజావూరు”లో ‘నట్టువన్నులు’ మరియు దేవదాసీలు ఈ కళకు పోషకులు. ఈ నృత్యంలో విస్తృతమైన భంగిమలు ఈ ధరించే వస్త్రాలు అత్యంత మనోహరం గా ఉండాలి. శృంగారమేఈ నృత్యానికి మూలం. మగవారు కూడా ఈ నృత్యం చేస్తారు. కానీ స్త్రీలు మాత్రమే ఈ నృత్యంలో నిష్ణాతులుగా పేరుపొందారు

ప్రముఖ భరతనాట్య కళాకారులు
రుక్మిణీ అరండేల్, బాలసరస్వతి, యామిని కృష్ణమూర్తి, మృణాళిని సారాబాయి, పద్మా శుబ్రహ్మణ్యం, వైజంతిమాలా

తెలుగు సామెతలు

ఆడి తప్పరాదు, పలికి బొంక రాదు
అడవి కాచిన వెన్నల
మొరిగే కుక్క కరవదు
ఆడలేక మద్దెల ఒడినట్టు
యధారాజ తథా ప్రజ
ఇచే వాడ్ని చూస్తే, చచ్చేవాడైనా లేచు
ఇదుగో పులి అంటే, అదుగో తోక అన్నట్టు
ఇల్లలక గానే పండుగ కాదు
ఇంట గెలిచి, రచ్చ గెలవాలి
ఉన్న మాటంటే ఉలికి పడ్డట్టు
ఎలుకకు పిల్లి సాక్షి
ఏ పాటు తప్పినా సాపాటు తప్పదు
ఏ పుట్టలో ఏ పామున్నదో
ఒకే దెబ్బకు రెండు పిట్టలు
ఓడలు బండ్లు, బండ్లు ఓడలగును
కంచు మ్రోగినట్లు కనకంబు మ్రోగునా
కడవడంత గుమ్మడికాయ కత్తిపీటకు లోకువ
బూడిదలో పోసిన పన్నీరు
కథకు కాళ్లు లేవు, ముంతకు చెవులు లేవు
కాకిపిల్ల కాకికి ముద్దు
కీడెంచి మేచెంచవలె
కుక్కతోక పట్టుకొని గోదావరి ఈదినట్టు
కూసే గాడిద వచ్చి మేసే గాడిదను చెరపినట్టు
కొండను తవ్వి ఎలుకను పట్టినట్టు
కొండనాలుకకు మందు వేస్తే ఉండనాలిక ఊడినట్లు
కొత్త బిచ్చగాడు పొద్దెరగడు
కోటి విద్యలు కూటికొరకే
ఐకమత్యమే మహాబలము
గుడ్డెద్దు చేలో పడ్డట్టు
గుమ్మడికాయ దొంగ అంటే భుజాలు తడుముకున్నట్టు
చల్లకు వచ్చి ముంత దాచినట్టు
చింత చచ్చినా పులుపు చావదు
మునగ చెట్టు ఎక్కించడం
చిన్న పామైన పెద్ద కర్రతో కొట్టాలి
మొక్కై వంగనిది మానై వంగునా
చెట్టు ముందా, విత్తు ముందా
చెరపుకురా చెడెదవు
నిలబడి దంచినా, ఎగిరి దంచినా ఒకే కూలి
తాను పట్టిన కుందేటికి మూడే కాళ్లు
తింటేగానీ రుచి తెలియదు, దిగితే కానీ లోతు తెలియలదు
తీగ లాగితే డొంకంతా కదిలినట్టు
తులసివనంలో గంజాయి మొక్క
తొండ ముదిరి ఊసరవెల్లి అయినట్టు
దీపముండగానే ఇల్లు చక్కబెట్టు కోవాలి.
దున్నపోతు మీద వాన కురిసినట్టు
దూరపు కొండలు నునుపు
దొంగలు పడ్డ ఆరునెలలకు కుక్కలు మొరిగినట్టు
నిండుకుండ తొణకదు
నిద్రపోయ్యే వాడిని లేపవచ్చ, మేలుకొన్న వాడిని లేపలేము
నివురు కప్పిన నిప్పు
నోరు మంచిదైతే ఊరు మంచిదవుతుంది
పనిలేని మంగలి పిల్లితల గొరిగినట్టు
పరుగెత్తి పాలుతాగే కంటే, నిలబడి నీల్లు తాగడం మేలు
ముందు నుయ్యి, వెనుక గొయ్యి
పులిని చూచి నక్క వాత పెట్టుకున్నట్టు
పువ్వు పూయగానే పరిమళించి నట్టు
పేరు గొప్ప ఊరు దిబ్బ
అంతిమ నిష్టూరం కన్నా ఆదినిష్టూరం మేలు
మింగ మెతుకు లేదు మీసాలకు సంపెంగె నూనె
మూలిగే నక్క మీద తాటికాయ పడ్డట్టు
మొండివాడు రాజు కన్నా బలవంతుడు
రోలు వెళ్లి మద్దెలతో చెప్పుకున్నట్టు
అనువుకాని చోట అధికులమన రాదు
కొండ అద్దమందు కొంచమై ఉండును
కంటికి రెప్ప, కాలికి చెప్పు
కాచిన చెట్టుకే రాళ్ల దెబ్బలు
చెరువు నిండితే కప్పలు పదివేలు చేరు
చీమలు పెట్టిన పుట్టలు పాముల కిరువైనట్టు
మంత్రాలకు చింతకాయలు రాలవు
కుక్క కాటుకు చెప్పు దెబ్బ
అమ్మబోతే అడవి, కొనబోతే కొరివి
ఇంట్లో ఈగల మోత, బయట పల్లకి మోత
మెరిసేదంతా బంగారం కాదు
కలసి ఉంటే కలదు సుఖం
అంగట్లో అన్నీ వున్నా, అల్లుడి నోట్లో శని ఉన్నట్లు
అగ్నికి వాయివు తోడైనట్లు
కృషితో నాస్తి దుర్భిక్షం
అరటిపండు వలచి నోట్లో పెట్టినట్లు
ఆవు చేలో మేస్తే, దూడ గట్టుమీద మేయునా
పిట్ట కొంచె కూత ఘనం
అడిగే వాడికి చెప్పేవాడు లోకువ

సింగి నాదం -జీలకర్ర

మొల్ల

అతుకూరి మొల్ల (1440-1530) కవయుత్రి. తెలుగులో మొల్ల రామాయణముగా ప్రసిద్ధి చెందిన ద్విపద రామాయణమును వ్రాసినది. ఈమె కుమ్మరి కుటుంబములో జన్మించినది. మొల్ల శైలి చాలా సరళమైనదని మరియు రమణీయమైనదని ప్రసిద్ధి. కడపజిల్లా గోపవరం ప్రాంతానికి చెందినదని అంటారు. తరతరాలుగా జనం చెప్పుకునే మొల్ల బండ ఇక్కడ ఉన్నది. గ్రామస్తులు ఈ బండకు పూజలు కూడా చేస్తారు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఈ గోపవరంలో బస చేసినట్లుగా స్థానికులు చెప్పుకుంటారు. మొల్ల పూర్వీకులు ఆత్మకూరు గ్రామానికి చెందివుందటారని అంటారు. మొల్ల నివసించిన ఇల్లుగా గోపవరంలో పాడుబడిన ఇల్లు కూడా ఉంది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని పెద్దన కవి కూడా గోపవరం వచ్చినట్లు కొందరి వృద్ధుల కథనం.

మొల్ల స్వతంత్ర భావాలు కలిగి ఉండేదని, చిన్నతనంలోనే తల్లిని కోల్పోగా తండ్రి కేశవ ఈమెను గారాబంగా పెంచాడని తెలుస్తుంది. ఈమెకు తండ్రి అంటే అమిత ఇష్టం. చివరిదాకా తండ్రి యొక్క ఇంటి పేరునే ఉపయోగించడము వలన మొల్ల పెళ్ళిచేసుకోలేదని అంటారు.

మొల్ల రామాయణము ఆరు కాండములలో 138 పద్యములతో ఉన్నది. ఈ కావ్యమును మొల్ల కేవలం ఐదు రోజులలో వ్రాసినదని ప్రతీతి. మొల్ల రచన ఆనాటి పద్ధతికి విరుద్ధముగా వాడుక భాషకు దగ్గరలో ఉంది.

అన్నమయ్య

అన్నమయ్య లేక తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు తెలుగు సాహితీ చరిత్రలో లభించిన ఆధారాల ప్రకారం మొదట వాగ్గేయకారుడు. వాగ్గేకారుడుకి అర్థం సాధారణ భాషలో గేయాలను కూర్చేవాడు. అన్నమయ్యకు పదకవితా పితామహుడు అని బిరుదు ఉన్నది. గొప్ప వైష్ణవ భక్తుడు. తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామిని, అహోబిలంలోని నరసింహ స్వామిని, ఇతర వైష్ణవ సంప్రదాయ దేవతలను కీర్తిస్తూ 32 వేలకు పైగా కీర్తనలు రచించాడు.

అన్నమయ్య జివితకాలం మే 9, 1408 నుండి ఫిబ్రవరి 23, 1503. అన్నమయ్య పాటలు, పదాలు, పద్యాలలో భక్తి, సాహిత్యం, సంగీతం, శృంగారం, భావలాలిత్యం పెనవేసుకొని ఉంటాయి. అన్యమయ్య సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువు ఖడ్గమైన నందంకం అంశతో జన్మించాడని శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయంలో నమ్మకం. త్యాగయ్య, క్షేత్రయ్య రామదాసు వంటి సంకీర్తనాచార్యులకు అన్నమయ్య మార్గదర్శకుడు.
చందమామ రావే, జాబిల్లిరావే అంటే వేంకటేశుడు ముద్దలు తిన్నాడే లేదో కాని తెలుగు పిల్లలు మాత్రం వెంటనే తింటారు. జో అచ్యుతానంద, జో జో ముకుందా… లాలిపాట తెలుగు తల్లుల నోళ్లలో నానుతుంది. అన్నమయ్య పాటలు తెలుగు సంస్కృతికి ప్రతిరూపాలు. తుమ్మెద పాటలు, గొబ్బిళ్ళపాటలు, శృంగారగీతాలు, ఆధ్యాత్మిక పదాలు ఇలా మొత్తము ముప్పై రెండువేల పాటలు రాశాడు.

అన్నమయ్య జీవితం గురించి ఆధారం అన్నమయ్య మనుమడు తాళ్ళపాక చిన్నన్న వ్రాసిన అన్నమాచార్య చరితము అన్న ద్విపద కావ్యములో పొందుపరచాడు. ఈ గ్రంధము 1948లో లభ్యమై ముద్రింపబడింది. అన్నమయ్య తాత నారాయణయ్య తండ్రి నారాయణ సూరి, తల్లి లక్కమాంబ. వీరికి చాలా కాలం సంతానం కలుగలేదు.ఈ దంపతులు సంతానార్థులై తిరుమలను దర్శించారు. సర్వధారి సంవత్సరం వైశాఖశుద్ధ పూర్ణిమ నాడు మే 9, 1408 కడప జిల్లాలోని రాజంపేట మండలం తాళ్ళపాక గ్రామంలో అన్నమయ్య జన్మించాడు. అన్నమయ్య ఇంటిలో తల్లి సంగీతం, తండ్రి పాండిత్యంలో ఛాయలలో పెరిగినాడు. ఏకసంధాగ్రాహి అవటం వలన అనతి కాలంలోనే ఉన్నత విద్యావంతుడయ్యాడు.

అన్నమయ్యకు 16వ యేటనే శ్రీవేంకటేశ్వర దర్శనానుభూతి కలిగింది. ఒకనాడు ఎవరికీ చెప్పకుండానే అన్నమయ్య కాలినడకన తిరుపతి బయలుదేరినాడు. సంప్రదాయం తెలియక తిరుమల కొండను చెప్పులతో కొండ ఎక్కుతూ ఒకచోట అలసిపోయి ఒక వెదురు పొదలో నిద్రపోయాడు. అప్పుడు కలలో అలివేలు మంగమ్మ దర్శనమిచ్చి పరమాన్నాన్ని ప్రసాదించి, పాదరక్షలు లేకుండా కొండ ఎక్కమని బోధించింది. పరవశించిన అన్నమయ్య అలివేలు మంగమ్మను కీర్తిస్తు శ్రీవేంకటేశ్వర శతకము రచించాడు. తిరుమల శిఖరం చేరుకున్న అన్నమయ్య అక్కడ అన్నిటిని దర్శించి మ్రొక్కి ఆ రాత్రి ఒక మండపములో నిద్రించాడు. తరువాత కొండపైనే స్వామిని కీర్తిస్తూ ఉండిపోయాడు. అతని కీర్తనలు విని అర్చకులు అతనిని ఆదరించ సాగారు.

తిరుమలలో ఘనవిష్ణువు అనే ముని స్వామి అన్నమయ్యను చేరదీసి అతనికి భగవదాజ్ఞను తెలిపి శంఘు చక్రములతో శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయానుసారముగా పంచ సంస్కారములను నిర్వహించాడు. అన్నమయ్య తిరుమలలో ఉన్నాడని విని అతని తల్లిదండ్రులు తిరుమలకు వెళ్ళి అతనిని ఇంటికి రమ్మని బ్రతిమాలారు. గురువాజ్ఞపై తాళ్ళపాకకు తిరిగి వచ్చాడు. అతనికి యుక్తవయసు రాగానే తిమ్మక్క, అక్కమ్మ అనే పడతులతో వివాహం చేశారు. అన్నమయ్య ఒకమారు తన ఇద్దరు భార్యలతో తిరుమలకు వెళ్ళి స్వామిని దర్శించాడు. ఆ సమయంలోనే స్వామికి రోజుకొక్క సంకీర్త వినిపించాలని సంకల్పించాడు.

అప్పటి నుండి అన్నమయ్య వేలకొలది కీర్తనలు గానం చేశాడు. వాటిని శిష్యులు గానం చేస్తూ తాళపత్రాలలో లిఖించసాగారు. ఆతరువాత అన్నమయ్య భార్యలతో కలసి తీర్థయాత్రలకు బయలుదేరాడు. దక్షిణాదిన ఎన్నో వైష్ణవ క్షేత్రాలను దర్శించుకొన్నాడు. అన్నమయ్య కీర్తనలు అంతాటా ప్రసిద్ధి చెందాయి .పెనుగొండ ప్రభువైన సాళ్వ నరసింగరాయలు అన్నమయ్యను తన ఆస్థానానికి ఆహ్వానించాడు. హరిని కీర్తించే నోట నరుని కీర్తించనని అన్నమయ్య నిరాకరించినందుకు అన్నమయ్యను చెరసాలలో ఉంచాడని అంటారు. తరువాత రాజాశ్రయం తనకు తగదని గమనించి తిరుమలకు చేరాడు.

తన శేషజీవితాన్ని స్వామి సన్నిధిలో నిత్యారాధానలో, సంకీర్తనా దీక్షలో గడిపాడు. ఈ దశలో ఆధ్యాత్మిక గీతాలు అధికంగా రచించాడు. అన్నమయ్య వెంకటాచలానికి సమీపంలో ఉన్న మరులుంకు అనే ఆగ్రహారంలో నివసించేవాడు. క్రమంగా జీవితం పట్ల విరక్తుడై నిత్యసంకీర్తనలతో కాలం గడిపేవాడు.

అవసాన కాలంలో తన కొడుకు పెద తిరుమలయ్యను పిలచి ఇంక దినమునకు ఒక్క సంకీర్తనకు తక్కువ కాకుండా శ్రీనివాసునికి వినిపించే బాధ్యతను అతనికి అప్పగించాడు. 95 సంవత్సరములు పరిపూర్ణ జీవితం గడిపి దుంధుభి నామ సంవత్సరం ఫల్గుణ బహుళ ద్యాదశి నాడు ఫిబ్రవరి 23, 1503న పరమ పదించాడు.

రాగిరేకులమీద వ్రాసిన కారణంగా అన్నమయ్య జనన, మరణాలు తెలుస్తున్నాయి. మొత్తం 32,000 సంకీర్తనలు రచించాడని అతని మనుమడు చిన్నన్న పేర్కొన్నాడు. కాని ప్రస్తుతం 12,000 మాత్రమే లభిస్తున్నాయి. దక్షిణాపథంలో భజన సాంప్రదాయానికి అన్నమయ్యే ఆద్యుడు.

బమ్మెర పోతన

బమ్మెర పోతన 15వ శతాబ్ధంలో వరంగల్‌ జిల్లాలో బమ్మెర అనే గ్రామంలో లక్కమాంబ, కేశన దంపతులకు జన్మించాడు. వ్యవసాయం చేసేవాడు. ప్రధమ రచన భోగినీ దండకం. సింగభూపాలుడు అనే రాజుకు అంకితం చేశాడు. తరువాత తన రచనలన్నీ భగవతర్పణం గావించాడు. బమ్మెర పోతన
పోతన కవి, కవిసార్వభౌముడైన శ్రీనాధుని బంధువని అంటారు. శ్రీరాముని ఆనతి మేరకు సంస్కృతంలో వ్యాసుడు రచించిన భాగవతాన్ని ”ఆంధ్రమహాభాగవతము” అనే పేరున తెనిగించాడు. పోతన ఇతర రచనలు వీరభద్ర విజయము, నారాయణ శతకం మొదలగునవి. ఆంధ్రసాహిత్యంలో పోతనామాత్యుడు చిరంజీవి.

శ్రీనాధుడు

శ్రీనాధ మహాకవి (1365-1441) 15వ శతాబ్ధంలో కాల్పట్టణం అనే గ్రామంలో జన్మించాడు. తల్లిదండ్రులు భీమాంబ, మారయ్య దంపతులు. కవిత్రయం తరువాత సమకాలికుడైన కవి. కొండవీటి రాజైన పెదకోమటి వేమారెడ్డి దగ్గర విద్యాశాఖాధికారిగా పని చేశాడు. ప్రధమార్థంలో చాలా విలాసవంతమైన జీవితం గడిపాడు చివరి దశలో బీదరికంతో బాధపడ్డాడు.

విజయనగర రాజైన రెండవ దేవరాయల కాలంలో డిండిమభట్టు అనే పండితునితో వాదించి నెగ్గి కవిసార్వభౌమ అనే బిరుదు పొందాడు. శ్రీనాధుని రచనలు శృంగారనైషధం, పల్నాటి వీరచరిత్రము, నందనందన చరిత్రము, క్రీఢాభిరామము, భీమేశ్వర పురాణం, శివరాత్రి మహాత్మం, హరవిలాసం, భీమేశ్వర పురాణం, ధనుంజయ విజయము, శాలివాహన సప్తశతి మొదలగునవి. ఇతను బమ్మెర పోతనకు బంధువు అంటారు.

ఎఱ్ఱన

ఎఱ్ఱన 14వ శతాబ్ధంలో ప్రకాశం జిల్లా గుడ్లూరు గ్రామంలో జన్మించాడు. తల్లిదండ్రులు పోతమ్మ సూరన్న దంపతులు. కవిత్రయంలో చివరివాడు. నన్నయ్య వదలివేసిన అరణ్యపర్వంను పూర్తిచేశాడు. రెడ్డిరాజయిన ప్రోలయ వేమారెడ్డి ఆస్థానంలో (1325-1353) కవిగా ఉన్నాడు. సంస్కత గంథ్రాలైన హరివంశము, రామాయణములను తెలుగులో వ్రాసి తన రాజైన ప్రోలయ వేమారెడ్డికి అంకితం ఇచ్చాడు. నరసింహపురాణమును రచించాడు. ఎఱ్ఱనను ఎఱ్ఱాప్రగడ అని కూడా పిలుస్తారు.

తిక్కన

తిక్కన మహాభారతాన్ని తెలుగులోకి అనువదించిన కవిత్రయంలో ఒకడు. క్రీ.శ. 1205 నుండి 1288 వరకు జీవించాడు. తిక్కన నన్నయ మొదలుపెట్టి మధ్యలో ఆపివేసిన మహాభారతంలోని అరణ్యపర్యమును వదలి మిగతా 15 పర్యాలు రచించాడు. జన్మస్ధలం గుంటూరు (గుంటూరు జిల్లా). కాకతీయుల కాలం నాటివాడు.

అప్సటి నెల్లూరు రాజు మనుమసిద్ధి దగ్గర ముఖ్యమంత్రిగా చేశాడు. దాయాదుల వలన రాజ్యం కోల్పోయిన మనుమ సిద్ధికి, కాకతీయ మహారాజు గణపతిదేవుని సహాయంతో తిరిగి రాజ్యాన్ని కట్టబెట్టాడు. కవిబ్రహ్మ, ఉభయ కవిమిత్రుడు అనే బిరుదులు కలవు. యజ్ఞం చేయుటవలన సోమయాజి అయ్యాడు (తిక్కన సోమయాజి).

నన్నయ

పంచమ వేదమైన వ్యాసభారతాన్ని తెలుగులో వ్రాయుటకు పూనుకొని అందులోని ఆదిసభా పర్యాలను పూర్తి చేసి అరణ్య పర్వంలోని చతుర్థాశ్యాసంలో 141వ పద్యం వరకు మాత్రమే పూర్తిచేసి పరమపదించాడు. ఆ తరువాత భాగాలను తిక్కన, ఎఱ్ఱనలు పూర్తి చేసారు. అందుకే వీరి ముగ్గురిని కవిత్రయం అంటారు.

నన్నయ జన్మస్థలం పశ్చిమ గోదావరిలోని తణుకు. చాళుక్య ప్రభువైన రాజరాజ నరేంద్రుని (క్రీ. శ. 1022-1063) ఆస్థానకవి. నన్నయకు ఆదికవి, శబ్ధశాసనుడు అనే బిరుదులు కలవు. ఇతర రచనలు ఆంధ్రశబ్ధ చింతామణి.

తెనాలి రామలింగ కవి (రామకృష్ణ)

ఇతని స్వస్థలం తూములూరు(పెరిగిన ఊరు) తెనాలి (గుంటూరు జిల్లా) తల్లి లక్ష్మమ్మ. అష్టదిగ్గజములలో సుప్రసిద్ధుడు. తొలుత సామాన్య వ్యక్తి అయిన ఇతడు కాళీమాత వరప్రసాదం చేత కవీశ్వరుడు అయ్యాడు. హాస్యకవిగా, వికటకవిగా పేరు పొందాడు. సత్తెనపల్లి మండలానికి చెందిన లక్కరాజు గార్లపాడు గ్రామానికి చెందిన గార్లపాటి రామయ్య, లక్ష్యాంబ దంపతులు ఇతని తల్లితండ్రులు. తాత, సుదక్షిణా పరిణయం వ్రాసిన అప్పన్నకవి. వీరికి ఇద్దరు సోదరులు వరరాఘవకవి, అన్నయ్య. రామలింగయ్య తాత, ముత్తాతలు గార్లపాడులోనే నివసించారు. ప్రస్తుతం గ్రామ బొడ్డురాయి ప్రతిష్టించిన ప్రాంతంలోనే రామకృష్ణుల ఇల్లు ఉండేదని గ్రామస్తుల నమ్మకం.
చిన్నతనంలోనే తల్లి దండ్రులు మరణించటంతోనే మేనమామ తెనాలి ఆగ్రహారమైన తూములూరుకు తీసుకువెళ్ళారు. అక్కడే విద్యాబుద్ధులు నేర్చుకున్నాడు. తెనాలి నుండి రాయలవారి ఆస్థానానికి వచ్చాడు కనుక తెనాలి రామలింగకవిగా ప్రసిద్ధి పొందాడని ఒక అభిప్రాయం. క్రీ.శ. 1514 నుండి 1575 వరకు జీవించాడని ఆధారాలు.

రచనలు : ఉద్భాటారాధ్య చరిత్ర, ఘటికాచల మహాత్మ్యము. పాండురంగ మహాత్మ్యము. ఉద్భాటారాధ్య చరిత్ర ఉద్భటుడు అనే ఒక యతి గాధ. ఘటికాచల మహాత్మ్యము తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని వేలూరు మండలంలోని ఘటికాచల క్షేత్రంలో వెలసిన శ్రీ నారసింహస్వామి వారిని స్తుతిస్తూ వ్రాసిన కావ్యం (ఘటికాచలం ప్రస్తుతం తమిళనాడు లోని పోళింగూర్‌). పాండురంగ మహాత్మ్యం, స్కాంద పురాణము నందలి విఠ్ఠలుని మహాత్యములు మరియు ఇతర పాండురంగ భక్తుల సంపుటం.
లభ్యంకాని ఇతర రచనలు : హరిలీలా విలాసము, కందర్పకేతు విలాసము.

దూర్జిటి (పెద దూర్జటి)

దూర్జటి పేరుతో ఇంకో నలుగురున్నారు. అందువలన ఇతనిని పెద దూర్జటి అని కూడా అంటారు. దూర్జటి (పొత్తసీమ) ప్రస్తుతం చిత్తూజిల్లా శ్రీకాళహస్తి నివాసి. తల్లి దండ్రులు నారాయణ, సింగమ్మ దంపతులు. తాత జక్కయ నారాయణ.

దూర్జటి కాళహస్తీశ్వర భక్తుడు. భక్తి ప్రబంధమైన శ్రీ కాళహస్తీర మహాత్యం మరియు శ్రీకాళహస్తీశ్యర శతకం దూర్జటి యొక్క ప్రధాన రచనలు. దూర్జటి చెప్పినవి, మరియు చెప్పబడినవిగా అనేక చాటువులు ఆంధ్రదేశములో ప్రచారములో ఉన్నవి. క్రీ.శ. 1480 నుండి 1545 వరకు జీవించాడని భావిస్తున్నారు.

పింగళి సూరన

తెలుగు సాహిత్యమును ఏలిన కవులలో పింగళి సూరన ఒకరు. సూరన రాఘవ పాండవీయము అనే ఒక అత్యుద్భుతమైన శ్లేష కావ్యమును రచించెను. ఈ కావ్యంలోని ప్రతి పద్యమును రామాయణంలోని కధకు, భారతంలోని కధకు ఒకేసారి అన్వయించుకోవచ్చును. పింగళి సూరన రచించిన కళాపూర్ణోదయము దక్షిణ ఆసియాలోనే మొట్టమొది నవలగా భావిస్తారు. మరియు తెలుగు సాహిత్యంలో మొట్ట మొదటి కావ్యంగా పరిగణిస్తారు. కళాపూర్ణోదయము ప్రేమకావ్యము.

ఇతని తల్లి అబ్బమాంబ తండ్రి అమరన్న. ఇతను నంద్యాలలోని కనాల గ్రామములో నివసించేవాడని భావిస్తున్నారు. కనాల గ్రామములో ఉన్న సమాధిని సూరన సమాధి అంటారు. ప్రతి సంవత్సరము ఇక్కడ కుమ్మరులు సూరన జయంతిని జరుపుతారు. సూరనకు సంబంధించిన స్కూలు సూరన సారస్వత సంఘం ఇక్కడ ఉన్నవి.

పింగళి సూరన ఇతర రచనలు : గిరిజా కళ్యాణము, గరుడపురాణము (తెనుగించాడు) రాఘవపాండవీవము. కళాపూర్ణోదయము – అరవీటి తిమ్మరాజ వంశానికి చెందిన నంద్యాల కృష్ణమరాజుకు అంకితమిచ్చాడు.

మాదయ్య గారి మల్లన

ఆంధ్ర మహిళలు ఐదవతనముగా భావించే నల్లపూసల గురించిన ప్రస్తావన సాహిత్యములో తొలిసారిగా చేసినది మల్లన్న. లగ్నము పెట్టటం దగ్గరనుండి గృహప్రవేశము వరకు 75 గద్య పద్యములలో ఆనాటి పెళ్ళితంతు గురించి తన ”రాజశేఖర చరిత్రలో” వర్ణించాడు.

ఇతను 516 గద్య పద్యములతో కూడిన రాజశేఖర చరిత్ర అనే కావ్యమును రాయల ఆస్థానములో చేరక ముందే రచించినాడు. తన కావ్యమును వినుకొండ-గుత్తిసీమలను పరిపాలించిన నాదెండ్ల అప్పన మంత్రికి అంకితమిచ్చాడు.

అప్పన మంత్రి తిమ్మరుసు మేనల్లుడు మరియు అల్లుడు కూడా. రాయలతో పాటు దండయాత్రలకు, తీర్థయాత్రలకు తప్పకుండా వెళ్ళే కవులలో మల్లన ఒకడు. రాయల కొలువులో మొదలు నుండి ఉన్నా రాజశేఖర చరిత్రలో రాయల ప్రస్తావన లేదు. మల్లన తన గురించి రాజశేఖర చరిత్రలో పెద్దగా చెప్పుకోలేదు. మల్లన కృష్ణాజిల్లా అయ్యంకి పురమునకు చెందిన వాడుగా భావిస్తున్నారు. కాని కడప జిల్లాలో పెరిగినాడు. ఈయన గురువు కడప జిల్లా పుష్ఫగిరికి చెందిన అఘోర శివాచార్యులవారు.

రామరాజ భూషణుడు (భట్టుమూర్తి)

రామరాజ భూషణుడుగా పేరుగాంచిన భట్టుమూర్తి తెలుగు కవి మరియు సంగీత విద్యాంసుడు.శ్రీకృష్ణదేవరాయల అల్లుడు అళీయ రామరాయలు ఆస్థానమునకు ఆభరణము వలె ఉండుట వలన ”రామరాజ భూషణుడు” అనే పేరు వచ్చినది. భట్టుమూర్తి నెల్లూరు ప్రాంతమునకు చెందినవాడుగా భావించుచున్నారు.

ఇతని రచనలు వసుచరిత్రము, నలోపాఖ్యానము మరియు సరస భూపాలీయము (కావ్యాలంకార సంగ్రహము మరోపేరు) అనే కావ్యములు. వసుచరిత్ర వీటన్నిలోని ప్రసిద్ధమైనది. కావ్యాలంకార సంగ్రహము భట్టుమూర్తి రచించిన మొది గ్రంధము. సరసభూపాలీయమని దీనికి మరోపేరు.

కావ్యధ్వని రసాలంకారములను గురించి, నాయికా నాయకులను గురించి, గుణదోషములను గురించి ఇందులో వివరించబడినది. నాలుక కదలనక్కరలేని అక్షరమాలతో రచించిన అలజిహ్యము. ఇది సంస్కృతములో విద్యానాధుడు రచించిన ప్రతాపరుద్ర యశోభూషణమును అనుసరించి వ్రాయబడిన గ్రంధము.

అయ్యలరాజు రామభద్రుడు

ఈయన కడప జిల్లాకు చెందిన వాడు. క్రీ.శ 1500 నుండి క్రీ.శ 1565 కాలానికి చెందినవాడుగా భావిస్తున్నారు. అయ్యaరాజు వంశానికి చెందిన అయ్యరాజు తిప్పయ్యగారి మనుమడుని ఆరుద్ర గారు చెప్పారు. ఈ అయ్యలరాజు తిప్పగారే ఒంటిమిట్ట రఘువీర శతకకర్త. రామభద్రుడు వ్రాసిన ”రామాభ్యుదయాన్ని” శ్రీకృష్ణ దేవరాయల అల్లుడైన అళీయ రామరాయల మేనల్లుడైన గొబ్బూరి నరసరాజుకు అంకితమిచ్చాడు.

రామాభ్యుదయము ఎనిమిది ఆశ్యాశాల ప్రబంధము. ఇందులో కొన్ని చమత్కారాలు శూర్పణఖ ముక్కు చెవులు కోసింది లక్ష్మణుడు కాదని చెప్పడం. ఈ కావ్యం వ్యాకరణానికి, అలంకార శాస్త్రానికి చక్కని ఉదాహరణ. రామకథను ప్రబంధకావ్యంగా వ్రాయడం అయ్యలరాజు యొక్క గొప్ప ప్రయోగం.

నందితిమ్మన

నంది తిమ్మనను ముక్కుతిమ్మన అనికూడా అంటారు. ముక్కు పెద్దదిగా ఉండటం వలన మరియు కవితలలో ముక్కును చక్కగా వర్ణించడం వలన ఇలా పిలుస్తారు.తిమ్మన, రాయలు భార్య తిరుమలదేవితో అరణంగా వచ్చినవాడు. ఇతను అనంతపురానికి చెందినవాడని అంటారు.

తల్లిదండ్రులు సింగన్న, తిమ్మాంబ దంపతులు. తిమ్మన జన్మతః శైవుడు, అఘోర శివాచార్యుల శిష్యుడు. ఈయన తాత నంది మల్లయ్య మరియు మేనమామ ఘంట సింగన్న (మలయ మారుత కవి) కృష్ణదేవరాయల తండ్రి అయిన వీరనరసింహరాయ ఆస్థానంలో ఉండేవారు. తిమ్మన తన సమకాలికుడైన పెద్దన వలే క్లిష్ట పదప్రయోగాలు కాకుండా సున్నితమైన, సులువైన పద్ధతిలో రచనలు చేసేవాడు. ఈ రచనలు పండితులకే కాక పామర జనులను కూడా విశేషంగా ఆకర్షించేవి. అందుకే ముక్కు తిమ్మన ముద్దు పలుకులు అని వ్యవహరిస్తారు.

ఇందుకు ఉదాహరణ పారిజాతాపహరణంలోని సుకుమార, శృంగార, రసాత్మకమైన పద్యాలు. ఇతని రచనలు : వాణీవిలాసం, పారిజాతాపహరణం

అల్లసాని పెద్దన

15-16 శతాబ్డాల మధ్య కాలంలో ఆంధ్ర కవితా పితామహునిగా పేరుగాంచిన అల్లసాని పెద్దన శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని అష్టదిగ్గజాలలో ఆగ్రగణ్యుడు. సంస్కృతాంధ్ర కవిత్వం ఎలా ఉండవలెను అని ఒక ఉత్పలమాల చెప్పి రాయల చేత గండపెండేరం తొడిగించుకున్నవాడు.

పెద్దన రచించిన మనుచరిత్ర ప్రధమ ప్రబంధంగా ప్రసిద్ధికెక్కినది. ఇతను కవి మాత్రమే కాక రాచకార్యాలలో రాయలవారికి సలహాలు ఇచ్చేవాడు. అందుచేత ఇతనిని పెద్దనామాత్యుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

పెద్దన రచనలు : మనుచరిత్ర (స్వారోచిపమనుసంభవము)
లభ్యంకాని రచనలు : హరికథా సారము, రామస్తవ రాజము, అద్వైత సిద్ధాంతము, చాటుపద్యాలు.

విద్యార్థులకు గుడ్‌న్యూస్‌.. సెప్టెంబర్‌ 15 నుంచి విద్యా సంవత్సరం ప్రారంభం

అకడమిక్‌ ఇయర్‌

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కరోనా విలయతాండవం చేస్తోంది. మనదేశంలో అయితే రోజురోజుకూ కరోనా కేసులు రోజురోజుకు పెరిగిపోతున్నాయి. ఈ క్రమంలో విద్యా సంవత్సరం వాయిదా పడింది. ఈ నేపథ్యంలో అఖిల భారత సాంకేతిక విద్యామండలి (ఏఐసీటీఈ) రివైజ్డ్‌ అకడమిక్‌ క్యాలెండర్‌ను విడుదల చేసింది.

దీని ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా ఇంజనీరింగ్, ఫార్మసీ, ఎంబీఏ, ఎంసీఏ తదితర వృత్తి, సాంకేతిక విద్యాసంస్థల విద్యా సంవత్సరం సెప్టెంబర్‌ 15న మొదలుకానుంది. ఇంతకు ముందు ప్రథమ సంవత్సరంలో కొత్తగా చేరే విద్యార్థులకు సెప్టెంబర్‌ ఒకటి, ఇతర విద్యార్థులకు ఆగస్టు ఒకటో తేదీ నుంచి తరగతులు ప్రారంభించాలని ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.

కరోనా కేసులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇప్పుడు ఆ షెడ్యూల్‌ను సవరించింది. కొత్తగా కాలేజీల్లో చేరే విద్యార్థులకు సెప్టెంబర్‌ 15వ తేదీ నుంచి తరగతుల (విద్యా సంవత్సరం)ను ప్రారంభించాలని పేర్కొంది.

National Symbols, India

National Flag ……………Three Color Flag ……………… 


National Emblem …………… Four Lions (Asoka Stupam)…………… 


National calendar…………… Saka calendar ……………Saka calendar


National anthem …………… Janaganamana …………… Janaganamana


National song…………… Vandemataram Vandemataram


Oath of allegiance …………… National Pledge…………… National Pledge


National Flower ……………Indian Lotus……………


National River ……………Ganga River…………… 


National Tree ……………Banyan …………… ………….


National Animal ……………Royal Bengal Tiger…………… 


National Fruit ……………Mango ……………………………..


National aquatic animal……………River dolphin …………… 


National Bird……………Peacock…………… ………………….


National Currence Symbol Rupees …………………………… 

India States, Capitals, Languages

State Andra Pradesh ………. Capital Hyderabad ………. Telugu and Urdu


State Arunachal Pradesh ………. Capital Itanager ………. Miji, Apotanji, Merdukpen, Tagin,Adi, Honpa, Bangini-Nishi.


State Assam ………. Capital Dispur ………. Assamese


State Bihar ………. Capital Patna ………. Hindi


State Chhattisgarh ………. Capital Raipur ………. Hindi


State Goa ………. Capital Panaji ………. Marathi and Konkani


State Gujarat ………. Capital Gandhinagar ………. Gujarati


State Haryana ………. Capital Chandigarh ………. Hindi


State Himachal Pradesh ………. Capital Shimla ………. Hindi and Pahari


State Mizoram ………. Capital Aizawl ………. Mizo and English


State Jammu & Kashmir ………. Capital Srinagar (Summer) ………. Kashmiri,Dogri, Urdu, Ladakhi,


State ………. Capital Jammu (Winter) ………. Pahari,Punjabi and Dadri


State Jharkhand ………. Capital Ranchi ………. Hindi


State Karnataka ………. Capital Bangalore ………. Kannda


State Kerala ………. Capital Trivandrum ………. Malayalam


State Madhya Pradesh ………. Capital Bhopal ………. Hindi


State Maharashtra ………. Capital Bombay ………. Marathi


State Manipur ………. Capital Imphal ………. Manipuri


State Meghalaya ………. Capital Shillong ………. Khasi, Jaintia and Garo


State Nagaland ………. Capital Kohima ………. Ao, Konyak, Angami, Sema and Lotha


State Orissa ………. Capital Bhubaneswar ………. Oriya


State Punjab ………. Capital Chandigarh ………. Punjabi


State Rajasthan ………. Capital Jaipur ………. Rajasthani and Hindi


State Sikkim ………. Capital Gangtok ………. Bhutia, Hindi, Nepali, Lepcha, Limbu


State Tamil Nadu ………. Capital Chennai ………. Tamil


State Tripura ………. Capital Agartala ………. Bengali, Tripuri, Manipuri, Kakborak


State Uttar Pradesh ………. Capital Lucknow ………. Hindi


State Uttaranchal ………. Capital Dehra Dun ………. Hindi


State West Bengal ………. Capital Calcutta ………. Bengali