Prudhvi Tej Immadi

Prudhvi Tej Immadi is an inspiring personality and can help us in a lot ways. He comes from West Godavari district of Andhra Pradesh. He cleared IIT-JEE with AIR 1 in 2011 and then cleared UPSC CSE 2017 with AIR 24. I would like to be jack of all trades but people say it isn’t be possible. I never give up and keep trying, says Prudhvi.

In an interview he talked about many aspects of his life and these would definitely going to help you.

Personal Information

I am a native of Dwaraka Tirumala. My father Srinivasa Rao had a Jewellery shop. My mom Rani is a home-maker. I studied from first standard to sixth standard in Dwaraka Tirumala and after that I studied up to tenth at Gudiwada. I joined Intermediate at Vijayawada aiming IIT seat. I secured all India top rank in 2011 and joined in IIT- Bombay in Electrical Engineering.

Now a question arises in our mind How he cleared this exam in very less time whereas other aspirants take two or more years?


Prudhvi Tej Immadi described how he came to delhi and what problems he faced during preparation.

I started my preparation for civils as soon as I returned to India in 2016. I joined a crash course in Delhi. With this, I got an idea about civils and command over basics. After completing the crash course, I applied for Civils in 2017. I started preparing on my own after crash course. I felt some difficulty because of choosing Mathematics as an optional. I couldn’t concentrate more on the remaining subjects. But, having command over mathematics from my childhood, I was able to complete half of the mains’ syllabus by the time of prelims. I dedicated more than 14 hours a day for preparation. Having most of this syllabus in the mains also helped a lot. Studying in descriptive way for prelims resulted positively in mains.

Prudhvi furthe talked about how he planned his preparation and what helped him in clearing this exam.

By revising old papers and going through the syllabus, I acquired some awareness. Then my preparation went on with complete exam-oriented way. I prepared a perfect plan for this. At the same time I have given equal importance for writing practice. As a result, I succeeded in the very first attempt. In fact, after interview, I had confidence of getting a fair rank. But, I never thought that, I can secure AIR 24.

Interview tips
Board headed by Sujatha Mahta interviewed me. The discussion on why I opted for civils by leaving a corporate job went for more than 5 minutes. Bifurcation of Andhra Pradesh, problems of post bifurcation, suicides in IITs, measures to reduce stress are some of the questions I faced in the interview. I answered them satisfactorily. The suggestions of Venkat Mohan, ex- IRS, helped a lot in the interview.

All along, his father stood by him like a pillar of suppport. In fact, it was he who drilled into Prudhvitej’s mind about the role Civil Servants can play in improving the lives of people and encouraged him to achieve his long-cherished goal.

He believes that you can also qualify exam on your first attempt but you have to show your dedication for this exam. He believe if you have as strong reason than you can become an IAS officer in first attempt.

I completed my B. Tech in 2015. I was selected for Samsung (headquarters) with a package of Rs. 70 lakh per annum in the campus placements. Becoming an IAS was a dream from my childhood, but the international offer tempted me to join there. I worked there for some time, but my dream of becoming an IAS haunted me. Hence, I resigned for my job in November 2016 and returned to India. I was receiving about a crore per annum when I resigned.

If you still have doubts then you can watch this video and this will definitely going to clear all your doubts.

Designation hierarchy of IAS officers

Indian Administrative Service is one of the most elite goverment service in India. Usually IAS offciers are promoted every 5–10 years and with every promotion their responsibility and work multiplies too.

As far as your question is concerned, below is the designation hierarchy of an IAS officer :-

The appearance power of an IAS

What is the appearance power of an IAS?

The IAS officer is responsible for the entire district. Therefore, the authority of district administration is in their hands.

1.) Leadership:-

As an IAS officer acts as government representative at whichever position they are deployed. Being part of the government, the IAS officer needs to show exceptional leadership skills and guide others towards a unified goal of development and betterment of people of India.

2.) Administration :-

One of the key responsibilities entrusted to an IAS officer by the government, is to look after the day to day administrative affairs of their jurisdictional area. To fulfil this responsibility and be able to meet all administrative tasks by building a general consensus, the IAS officer needs to be an able administrator.

Image from google

3.) Honesty:-

Corruption is the biggest problem in government machinery and despite several efforts from numerous governments no long lasting and effective solution has been found to this problem. Being responsible for administration, finance and law-order of a jurisdictional area, gives an IAS officer immense power to curb this problem. An officer with high sense of personal integrity and honesty can lead the charge against problems like corruption and put an end to this menace.

4.) Patriotism:-

This is the single most important quality that an IAS officer should possess. Keeping your country before one’s personal interest may sound very easy and idealistic, but when implemented will have a monumental impact on. The single most important task that IAS officers are entrusted with is to build an India for tomorrow; and being a patriot will guide all the actions of a person in a way that benefits the country.

Image from google

5.) At Sub-Divisional Level:-

IAS officers are posted at sub-divisional level on the post of sub-divisional magistrate at the beginning of their career. Here, they have to maintain law & order as well as look after general administrative and developmental work in the area allotted under their jurisdiction.

5.) At District Level: 

IAS officers are deployed on District Magistrate’s post or as a District Collector or Deputy Commissioner.The responsibilities and associated powers of IAS officer at district level remain same. They have to look after administrative affairs of the district and implement and supervise developmental work in the area allotted under their jurisdiction.

6.) Facilities:-

a) Residence:- IAS officers generally get huge houses as residences on very low or no rent. They also can avail of the services of maids, cooks, gardeners, security guards, etc. DM gets a bungalow to stay. And SDM gets possibly flat. It depends on the city.

(Image from Google)

b) Transport:- They are allotted one or more vehicles with chauffeurs for official purposes. Also 1 or 2 policemen are there for security.

Image from google.

c) Bills: They generally get free or highly subsidised electricity, water, gas and phone connections.

d)Job Security:- IAS officers have enviable job security. It is not easy to fire an officer and the process requires extensive investigations and inquiries. IAS family protection is provided if needed.

Training Schedule for IAS

IAS Officer Training Schedule :-

Training Centre – Lal Bahadur Shastri National Academy of Administration (LBSNAA),Mussoorie.


Their are five hostels in LBSNAA for the OT’s. They are as follows,

This one is Ganga.

This one is Kaveri.

This one is Narmada.

This one is Silver wood.

And at last, this one is Happy valley.

These are the five lavish hostels provided to the OT’s. And the Silver Wood hostel has been rated the best in all the five by many officers. As it has the best views.

And their are many more other residentials. Like the guest house and some for the training purposes. Comment me if you want me to add them up too!

So this all happens to be their hostels, lets move into their rooms.

Messy right?

Now what? Their training part! Main one.

Well, their training is broadly divided into two categories. One is the Indoor and the other one is obviously the Outdoor.

In Indoor classes/activities, they are oriented to the administrative, social, economic and political environment of the country, Generate awareness of the challenges and opportunities within the Civil Services and many more.

And in outdoor activities, self-explanatory. Physical activities.

LBSNAA has an amazing sports complex with facilities for athletics, football, cricket, volleyball, squash, tennis, badminton, yoga, basketball, billiards, table tennis, etc. It also has a modern gym.

Apart from this, the trainees are also trained in horse-riding, shooting, archery, self-defence, rock climbing, etc. The officer trainees are also taken for mountaineering, trekking, river rafting, parasailing, bungee jumping and other adventure sports.

Am attaching few pics of these. Here you go,

The IAS training programme schedule is given below:

  1. Foundation Course (15 weeks)
  2. Phase-I (22 weeks approximately)
  3. District Training (52 Weeks)
  4. Phase-II (6 Weeks approximately)
  5. Assistant Secretary-ship (2–3 months)

Training Schedule for IPS

IPS Officer Training Schedule :-

Training Centre :- Sardar Vallabhbhai Patel National Police Academy, Hyderabad (SVPNPA)

The IPS training programme schedule is given below :-

1.)The first phase of the training begins in the month of September at Lal Bahadur Shastri National Academy of Administration (LBSNAA), Mussorie.This phase is called the ‘Foundation Course’ which continues for a period of 3 months.

2.)At the end of three months, IPS trainees join the Sardar Vallabhbhai Patel National Police Academy, Hyderabad (SVPNPA) for the second phase of training, called the ‘Basic Training Course’. This phase extends for a period of 11 months.

3.)During their training at SVPNPA, OTs are ‘attached’ to different units of army, air force, navy, Central Armed Police Forces (CAPF) to familiarise them with service environment which helps them in appreciating the role of other organisations in nation building. The passing out parade of OTs is conducted at the end of 11 months.

4.)The second phase, This training which is for a period of three weeks takes place at State Police Academies. They are also attached to district police headquarters to observe and learn on the go about policing. This phase lasts for a period of six months. After probationers are appointed in the rank of Assistant Superintendent of Police.

What is the common age when most people crack the UPSC exam?

As a matter of fact, people of all ages crack UPSC from 21 years of age to 40 years of age, But as far as I have observed, the most common age when most people crack UPSC is from 23–27. Of course people aged below this age bracket or above this bracket also crack the exam but their number is less.

Most of successful candidates fall in 23–27 years of age bracket. Let’s observe age of toppers of UPSC CSE 2018:-

Kanishak Kataria, AIR 1, UPSC CSE 2018 ( age 26)

Akshat Jain, AIR 2, UPSC CSE 2018 ( age 23)

Junaid Ahmad, AIR 3, UPSC CSE 2018 ( Age 27)

Shreyansh Kumat, AIR 4, UPSC CSE 2018 ( Age 23–24)

Srushti Jayant Deshmukh, AIR 5, UPSC CSE 2018 ( Age 23)

Shubham Gupta, AIR 6, UPSC CSE 2018 ( Age 25)

Karnati Varun Reddy, AIR 7, UPSC CSE 2018 ( Age around 25–26)

Vaishali Singh, AIR 8, UPSC CSE 2018 ( Age 27)

Gunjan Dwivedi, AIR 9, UPSC CSE 2018 ( Age 24)

Tanmay Vashistha, AIR 10, UPSC CSE 2018 ( Age 26)

So, as we can see, all of the successful candidates in top 10 fall in the age bracket of 23–27. That why, as per my observation, most of the successful candidates fall in the age bracket of 23–27 ( except for few other who fall below or above this age bracket).

గ్రూప్స్, సివిల్స్ తదితర పరీక్షల్లో ఎస్సే ఎలా రాస్తే మంచి మార్కులు వస్తాయి?

  • చాలామంది అభ్యర్థులకు పరీక్షలో అడిగిన ఓ అంశంపై బాగా అవగాహన ఉన్నప్పటికీ ఎస్సేను ఎలా ప్రారంభించాలో తెలియక సతమతమవుతారు. దీనివల్ల సమయం వృథా అవుతుంది. అభ్యర్థులు ఎస్సేను ప్రారంభించేందుకు సమకాలీన శైలి (Contemporary Style)ని అనుసరించాలి. ఉదాహరణకు ప్రశ్న ఉగ్రవాద నిర్మూలనకు సంబంధించినది అయితే ‘పుల్వామా దాడి’ ఘటనను ప్రస్తావిస్తూ ప్రారంభించొచ్చు.
  • ఎస్సే ప్రారంభంలో కొట్టివేతలు లేకుండా చూసుకోవాలి. అప్పుడే ఎగ్జామినర్‌ను ఆకట్టుకోగలరు. ఫస్ట్ ఇంప్రెషన్ ఈజ్ ది బెస్ట్ ఇంప్రెషన్.. దీన్ని అభ్యర్థులు గుర్తుంచుకొని అడుగు వేయాలి. మొదటి పేజీ పేరాల్లో సరళమైన పదాలు, సూటిగా, స్పష్టమైన వివరణలు ఉండేలా చూడాలి. ఇతరులతో పోల్చితే భిన్నంగా, విశ్లేషణాత్మకంగా ఆలోచన రేకెత్తించేవిగా ఉంటే ఎక్కువ మార్కులు పొందేందుకు అవకాశం ఉంటుంది.
  • వాక్యాలు చిన్నవిగా ఉండేటట్లు చూసుకోవాలి. కఠిన పదబంధాలు ఉపయోగించకూడదు. ఎదురుగా ఉన్న వ్యక్తితో సంభాషిస్తున్నట్లు రాయాలి.
  • ఎస్సేలో చేతిరాత కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అందువల్ల చాలా విషయాలను వ్యాసంలో ప్రస్తావించాలన్న తాపత్రయంతో గజిబిజిగా రాస్తే ప్రతికూల ఫలితాలు ఎదురయ్యే ప్రమాదముంది.
  • ఎస్సేను పేరాగ్రాఫ్‌లుగా రాయాలి. అవసరమైన సబ్ హెడ్డింగ్స్ పెట్టాలి. ఒక పేరాకు తర్వాతి పేరాకు సంబంధం ఉండేలా చూసుకోవాలి. గణాంకాలను సాధ్యమైనంతవరకు శాతాల్లో చూపేందుకు యత్నించాలి.
  • బాక్స్‌లు, ఫ్లో డయాగ్రమ్స్, పైచార్ట్‌లు వంటి వాటిని అవసరానికి తగ్గట్టు సముచితంగా ఉపయోగించాలి.
  • ఎస్సేను ముగించే ముందు అప్పటివరకు రాసిన అంశాలను మరోసారి సరిచూసుకోవాలి. ప్రారంభంలో రాసిన దానికి, ముగింపునకు సంబంధం ఉండేలా చూసుకోవాలి. ఈ ముగింపు ఆశావహ దృక్పథంతో ఉండేలా చూసుకోవాలి.

యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (యూపీఎస్సీ).. సివిల్ సర్వీసెస్ ఎగ్జామినేషన్ ప్రిపరేషన్‌లో దృష్టిసారించాల్సిన అంశాలు

  • సిలబస్‌లోని ప్రతి అంశంపైనా దృష్టిసారించాలి. ఆసక్తి లేదనో.. లేదంటే కష్టంగా ఉందనో కొన్ని అంశాలను వదిలేయడం మంచిది కాదు. యూపీఎస్సీ.. ప్రశ్నపత్రాల రూపకల్పనలో ప్రతి అంశంపైనా దృష్టిసారిస్తుందనే విషయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.
  • గత ప్రశ్నపత్రాలను పరిశీలిస్తే సమకాలీన అంశాలపై దృష్టిసారించాల్సిన అవసరం ఎక్కువగా ఉందని అర్థమవుతోంది. సిలబస్‌లోని అంశాలను, వర్తమాన అంశాలతో జోడించి అధ్యయనం చేయడం లాభిస్తుంది.
  • గత రెండేళ్ల ప్రశ్నపత్రాలను చూస్తే ప్రశ్నల స్థాయి పెరిగిందన్న విషయం తెలుస్తోంది. దీన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని బట్టీ పద్ధతికి స్వస్తిచెప్పి, విశ్లేషణాత్మకంగా అధ్యయనం చేయాలి.
  • ఇప్పటి నుంచే ప్రిలిమ్స్ కటాఫ్ ఎంత ఉండొచ్చనే విషయంపై చర్చలు, ఆలోచనలు అనవసరం. ప్రశ్నల కాఠిన్యత, అభ్యర్థుల పెర్‌ఫార్మెన్స్‌పై కటాఫ్ ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి దాన్ని ప్రస్తుతం పట్టించుకోకుండా మొత్తం దృష్టంతా ప్రిలిమ్స్ ప్రిపరేషన్‌పైనే ఉంచడం మంచిది.
  • మాక్‌టెస్ట్‌లు రాయడాన్ని అలవాటు చేసుకోవాలి. కనీసం 7-10 టెస్ట్‌లు రాయాలి. దీనివల్ల ప్రిపరేషన్‌లో లోటుపాట్లు తెలుస్తాయి. బలహీనంగా ఉన్నామనుకున్న అంశాలపై దృష్టిసారించేందుకు వీలుంటుంది.
  • ప్రిపరేషన్‌కు ఇంటర్నెట్‌ను అవసరం మేరకు ఉపయోగించుకోవాలి. రోజువారీ వార్తల్లో కొత్తగా వచ్చే కాన్సెప్టులపై స్పష్టత కోసం యూట్యూబ్‌లో నిపుణులు అందించే క్లాసులు వినవచ్చు.
  • కొన్ని ప్రముఖ కోచింగ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్లు ఆన్‌లైన్ మాక్‌టెస్టులు నిర్వహించి సమాధానాలను విశ్లేషిస్తాయి. ఇవి అభ్యర్థులకు ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి. ఐఏఎస్ బాబా, ఫోరమ్ ఐఏఎస్ తదితర వెబ్‌సైట్లలో ఉచిత మెటీరియల్ అందుబాటులో ఉంటుంది. గ్రామీణ విద్యార్థులు, కోచింగ్ తీసుకోలేని వారు వీటిని ఉపయోగించుకోవచ్చు.
  • కరెంట్ అఫైర్స్ కోసం ఏదైనా ఒక కోచింగ్ సంస్థ విడుదల చేసే మ్యాగజైన్ చదవాలి. పీఐబీ అప్‌డేట్స్‌ను సంకలనం చేసి మార్కెట్లో మ్యాగజైన్స్‌గా వస్తున్నాయి. వీటిని చదవడం వల్ల కరెంట్ అఫైర్స్ విభాగానికి సన్నద్ధత లభిస్తుంది. ఇక నిత్యం పేపర్ చదవడం వల్ల సివిల్స్ మెయిన్స్‌లో వ్యాసరూప ప్రశ్నలకు సులువుగా సమాధానాలు రాయొచ్చు.
  • జనరల్ సైన్స్, ఎన్విరాన్‌మెంట్ అంశాలకు రిఫరెన్స్ పుస్తకాలతో పాటు సమకాలీన పరిణామాలను క్షుణ్నంగా అధ్యయనం చేయాలి. ఈ విభాగాల నుంచి కరెంట్ అఫైర్స్‌తో అనుసంధానిస్తూ ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి.

సివిల్స్-2020 ప్రిలిమ్స్ పరీక్ష విధానం..సిలబస్..ప్రిపరేషన్ గెడైన్స్

దేశ అత్యున్నత సర్వీసుల్లో చేరడం లక్షల మంది ప్రతిభావంతుల కల. అందుకోసం ఏళ్లతరబడి అహోరాత్రులు పుస్తకాలతో కుస్తీపడుతుంటారు.
Career guidanceఆ స్వప్నం సాకారమైతే.. జీవితాంతం సమాజంలో ఉన్నత హోదా, గుర్తింపుతోపాటు సకల సౌకర్యాలు సొంతమవుతాయి. ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్(ఐఏఎస్), ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్(ఐపీఎస్), ఇండియన్ ఫారిన్ సర్వీస్(ఐఎఫ్‌ఎస్) వంటి 24 దేశ అత్యుత్తమ సర్వీసుల్లో చేరాలంటే.. యూపీఎస్సీ నిర్వహించే సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షకు హాజరవడం తప్పనిసరి. తాజాగా యూపీఎస్సీ ప్రిలిమ్స్ నోటిఫికేషన్ విడుదలైంది. ఈ నేపథ్యంలో.. అభ్యర్థులకు ఉపయోగపడేలా సివిల్స్ 2020 నోటిఫికేషన్ సమాచారంతోపాటు ప్రిలిమ్స్ పరీక్ష తీరు, సిలబస్, ప్రిపరేషన్‌పై ప్రత్యేక కథనం…

పేపర్ 1 కీలకం:
మూడు దశలుగా ఉండే సివిల్ సర్వీసెస్ ఎంపిక ప్రక్రియలో ప్రిలిమ్స్‌ను వడపోత పరీక్షగా పేర్కొనవచ్చు. ప్రిలిమ్స్ రెండు పేపర్లుగా ఉంటుంది. ఇందులో పేపర్ 1 అత్యంత కీలకమైంది. ఇందులో పొందిన మార్కుల ఆధారంగానే మెయిన్స్‌కు అర్హత లభిస్తుంది. పేపర్ 2(సీశాట్).. కేవలం అర్హత పరీక్ష మాత్రమే. ఇందులో 33 శాతం మార్కులు సాధిస్తే సరిపోతుంది. ప్రశ్నపత్రాలు మల్టిపుల్ చాయిస్ విధానంలో, ఇంగ్లిష్, హిందీ మాధ్యమాల్లో ఉంటాయి. ప్రతి తప్పు సమాధానానికి 1/3 వంతు మార్కు కోత విధిస్తారు.

పరీక్ష స్వరూపం :

పేపర్ ప్రశ్నలు మార్కులు సమయం
జనరల్ స్టడీస్‌పేపర్ 1 200 200 2 గంటలు
జనరల్ స్టడీస్‌పేపర్ 2 200 200 2 గంటలు

సిలబస్‌లో ఏడు అంశాలు
పేపర్ 1లో ఏడు ప్రధాన అంశాలను పేర్కొన్నారు.
అవి..1. జాతీయ, అంతర్జాతీయ ప్రాధాన్యాంశాలు
2. భారతదేశ చరిత్ర, భారత స్వాతంత్రోద్యమం
3. భారత, ప్రపంచ భౌగోళికశాస్త్రం: భౌతిక, సామాజిక, ఆర్థిక భౌగోళిక అంశాలు,
4. భారత రాజకీయ వ్యవస్థ, పరిపాలన-రాజ్యాంగం, పంచాయతీరాజ్, పౌర విధానం, హక్కులు-సమస్యలు,
5. ఆర్థిక, సామాజిక, సుస్థిర-అభివృద్ధి, పేదరికం, ద్రవ్యోల్బణం, డెమోగ్రాఫిక్స్, సామాజిక రంగ కార్యక్రమాలు,
6. పర్యావరణం, జీవవైవిధ్యం, వాతావరణ మార్పులు- సాధారణ అంశాలు,
7. జనరల్ సైన్సు.

పేపర్ 2 :

  • సిలబస్‌లో 6 అంశాలను కీలకంగా పేర్కొన్నారు. అవి.. కాంప్రహెన్షన్, ఇంటర్‌పర్సనల్ స్కిల్స్(కమ్యూనికేషన్ స్కిల్స్), లాజికల్ రీజనింగ్ అండ్ అనలిటికల్ ఎబిలిటీ, డెసిషన్ మేకింగ్ అండ్ ప్రాబ్లమ్ సాల్వింగ్, జనరల్ మెంటల్ ఎబిలిటీ, బేసిక్ న్యూమరసీ, డేటా ఇంటర్‌ప్రిటేషన్.
  • సివిల్స్ ప్రిలిమ్స్ ఫ్యాక్చువల్ డేటా, అప్లికేషన్ల కలయికగా ఉంటుంది. అభ్యర్థులు సిలబస్‌ను స్టాటిక్, డైనమిక్ భాగాలుగా విభజించుకోవాలి. ముందుగా స్టాటిక్ పార్ట్ ప్రిపరేషన్‌ను పూర్తిచేసిన తర్వాత డైనమిక్ పార్ట్‌పై అధిక సమయం వెచ్చించాలి.
ప్రశ్నల వైవిధ్యత :
  • సివిల్స్‌లో అడిగే ప్రశ్నలు అత్యంత వైవిధ్యంగా ఉంటాయి. కాబట్టి ప్రిలిమ్స్‌కు హాజరయ్యే అభ్యర్థులంతా ముందు పరీక్ష స్వరూపం, తీరుతెన్నులను అర్థంచేసుకోవాలి. ప్రిలిమ్స్‌లో అడిగే ప్రశ్నల శైలి, వెయిటేజీ ప్రతి ఏటా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఒక సంవత్సరం హిస్టరీకి ప్రాధాన్యం లభిస్తే.. మరో సంవత్సరం పాలిటీకి వెయిటేజీ పెరుగుతుంది. ఒక్కోసారి పూర్తిగా కరెంట్ అఫైర్స్ హవా కొనసాగుతుంది. కాబట్టి అన్ని రకాలుగా సన్నద్ధులైన అభ్యర్థులకే పరీక్షలో విజయావకాశాలు ఉంటాయి.
  • ప్రతి అంశాన్ని భిన్న కోణాల్లో చదవడం, వైవిధ్యభరితమైన ప్రశ్నల సాధన, బేసిక్స్‌పై పట్టుతో ప్రిలిమ్స్‌లో సులభంగా అర్హత సాధించవచ్చు. కాబట్టి అభ్యర్థులు తదనుగుణంగా ప్రిపరేషన్ స్ట్రాటజీ రూపొందించుకోవాలి. బేసిక్స్‌పై పట్టుతో ప్రిలిమ్స్‌లో దాదాపు సగం ప్రశ్నలకు సమాధానాలు గుర్తించే అవకాశం లభిస్తుంది. మిగిలిన ప్రశ్నల్లో నుంచి ఐదు నుంచి పది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు గుర్తించగలిగితే మెయిన్స్‌కు అర్హత లభించినట్లే!
జనరల్ స్టడీస్ :సివిల్స్‌లో జనరల్ స్టడీస్ కీలకం. ఇందులో కరెంట్ అఫైర్స్ ఆధారిత ప్రశ్నలు ఎక్కువగా అడుగుతారు. జీఎస్‌ను స్టాటిక్, డైనమిక్ భాగాలుగా విభజించుకోవాలి. 1857 తిరుగుబాటు, భారత భౌగోళిక స్వరూపం తదితరాలు స్టాటిక్ కిందకొస్తాయి. న్యూస్ పేపర్లు, యోజన మ్యాగజీన్, ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో(పీఐబీ), ఎకనామిక్ అండ్ పొలిటికల్ వీక్లీ తదితరాలను అనుసరించడం ద్వారా డైనమిక్ పార్ట్‌పై అడిగే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు గుర్తించగలుగుతారు.

చరిత్ర-స్వాతంత్య్రోద్యమం :
ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక భారతదేశ చరిత్ర, భారత స్వాతంత్య్రోద్యమం నుంచి ప్రశ్నలు అడుగుతారు. ప్రాచీన చరిత్రలో సింధు నాగరికత, వేదకాలం నాటి భారతదేశం, మహాజనపదాలు, భౌద్దమతం,మౌర్యసామ్రాజ్యం-పరిపాలన, మధ్య ఆసియా నుంచి జరిగిన దాడులు, దక్షిణ భారతంలోని రాజ్యాలు కీలకంగా నిలుస్తాయి. ప్రాచీన చరిత్రలో సింధు నాగరికత, రుగ్వేదం, బౌద్ధ, జైన మతాల కాలం నాటి శిల్ప సంపద, బుద్ధుడి జీవితంతో ముడిపడిన ప్రదేశాలపై ప్రశ్నలు అడుగుతున్నారు. మధ్యయుగ చరిత్రలో ఉత్తర భారత, దక్కను రాజ్యాలు, ఢిల్లీ సుల్తానులు, భారత్‌లో ఇస్లామిక్ రాజ్యాలు, విజయనగర సామ్రాజ్యం, భక్తి-ఇతర సాంస్కృతిక, మత ఉద్యమాలు, మొగల్ పరిపాలన, యూరోపియన్ల రాక తదితరాలు ప్రధానమైనవి. మధ్యయుగ చరిత్ర నుంచి 1 లేదా 2 ప్రశ్నలకు మించి రావట్లేదు. ఆధునిక భారతదేశ చరిత్ర, భారత స్వాతంత్య్రోద్యమం నుంచి ఎక్కువగా ప్రశ్నలు వస్తాయి. పరీక్ష పరంగా ఆధునిక భారత చరిత్రలో స్వాతంత్య్రోద్యమం అత్యంత కీలకం.

చరిత్రలో కీలక అంశాలు:

  • ఆంగ్లో-మైసూరు, ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాలు
  • గవర్న్‌ర్ జనరల్స్-చట్టాలు, సంస్కరణలు
  • రైత్వారీ, మహల్వారీ విధానాలు
  • బెంగాల్ విభజన, మింటో మార్లే సంస్కరణలు
  • గిరిజనుల తిరుగుబాటు
  • 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు
  • ఇతర పౌర తిరుగుబాట్లు
  • భారత ప్రభుత్వ చట్టాలు (1858, 1909, 1019, 1935 తదితరం)
  • ప్రముఖ వ్యక్తులు-ఆలోచనలు(గాంధీ, రాజేంద్రప్రసాద్, దాదాబాయి నౌరోజీ, అంబేద్కర్)
  • పూనా ఒప్పందం, రౌండ్ టేబుల్ సమావేశాలు
  • కాంగ్రెస్ మహాసభలు, కేబినెట్ మిషన్, ఆగష్టు ఆఫర్
  • సామాజిక-మత ఉద్యమాలు.
  • ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ, స్పెక్ట్రమ్ పుస్తకం హిస్టరీ ప్రిపరేషన్‌కు ఉపయోగపడతాయి.
సంస్కృతి-కళలు :
ప్రిలిమ్స్‌లో సంస్కృతి-కళలపై ఎక్కువగా ప్రశ్నలు అడుగుతున్నారు. వీటి ప్రిపరేషన్‌కు భిన్న మార్గాలను అనుసరించొచ్చు. ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ పుస్తకాలు చదవడం లాభిస్తుంది. సంస్కృతికి సంబంధించి దేవాలయ శిల్పసంపద, చిత్రాలు, స్మారక స్థూపాలు, యునెస్కో గుర్తించిన ప్రదేశాల గురించి చదవాలి. ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ పుస్తకాల్లో పూర్తి పేజీలో ముంద్రించిన చిత్రపటాలపై ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి. కాబట్టి అభ్యర్థులు ఆయా చిత్రపటాల సమాచారాన్ని అధ్యయనం చేయాలి. దీంతోపాటు గుప్తులు, మౌర్యులు, దక్షిణ భారతదేశంలోని సంగమ వంశం కాలం నాటి శిల్పకళపై ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి. ఈ దిశగా సెంటర్ ఫర్ కల్చరల్ రిసోర్స్ అండ్ ట్రైనింగ్(సీసీఆర్‌టీ) వెబ్‌సైట్‌లో లభించే సమాచారం అభ్యర్థులకు ఉపయోగపడుతుంది.

పరిపాలన :
ప్రభుత్వ పాలన-ఆచరణలు ఈ టాపిక్ కిందకు వస్తాయి. దీన్ని అంచనాలకు అందని విభాగంగా పేర్కొనవచ్చు. రాజ్యాంగ సంస్థలు (ఉదా: ఎన్‌హెచ్‌ఆర్‌సీ), మంత్రిత్వ శాఖలు- కార్యక్రమాలు, పౌరసేవలపై పట్టుసాధిస్తే.. ఇందులో మంచి స్కోరు చేయొచ్చు. శాఖలు-సంస్థల అధికారిక వెబ్‌సైట్లను పరిశీలించి.. వాటి నిర్మాణం, చరిత్ర, పనితీరు, కార్యక్రమాలు, మిషన్ల గురించి తెలుసుకోవచ్చు. లక్ష్మీకాంత్ పాలిటీ పుస్తకం చదవడం లాభిస్తుంది.


  • లీగల్‌సర్వీస్ ఇండియా.కామ్
  • ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో వెబ్‌సైట్ వంటివి ఉపయోగపడతాయి.

సైన్స్, టెక్నాలజీ :

ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ పుస్తకాలు, 6-10 తరగతుల పుస్తకాలు, కరెంట్ అఫైర్స్ మ్యాగజీన్‌ల అధ్యయనంతో సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీలో మంచి మార్కుల పొందవచ్చు. సిలబస్‌లో 9 కీలక విభాగాలను పేర్కొన్నారు. వీటిలో బయోటెక్నాలజీ టాపిక్ అత్యంత కీలకమైంది. ఈ విభాగం నుంచి ఏటా ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి. దీంతోపాటు ఐఓటీ, 3డీ ప్రింటింగ్, హెల్త్‌కేర్, ఐఆర్‌ఎస్, రామ్సన్‌వేర్, ఏపీఐ యాప్స్, సైబర్ సెక్యూరిటీ, స్పేస్ శాటిలైట్స్, నావిగేషన్ సిస్టమ్ తదితరాలు ముఖ్యమైనవి.

ఆర్థికం :
ఎకనామిక్స్‌లో స్టాటిక్ పార్టు నుంచి ప్రశ్నలు రావట్లేదు. అభ్యర్థులు రెపోరేటు, రివర్స్ రెపో, సీఆర్‌ఆర్ వంటి బేసిక్స్ అంశాల గురించి అధ్యయనం చేయడం తప్పనిసరి.ఎకనామిక్స్‌లో అడిగే ప్రశ్నలు గణాంకాల ఆధారితంగా ఉంటున్నాయి. కాబట్టి ఈ విభాగాన్ని పూర్తిగా కరెంట్ అఫైర్స్ కోణంలో ప్రిపేరవ్వాలి. బడ్జెట్, తాజా ఎకనామిక్ సర్వే, వార్తా పత్రికలు ప్రిపరేషన్ పరంగా సోర్సులుగా ఉంటాయి. జాగ్రఫీలో అడిగే చాలా ప్రశ్నలు అంచనాకు అందట్లేదు. ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ ఇంటర్ పుస్తకాలు చదవితే జాగ్రఫీ చాలా వరకు కవర్ అవుతుంది.

పథకాలు :
పథకాలను ప్రిపేరయ్యేటప్పుడు.. సదరు పథకం లక్ష్యం, అమలుచేసే మంత్రిత్వ శాఖలు/నోడల్ ఎజెన్సీలు, ఒనగూరే ప్రయోజనాలు, అర్హులు, పథకం కిందకు రాని వారు.. తదితర అంశాల గురించి తెలుసుకోవాలి. ప్రధానమంత్రి ఫసల్ భీమా యోజన, అటల్ పెన్షన్ యోజన, ఆయుష్మాన్ భారత్, సంసద్ ఆదర్ష్ గ్రామ్ యోజన, డిజిటల్ ఇండియా, ప్రధానమంత్రి ముద్రా యోజన, సాయిల్ హెల్త్ కార్డ్ సిస్టమ్, శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ రూర్బన్ మిషన్ తదితర కేంద్ర కార్యక్రమాలు/పథకాల గురించి క్షుణ్నంగా తెలుసుకోవాలి.

కరెంట్ అఫైర్స్ :గత 10-12 నెలల వ్యవధిలోని జాతీయ, అంతర్జాతీయ ప్రాధాన్యాంశాల గురించి అధ్యయనం చేయాలి. సివిల్స్ అభ్యర్థులు పత్రికలను పరీక్ష కోణంలోనే చదవాలి. అలాకాకుండా పేపర్ మొత్తం చదవడం వల్ల ఉపయోగం లేకపోగా సమయం వృథా అవుతుంది. వార్తా పత్రికల్లో ప్రశ్నలు అడిగేందుకు ఆస్కారం ఉన్న అంశాలనే చదివి నోట్ చేసుకోవాలి. పరీక్షలో కీలక విభాగాలైన సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, ఎకనామిక్స్‌లో అడిగే ప్రశ్నలు కరెంట్ అఫైర్స్ ఆధారితంగా ఉంటాయి. కాబట్టి ప్రిపరేషన్ పరంగా వార్తా పత్రికలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. సివిల్స్‌లో స్టాటిక్ పార్ట్ కంటే ఫ్యాక్చువల్ డేటాపై ఎక్కువగా ప్రశ్నలు అడుగుతున్నారు.

టెస్టు సిరీస్‌లు :
ప్రిలిమ్స్‌కు సన్నద్ధమవుతోన్న అభ్యర్థులు ప్రిపరేషన్‌లో టెస్టు సిరీస్‌లకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. కనీసం 30-40 టెస్టు సిరీస్‌లకు హాజరయ్యేలా ప్రణాళికలు రూపొందించుకోవాలి. దీంతోపాటు స్వీయ పరీక్ష విధానాన్ని అనుసరించాలి. తద్వారా స్వీయ సామర్థ్యం, ప్రశ్నల తీరుపై అవగాహన లభిస్తుంది. టెస్టు సిరీస్ వివరణల్లోని కొత్త అంశాలను నోట్ చేసుకొని అధ్యయనం చేయాలి. తద్వారా ప్రిపరేషన్ పరంగా బలపడటంతోపాటు ప్రశ్నలు ఏవిధంగా అడిగినా గందరగోళానికి గురికాకుండా ఉంటారు.
గత మూడేళ్ల వెయిటేజీ:
సివిల్స్ ప్రిలిమ్స్‌లో గత మూడేళ్లలో ఆయా సబ్జెక్టులు/టాపిక్స్‌కు లభించిన వెయిటేజీ వివరాలు శాతాల్లో…

విభాగం 2017 2018 2019
కరెంట్ అఫైర్స్ 34 28 22
హిస్టరీ 14 15 17
జాగ్రఫీ 7 8 14
పాలిటీ 22 13 15
ఎకానమీ 8 16 14
సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ 4 7 7
ఎన్విరాన్‌మెంట్ 11 13 11

2019 ప్రిలిమ్స్ కటాఫ్ మార్కులు :
కేటగిరీ మార్కులు
జనరల్ 98.00
ఓబీసీ 96.66
ఎస్సీ 84.00
ఎస్టీ 83.34

ముఖ్య సమాచారం :ఆన్‌లైన్ దరఖాస్తు, ఫీజు చెల్లింపునకు చివరి తేదీ: మార్చి 3,2020
పరీక్ష ఫీజు: రూ.100, ఎస్సీ, ఎస్టీ, మహిళలు, పీడబ్ల్యూడీ అభ్యర్థులకు ఎలాంటి ఫీజు లేదు.
ప్రిలిమినరీ పరీక్ష తేదీ: మే 31, 2020
వయసు: కనిష్ట వయసు 21 ఏళ్లు కాగా, గరిష్ట వయసు 32 ఏళ్లు. రిజర్వ్ కేటగిరీ అభ్యర్థులకు నిబంధనల మేరకు వయో సడలింపు ఉంటుంది.
పరీక్ష కేంద్రాలు: హైదరాబాద్, విజయవాడ, విశాఖపట్నం, వరంగల్, తిరుపతి.
పూర్తి వివరాలకు వెబ్ సైట్

యుపిఎస్సి (UPSC) నిర్వహించే సివిల్స్ పరీక్షకు ఉత్తమ వ్యూహం మరియు పుస్తకాలు (Best Strategy And Books For UPSC Civils Exam)

పాఠశాల రోజులలో మీరు  6 నుండి 12 వరకు NCERT పాఠ్యపుస్తకాలను చదివి ఉంటె మీరు చరిత్రసాంఘిక శాస్త్రం మరియు విజ్ఞాన శాస్త్రం కోసం అదనపు పుస్తకాలు చదవలసిన  అవసరం లేదు.

యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ యొక్క (UPSCయుపిఎస్సి)సివిల్స్ ఎగ్జామ్స్   భారతదేశపు అత్యంత ప్రధాన పరీక్షలలో ఒకటి. ఇందులో ఉత్తిర్ణులైనవారు కేంద్ర  ప్రభుత్వ సేవలకు అధికారులుగా  నియమిoపబడతారు.

సివిల్స్ ఒక అవలోకనం: సవాళ్లు మరియు వాటిని పరిష్కరించడానికి వ్యూహాలు
భారతదేశం తన భౌతికఆర్థిక మరియు భౌగోళిక రంగాలలో ఎలా అభివృద్ధి చెందిందనే దానిపై జ్ఞానం సంపాదించడానికి మీకు నిజమైన ఆసక్తి ఉంటేమీ ఆసక్తికి ఉపయోగపడే పరీక్ష ఇది.
 యుపిఎస్సి సివిల్స్ క్లియర్ చేయడానికి మొదటి అవసరం ప్రతి రంగం గురించి జ్ఞానం పొందడం. పరిశోధనాత్మక స్వభావం ఈ పరీక్షను క్లియర్ చేయడానికి కావలసిన గుణం.
 Image result for UPSC exam  stages
మీరు సివిల్స్ ను లక్ష్యంగా చేసుకునిమీ తయారీని ఎక్కడ ప్రారంభించాలో అయోమయంలో ఉంటేమీరు అనుసరించాల్సిన వ్యూహం మీరు సరైన పుస్తకాలను చదవటం. భారతదేశపు  ప్రధాన పరీక్షలలో యుపిఎస్సి నిర్వహించే సివిల్స్ ఒకటి.

ఒకటిన్నర సంవత్సరాల సమయం లేదా సుమారు రెండు వందల రోజుల సమయం సివిల్స్  పరీక్ష యొక్క ప్రిలిమ్స్ స్టేజ్ మరియు మెయిన్స్ కోసం మిమ్మల్ని మీరు సిద్ధం చేసుకోవడానికి సరిపోతుంది. అయితే మీరు సరైన మెటీరియల్ పొందగలగాలి.

మొదటసివిల్స్ సిలబస్ గురించి మీకు సరైన అవగాహన అవసరం. సిలబస్ మరియు మీరు దృష్టి సారించాల్సిన టాపిక్స్/అంశాల గురించి బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి సిలబస్ ను కనీసం మూడుసార్లు పరిశిలించండి.  ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకోండిప్రతి పరీక్ష దాని సిలబస్‌పై మాత్రమే ఆధారపడి ఉంటుంది

ఏమి అధ్యయనం చేయాలి మరియు జ్ఞానం పొందటానికి మీరు ఏ పుస్తకాలు మరియు రచయితలను  ఎంచుకోవాలి అనే ఆలోచనతో మీరు గందరగోళానికి గురైతేయుపిఎస్సి ప్రిలిమ్స్ మరియు మెయిన్స్ పరీక్షలో విజయం సాధించడానికి కొన్ని ఉత్తమ పుస్తకాల జాబితా ఇక్కడ ఉంది.
1. లక్ష్మీకాంత్ :“ఇండియన్ పాలిటీ Indian Polity”
ఎం. లక్ష్మీకాంత్ రచించిన “ఇండియన్ పాలిటీ Indian Polity”ని భారతదేశంలోని రాజకీయ సినారియో  కి బైబిల్ అని కూడా పిలుస్తారు. భారత రాజ్యాంగం యొక్క చారిత్రక నేపథ్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది ఉత్తమమైన పుస్తకాల్లో ఒకటి. ఇది 800 పేజీలు ఉన్నప్పటికీభారత రాజకీయాలపై అన్ని ప్రశ్నలను అర్ధం చేసుకోవడానికి నిపుణులు రెండు లేదా మూడుసార్లు దిన్ని  చదవమని సిఫార్సు చేస్తారు. ఇది చాలా పెద్దదిగా ఉందికాని సివిల్స్  పరీక్షకు చదవడం లో ఇంత  విలువైనది మరే ఇతర పుస్తకం లేదు.

2. ఎ బ్రీఫ్ హిస్టరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఇండియా: రాజీవ్ అహిర్స్పెక్ట్రమ్ పబ్లికేషన్స్
చాలా మంది సివిల్స్ రాసేవారు భారతదేశ చరిత్ర పుస్తకాలపై గందరగోళం చెందుతున్నారు. మార్కెట్లో ఉన్న టన్నుల కొద్దీ పుస్తకాలలో  రాజీవ్ అహిర్ రాసిన మరియు స్పెక్ట్రమ్ ప్రచురించిన “ఆధునిక భారతదేశం యొక్క సంక్షిప్త చరిత్ర A brief history of Modern India” అనే పుస్తకం  భారతదేశ చరిత్ర గురించి అత్యంత సంక్షిప్త సారంశాన్ని అందిస్తుంది.
అంతేకాకమీకు సమయం ఉంటేమీ భారతీయ చరిత్ర పై జ్ఞానాన్ని పెంచుకోవటానికి బిపాన్ చంద్ర రాసిన హిస్టరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఇండియా కూడా చదవవచ్చు.

3. సర్టిఫికేట్ ఫిజికల్ అండ్ హ్యూమన్ జియోగ్రఫీ బై జిసి లియోంగ్ 
40 నుండి 50 సంవత్సరాల క్రితం వ్రాసినప్పటికీజిసి లియోంగిస్ రాసిన “సర్టిఫికేట్ ఫిజికల్ అండ్ హ్యూమన్ జియోగ్రఫీ” యుపిఎస్సి సివిల్స్  పరీక్ష కోసం తప్పక చదవాలి. ఇది మీకు గణనీయమైన సైద్ధాంతిక నేపథ్యాన్ని అందిస్తుంది. ప్రపంచంలోని భౌగోళిక భావనల గురించి బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి పుస్తకం యొక్క మొదటి విభాగం చాలా ఉపయోగ పడుతుంది. మీ జ్ఞానాన్ని పెంచడానికి బ్లాక్ స్వాన్ లేదా ఆక్స్ఫర్డ్ అట్లాస్ కూడా ఉపయోగపడును..

4.ఎన్‌సిఇఆర్‌టి (NCERT) బుక్స్
పాఠశాల రోజుల లో అనగా 6 నుండి 12 వరకు NCERT పాఠ్యపుస్తకాలను చదవిన  మీరు చరిత్రసాంఘిక శాస్త్రం మరియు విజ్ఞాన శాస్త్రం కోసం అదనపు పుస్తకాలు చదవలసిన అవసరం లేదు. ఎన్‌సిఇఆర్‌టి సిరీస్ అద్భుతంగా ఉంది.. మీ అవసరానికి అనుగుణంగా వీటిని ఒకటి లేదా రెండుసార్లు చదవండి.

5.కరెంట్ అఫైర్స్  Current Affairs
వార్తలను చదివే అలవాటును పెంచుకోండిఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా కరెంట్ అఫైర్స్/ప్రస్తుత వ్యవహారాల గురించి మీకు తెలియజేయడంలో సహాయపడటమే కాకుండామీ రచనా నైపుణ్యాలను (writing skills) బలోపేతం చేస్తుంది మరియు మీ ఆలోచనా సామర్థ్యo అభివృద్ధి చెందడంలో మీకు సహాయపడుతుంది.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం ది హిందూబిబిసిఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ అత్యంత సిఫార్సు చేయబడిన మరియు నమ్మదగిన వనరులు. మీ పరిధులను విస్తృతం చేయడానికి మరియు మీ భాష పటిమను పెంచడానికి ప్రముఖ రచయితల పుస్తకాలు  విశ్రాంతి సమయం లో చదవండి. మీ వ్యాస రచన నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడానికి ఆర్టికల్స్ చదవండితద్వారా మీరు మీ ఆలోచనలను స్పష్టంగా మరియు సమగ్రంగా వ్యక్తపరచ వచ్చు
6.          పాత పేపర్స్ ప్రాక్టీస్ Practice Papers చేయండి
తరచు అడిగే  ప్రశ్నలను గుర్తించడానికి ప్రిలిమ్స్ మరియు మెయిన్స్ యొక్క మునుపటి సంవత్సరాల  ప్రశ్న పత్రాలను పొందండి. వీటిని క్రమం తప్పకుండా ప్రాక్టీస్ చేయండి. మీ పురోగతిని తెలుసుకోవడానికి మరియు మీ సమయ నిర్వహణ నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడానికి ఆన్‌లైన్ పరీక్షలు తోడ్పడుతాయి.

ఇంటర్ నుంచే ‘సివిల్స్’ పై గురి

సివిల్ సర్వీసెస్ ఎగ్జామినేషన్.. ఐఏఎస్, ఐపీఎస్, ఐఎఫ్‌ఎస్ వంటి 24 ప్రతిష్టాత్మక సర్వీసుల్లో పోస్టుల భర్తీకి నిర్వహించే మూడంచెల ఎంపిక ప్రక్రియ! ఏటా జాతీయ స్థాయిలో నిర్వహించే సివిల్స్ పరీక్షల్లో విజయం సాధించి.. ఐఏఎస్, ఐపీఎస్ తదితర ఉన్నత కొలువులు సొంతం చేసుకోవాలనేది..
Edu newsదేశంలోని లక్షల మంది ప్రతిభావంతుల లక్ష్యం!! గతంలో డిగ్రీ, పీజీ పూర్తిచేశాకే సివిల్స్ గురించి ఆలోచించేవాళ్లు. కాని ఇటీవల కాలంలో ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్ లాగే ఇంటర్మీడియెట్‌లోనే సివిల్స్‌పై గురి పెడుతున్న విద్యార్థుల సంఖ్య పెరుగుతోంది! ఈ నేపథ్యంలో.. ఇంటర్‌తోనే సివిల్స్ ప్రిపరేషన్ సాధ్యాసాధ్యాలపై విశ్లేషణాత్మక కథనం…

ఇంటర్ ప్లస్ జేఈఈ కోచింగ్ ఇప్పటివరకు మనందరికీ తెలిసిన విషయమే. ఇంజనీరింగ్ లక్ష్యంగా చేసుకున్న విద్యార్థులు ఇంటర్‌లో చేరిన మరుక్షణం నుంచే ఇంటర్ ప్లస్ జేఈఈ దిశగా అడుగులు వేస్తున్నారు. ఇప్పుడు ఇలాంటి ట్రెండే అత్యున్నతమైన సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల విషయంలోనూ కనిపిస్తోంది. సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షలు రాసేందుకు కనీస అర్హత డిగ్రీ. కాని ఇంటర్‌లో చేరగానే సివిల్స్ ప్రిపరేషన్ దిశగా కసరత్తు ప్రారంభిస్తున్నారు. అందుకోసం ఇంటర్ ప్లస్ ఇంటిగ్రేటెడ్ ఐఏఎస్/సివిల్స్ కోచింగ్ వైపు అడుగులు వేస్తున్నారు. ఇంటర్ ప్లస్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్స్ కోచింగ్ విధానంలో.. ప్రస్తుతం పలు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లు ముందుగా ఇంటర్మీడియెట్, దానికి కొనసాగింపు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ కోర్సులను అందిస్తున్నాయి. దీనికి సమాంతరంగా సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షలకు సన్నద్ధమయ్యేలా శిక్షణనిస్తున్నాయి. ఇదే ఇప్పుడు ఇంటర్మీడియెట్ ప్లస్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్ సర్వీసెస్ కోచింగ్‌గా గుర్తింపు పొందుతోంది. ఇంటర్‌తోనే సివిల్స్ ప్రిపరేషన్ విధానం దక్షిణ భారత దేశంలోనే ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. ప్రధానంగా తెలుగు రాష్ట్రాలు, చెన్నైలలో ఈ ధోరణి పెరుగుతోంది. కానీ.. ఉత్తరాదిలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ తర్వాతే సివిల్స్ దిశగా అడుగులు వేస్తున్నారు.

బలమైన పునాది ఓకే.. కానీ :ఇంటర్మీడియెట్ ప్లస్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్స్ ప్రిపరేషన్ విధానం వల్ల సివిల్స్ పరీక్షల్లో విజయానికి అవసరమైన పునాది పడుతుంది. ఫలితంగా సివిల్స్ పరీక్షల్లో చిన్న వయసులోనే విజయం సాధించే అవకాశాలు మెరుగవుతాయనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. ఇది కొంత వరకు వాస్తవమే అయినప్పటికీ.. సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షల విధానాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే.. ప్రతి రెండు, మూడేళ్లకి ఏదో ఒక మార్పు కనిపిస్తోంది. దాంతో ఇంటిగ్రేటెడ్ విధానంలో శిక్షణ తీసుకుంటున్న విద్యార్థులు.. ఎంపిక విధానంలో మధ్యలో మార్పులు జరిగితే మళ్లీ మొదటికి రావాల్సి వస్తుంది.

తరగతి గది బోధన :
ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్స్ ప్రిపరేషన్ విధానంలో అధిక శాతం తరగతి బోధనకే ప్రాధాన్యం ఉంటోంది. దీంతో సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల్లో విజయానికి అవసరమైన పరిశీలన, విశ్లేషణ సామర్థ్యం, స్వీయ అవగాహన వంటి విషయాల్లో విద్యార్థులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే పరిస్థితి నెలకొంది. ముఖ్యంగా సివిల్స్ పరీక్షల్లో విజయానికి సమకాలీన పరిణామాలపై అవగాహన, పరిసరాల పరిశీలన చాలా అవసరం. అంతర్జాతీయంగా, జాతీయంగా, స్థానికంగా జరిగే పరిణామాలను నిరంతరం తెలుసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అధిక సమయం తరగతి గది బోధనకే కేటాయించాల్సిన పరిస్థితుల్లో తన చుట్టూ ఏం జరుగుతుందో తెలుసుకోవడం,అవగాహన పెంచుకోవడం కష్టంగా మారే ఆస్కారముంది. ఫలితంగా చివరకు అది సివిల్స్ పరీక్షల్లో విజయంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుందనే వాదన వినిపిస్తోంది.

ఆప్షనల్స్ పరంగా..
ఇంటర్ నుంచి సివిల్స్ విధానంలో.. ఆఫ్షనల్‌లో మెరుగ్గా రాణించే అవకాశం ఉంది. ఇంటర్‌లో హెచ్‌ఈసీ, బీఏలో పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, హిస్టరీ, పొలిటికల్ సైన్స్, ఎకనామిక్స్, జాగ్రఫీ వంటి సబ్జెక్ట్‌లు చదివిన అభ్యర్థులు.. మెయిన్‌లో ఈ ఆప్షనల్స్‌లో ఏదో ఒకటి ఎంచుకోవచ్చు. వీరికి బ్యాచిలర్ స్థాయి నుంచే ఆయా సబ్జెక్ట్‌లపై పూర్తి స్థాయి పట్టు లభిస్తుంది. మరోవైపు సివిల్స్ మెయిన్‌కు ఉపయోగపడేలా శిక్షణ ఇస్తుండటం కూడా కలిసొస్తుంది. తద్వారా ఆప్షనల్ పేపర్లలో మంచి మార్కులు సాధించే అవకాశముంది.

లక్ష్యంపై స్పష్టత ఉంటేనే…
ఇంటర్ ప్లస్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్స్ ప్రిపరేషన్ విధానంలో విద్యార్థులకు తమ భవిష్యత్తు లక్ష్యంపై స్పష్టత ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. లేకుంటే తర్వాత కాలంలో ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయంటున్నారు. ఈ విధానంలో అధిక శాతం ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లు ఇంటర్మీడియెట్ స్థాయిలో హెచ్‌ఈసీ, సీఈసీ వంటి గ్రూప్‌లనే అందిస్తున్నాయి. ఆ తర్వాత కొనసాగింపుగా బ్యాచిలర్ డిగ్రీ స్థాయిలో బీఏ కోర్సులను మాత్రమే బోధిస్తున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో నిర్దిష్ట లక్ష్యం లేకుండా ఇంటిగ్రేటెడ్ విధానంలో శిక్షణ తీసుకున్న విద్యార్థులు.. భవిష్యత్తులో సివిల్స్ పరీక్షల్లో ప్రతికూల ఫలితాలు ఎదురైతే.. వారికి కెరీర్ పరంగా చాలా పరిమితమైన ప్రత్యామ్నాయాలు ఉంటాయనేది నిపుణుల అభిప్రాయం.

సరైన నిర్ణయమేనా..?
ప్రస్తుతం అధిక శాతం మంది విద్యార్థులు.. వారి తల్లిదండ్రులు, ఇతరుల సలహాతోనే ఇంటర్‌తోనే సివిల్స్ ప్రిపరేషన్ దిశగా అడుగులు వేస్తున్నారు. అంటే..16,17ఏళ్ల వయసులోనే నిర్ణయం జరిగిపోతోంది. ఈ వయసులో విద్యార్థులకు తమ కెరీర్ లక్ష్యాల గురించి, తమ శక్తి సామర్థ్యాల గురించి సరైన అవగాహన ఉండదు. దాంతో వారు సరైన నిర్ణయం తీసుకోలేరనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది. సబ్జెక్ట్‌ల విషయంలోనూ సొంతంగా ఆలోచించే పరిణితి కూడా తక్కువే. మరోవైపు ఇంటిగ్రేటెడ్ ప్రిపరేషన్‌లో విద్యార్థులు ఎక్కువ సమయం తరగతి బోధనకే పరిమితమవుతున్నారు. ఫలితంగా సమకాలీన అంశాలను ఎలా అవగాహన చేసుకోవాలి.. పరీక్షల్లో, భవిష్యత్‌లో అన్వయించుకోవడం..వాటి ప్రభావం ఏంటి? తదితర అంశాలపై సొంత ఆలోచన ఉండటంలేదు. అంతేకాకుండా ఇంటర్ ప్లస్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్స్ విధానంతో.. సివిల్స్ పరీక్షల్లో విజయం సాధిస్తున్న వారు ఎంతమంది? అంటే స్పష్టంగా చెప్పలేని పరిస్థితి. డిగ్రీ అర్హతతోనే విజయం సాధించి సర్వీసులకు ఎంపికైన వారి సంఖ్య అయిదు నుంచి ఆరు శాతం మధ్యలోనే ఉంటోంది.

డిగ్రీ తర్వాతే సివిల్స్ కసరత్తు :ప్రస్తుతం సివిల్స్ పరీక్షలు రాస్తున్న వారిలో 70 శాతం మంది బ్యాచిలర్ డిగ్రీ తర్వాతే సివిల్స్ కసరత్తు ప్రారంభిస్తున్నారు. డిగ్రీ తర్వాత అడుగులు వేస్తేనే సత్ఫలితాలు లభిస్తాయనే అభిప్రాయం ఎక్కువ మంది అభ్యర్థుల్లో కనిపిస్తోంది. విజేతల్లో అధిక శాతం మంది బ్యాచిలర్ డిగ్రీ తర్వాత రెండు, లేదా మూడో ప్రయత్నంలో విజయం సాధిస్తున్నారు. పీజీ తర్వాతే సివిల్స్‌వైపు చూస్తున్న వారి సంఖ్య కూడా అధికంగానే ఉంది. దీనికి కారణం.. డిగ్రీ పూర్తి చేసిన తర్వాత సివిల్స్ కసరత్తు ప్రారంభించి.. సమాంతరంగా పీజీ కూడా చదువుతున్నారు. పీజీలో సివిల్స్‌కు ఉపయోగపడే సబ్జెక్టును ఎంచుకుంటున్నారు. పీజీ స్థాయిలో పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, సోషియాలజీ, ఆంత్రోపాలజీ, జాగ్రఫీ, పొలిటికల్ సైన్స్, లిటరేచర్ సబ్జెక్ట్‌లను స్పెషలైజేషన్‌గా చదువుతున్నారు. దాంతో వీరికి ఓ వైపు సబ్జెక్టు నైపుణ్యం.. మరోవైపు మానసిక పరిణితి రెండూ లభిస్తున్నాయి. ఇవి సివిల్స్‌లో విజయానికి దోహదం చేస్తున్నాయి.

సమస్యలపై అవగాహన :
సివిల్స్ పరీక్షలో.. అభ్యర్థులకు సామాజిక సమస్యలపై ఉన్న అవగాహన.. ఆయా సమస్యలపై స్పందించే తీరును పరిశీలించే విధంగా ప్రశ్నలు అడుగుతున్నారు. కాబట్టి సామాజిక పరిస్థితులు తెలుసుకోవడం, స్వీయ విశ్లేషణ నైపుణ్యాలు పెంచుకోవడం పరీక్షల్లో విజయానికి ఎంతో కీలకంగా మారుతోంది. దీన్ని గుర్తించే చాలామంది అభ్యర్థులు డిగ్రీ, పీజీ తర్వాత ఈ దిశగా కసరత్తు ప్రారంభిస్తున్నారు. ఇంటర్‌తోనే ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్స్ శిక్షణతో సమస్యలపై అవగాహన, స్వీయ విశ్లేషణ వంటి నైపుణ్యాలు లభించే అవకాశం తక్కువనే అభిప్రాయం వినిపిస్తోంది.

ఏ కోర్సుతో ఎంతమంది..?
ఇటీవల కాలంలో సివిల్స్ ఫలితాలు, అభ్యర్థుల విద్యా నేపథ్యాలను చూస్తే.. పీజీ, బీటెక్ అభ్యర్థులు దాదాపు 60 శాతం మేరకు ఉంటున్నారు. ఆ తర్వాత క్రమంలో ఎంబీఏ, లా, ఎంబీబీఎస్ వంటి ప్రొఫెషనల్ కోర్సులు చదివిన అభ్యర్థులు నిలుస్తున్నారు. ఇక వయో వర్గాల వారీగా చూసినా.. విజేతల్లో అధిక శాతం మంది 24 ఏళ్ల నుంచి 28 ఏళ్ల మధ్య వయసు వారే ఉంటున్నారు. అంటే.. వ్యక్తిగతంగా పూర్తి స్థాయి అవగాహన, పరిణితి ఉన్న అభ్యర్థులే విజయం సాధిస్తున్నారని చెప్పొచ్చు.

కోచింగ్‌తో ప్రయోజనం..
ఇంటర్‌తోనే ఇంటిగ్రేటెడ్ సివిల్స్ కోచింగ్ వల్ల ఏమైనా ప్రయోజనం ఉందా..! అనే సందేహం తలెత్తడం సహజం. దీనివల్ల బేసిక్స్ పరంగా అభ్యర్థులకు బలమైన పునాది ఏర్పడుతుంది. సివిల్స్ పరీక్షల తీరుతెన్నులపై ముందు నుంచే అవగాహన లభిస్తుంది. పరీక్ష విధానంపై స్పష్టత వస్తుంది. ఆన్సర్ రైటింగ్ స్కిల్స్, ప్రజంటేషన్ నైపుణ్యాలు అలవడే అవకాశం ఉంది. అంతిమంగా ఇవి కొంతమేరకే ఉపయోగపడతాయనేది అభిప్రాయం కూడా వ్యక్తమవుతోంది. సివిల్స్‌లో విజయానికి అభ్యర్థికి ప్రతి అంశంపై స్వీయ అవగాహన, విశ్లేషణ నైపుణ్యం తప్పనిసరి. వాటిని వ్యక్తపరిచే కోణంలో ఆన్సర్ రైటింగ్ స్కిల్స్, ప్రజెంటేషన్ అదనపు నైపుణ్యాలుగా దోహదపడతాయి.

ఇంటర్‌లోనే సివిల్స్ ప్రిపరేషన్.. సానుకూలతలు-ప్రతికూలతలు :
సానుకూలతలు :

  • బేసిక్స్‌పై బలమైన పునాది ఏర్పడుతుంది.
  • సివిల్స్ విధానంపై చిన్న వయసులోనే అవగాహన వస్తుంది.
  • ఆప్షనల్ సబ్జెక్ట్‌ల పరంగా మెరుగ్గా రాణించే అవకాశం.
  • ప్రజెంటేషన్ స్కిల్స్ మెరుగయ్యే వీలుంది.

ప్రతికూలతలు :

  • సమకాలీన అంశాలపై అవగాహన లేకపోవడం
  • స్వీయ విశ్లేషణ, క్రిటికల్ థింకింగ్ లేమి
  • మానసికంగానూ పరిణితి తక్కువగా ఉండటం
  • ప్రత్యామ్నాయ కెరీర్స్ విషయంలో ఇబ్బందులు

బ్యాచిలర్ డిగ్రీ నుంచి బెటర్ :

సివిల్స్ లక్ష్యంగా చేసుకున్న అభ్యర్థులు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ నుంచి ఆ దిశగా కసరత్తు ప్రారంభిస్తే సత్ఫలితాలు సొంతం చేసుకోవచ్చు. ఇంటర్ నుంచే కృషి చేయాలనే ఆలోచన రావడం ఆహ్వానించదగ్గ పరిణామం. అయితే ఈ విషయంలో స్వీయ ఆసక్తి మేరకే ముందుకు సాగాలి. విద్యార్థులు తరగతి బోధనకే పరిమితం కాకుండా.. సొంతంగా ఆలోచించే సామర్థ్యం పెంచుకునేందుకు కృషి చేయాలి. అప్పుడే మంచి ఫలితాలు లభిస్తాయి.

మొదటి ప్రయత్నంలో సివిల్స్ సాధించగలమా..?

దేశ సేవ చేయాలనే ఉత్సాహం ఉన్నవారి మొదటి ఛాయిస్ సివిల్ సర్వీస్. దేశ పాలనా వ్యవస్థకు ఉక్కు కవచంగా సివిల్ సర్వీసును భావిస్తారు. అందుకే నేటికీ దేశంలో ఐఏఎస్, ఐపీఎస్, ఐఎఫ్‌ఎస్‌లంటే విపరీతమైన క్రేజ్. సివిల్ సర్వీస్‌కు ఎంపికైతే సమాజంలో ఉన్నత హొదా, సకల సౌకర్యాలు, ఉద్యోగ భద్రత సొంతమవుతుంది.
Edu newsయూపీఎస్సీ ఏటా వెయ్యిలోపు పోస్టులకు సివిల్ సర్వీసెస్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేస్తే… లక్షల సంఖ్యలో దరఖాస్తులు వెల్లువెత్తుతుంటాయి. బ్యాచిలర్ డిగ్రీ అర్హతతో నిర్వహించే సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల గురించి అభ్యర్థుల సందేహాలకు నిపుణుల సలహాలు…

ప్ర‌. సివిల్స్ సాధించడం కష్టమా..?
జ. దేశంలో నిర్వహించే పోటీ పరీక్షల్లో సివిల్ సర్వీసెస్ అత్యున్నత పరీక్ష. ఇది అత్యంత క్లిష్టమైంది కూడా! ఇందులో విజయం సాధించాలంటే.. అంకితభావం, నిబద్ధతతో కూడిన దీర్ఘకాలిక ప్రిపరేషన్ తప్పనిసరి.

ప్ర‌. మొదటి ప్రయత్నంలోనే సివిల్స్ సాధించడం సాధ్యమేనా?!
జ. మొదటి ప్రయత్నంలోనే విజయం సాధించాలని అందరూ కోరుకుంటారు. కాని ఇది అనుకున్నంత తేలిక కాదు. ప్రత్యేక వ్యూహంతో, పటిష్ట ప్రణాళికతో ప్రిపరేషన్ కొనసాగిస్తే.. అసాధ్యం కూడా కాదు. తొలిరోజు నుంచి చివరి దాకా సడలని ఆత్మవిశ్వాసం, పట్టుదలతో ముందుకెళ్లాలి. ప్రతి అంశాన్ని క్షుణ్నంగా చదివి అర్థం చేసుకొని.. అన్వయించగలిగే సామర్థ్యాలుంటే.. తొలి ప్రయత్నంలోనే విజయం సాధించే అవకాశం ఉంది. ఏటా మొదటి అటెంప్ట్‌లోనే సక్సెస్ సాధిస్తున్న వారి సంఖ్య చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలోనే ఉంటోంది.

ప్ర. ఐఏఎస్‌కు ఎంపికయ్యేందుకు ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండాలి?
జ. చాలా మంది ఈ ప్రశ్న అడుగుతుంటారు. వాస్తవానికి ప్రజాసేవలో పాల్గొనాలనే ఆసక్తి ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ సివిల్ సర్వీస్‌కు ప్రయత్నించొచ్చు. డిగ్రీ ఉత్తీర్ణులైన అభ్యర్థులంతా సివిల్స్‌కు హాజరవ్వొచ్చు. వయోపరిమితి 32 ఏళ్లు. సివిల్స్ ప్రిలిమ్స్‌కు గరిష్టంగా ఆరు సార్లు హాజరవ్వొచ్చు. ఎస్సీ, ఎస్టీ అభ్యర్థులు 37 ఏళ్ల వరకు ఎన్నిసార్లయినా ప్రిలిమ్స్‌కు హాజరవ్వొచ్చు. మూడు దశల్లో(ప్రిలిమ్స్, మెయిన్, ఇంటర్వ్యూ) జరిగే సివిల్స్ ఎంపిక ప్రక్రియలో.. అభ్యర్థిలోని నాయకత్వ లక్షణాలు, పాలనా నైపుణ్యాలు, నిర్ణయాత్మక దృక్పథం, సబ్జెక్ట్ నాలెడ్జ్, కష్టపడేతత్వం, అంకితభావం, నిజాయతీ, కమ్యూనికేషన్ స్కిల్స్, నైతిక విలువలు, దేశభక్తి వంటి లక్షణాలను పరిశీలిస్తారు.

ప్ర‌. సివిల్స్‌లో వ్యక్తిత్వం పాత్ర ముఖ్యమా..?
జ. ఉన్నత వ్యక్తిత్వం, సేవా దృక్పథం, నిర్మాణాత్మక ఆలోచనలు కలిగిన అభ్యర్థులు సివిల్స్‌ను ఎంచుకోవచ్చు. దీంతో పాటు జాతీయ, అంతర్జాతీయ సమస్యలపై నిర్దిష్ట అభిప్రాయాలు తప్పనిసరి. క్రమశిక్షణ, మంచి తెలివితేటలు సైతం ఉండాలి. అభ్యర్థులు స్వీయ బలాలు, బలహీనతలు గుర్తెరిగి.. తమదైన ప్రిపరేషన్ వ్యూహం అనుసరించినప్పుడు సివిల్స్‌లో విజయం సొంతమవుతుంది.

ప్ర. సివిల్స్ ప్రిలిమ్స్‌లో గట్టెక్కేందుకు ఎంత సమయం అవసరం..?
 ఈ ప్రశ్నకు కచ్చితమైన సమాధానం లేదు. ఇది పూర్తిగా అభ్యర్థి సంకల్పం, పఠన సామర్థ్యం, గ్రహణ శక్తి, అన్వయ నైపుణ్యాలు తదితరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పరీక్ష కు ఎన్ని రోజులు ప్రిపరేషన్ సాగించారనే దానికంటే.. ఎంతటి అంకిత భావంతో చదివారనేది కీలకం.

ప్ర. సివిల్స్ ప్రిలిమ్స్ ప్రిపరేషన్‌కు ఏడాది సమయం సరిపోతుందా..?
జ. ఎలాంటి కోచింగ్ లేకుండానే ఒక ఏడాది ప్రిపరేషన్‌తో సివిల్స్ సాధించిన వారున్నారు. దృష్టి పెట్టి చదివితే తొలి అటెంప్ట్‌లోనే విజయం సాధించొచ్చు. సివిల్స్‌కు ప్రిపేరవడమనేది… ఫుల్ టైమ్ జాబ్ వంటిది. రోజుకు కనీసం ఆరు నుంచి ఎనిమిది గంటలు ఏకాగ్రతతో చదివితే తొలి ప్రయత్నంలోనే సక్సెస్ సొంతం చేసుకోవచ్చు.

ప్ర. సివిల్స్ మెయిన్‌లో ఆప్షనల్‌ను ఎలా ఎంచుకోవాలి?
జ. సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షల ప్రక్రియలో ఆప్షనల్ ఎంపిక ఎంతో కీలకమైంది. మెయిన్‌లో ఒక ఆప్షనల్ (రెండు పేపర్లు.. ఒక్కో పేపర్ 250 మార్కుల చొప్పున) 500 మార్కులకు ఉంటుంది. మొత్తం 2025 మార్కులకు జరిగే సివిల్స్ మెయిన్ పరీక్షలో ఆప్షనల్ మార్కుల వెయిటేజీ 24.6శాతం. కాబట్టి ఆప్షనల్ ఎంపికలో ఆచితూచి వ్యవహరించాలి. ఆప్షనల్ ఎంపికలో అభ్యర్థులు అపోహలను పక్కన పెట్టాలి. ఫలానా సబ్జెక్టు తీసుకుంటే ఎక్కువ మార్కులొస్తాయి అంటూ చెప్పే మాటలను పట్టించుకోవద్దు. యూపీఎస్సీ ఏ ఒక్క ఆప్షనల్‌కో ప్రయోజనం కలిగేలా వ్యవహరించదు. కాబట్టి..

  • సదరు సబ్జెక్టుపై పట్టు /పరిజ్ఞానం
  • సబ్జెక్టుపై ఆసక్తి, ఇష్టం
  • మెటీరియల్ లభ్యత, కోచింగ్ అందుబాటు
  • స్కోరింగ్ నేచర్ ఆఫ్ ది సబ్జెక్టు
  • జీఎస్ సిలబస్‌లో మిళితమైన అంశాలు తదితరాలను పరిశీలించి ఆప్షనల్‌ను ఎంపిక చేసుకోవాలి.

ప్ర. సివిల్ సర్వీస్ సిలబస్ ఎక్కడ లభిస్తుంది?
జ. యూపీఎస్సీ సివిల్ సర్వీసెస్ ఎగ్జామినేషన్‌ను మూడు దశల్లో నిర్వహిస్తోంది. మొదటి దశ ప్రిలిమ్స్‌ను ఆబ్జెక్టివ్ తరహాలో, రెండో దశ మెయిన్‌ను డిస్క్రిప్టివ్ పద్ధతిలో, చివరిగా పర్సనాలిటీ టెస్టు చేపడుతుంది. వీటికి సంబంధించిన సిలబస్, పరీక్ష విధానాలను యూపీఎస్సీ వెబ్‌సైట్ ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.

ప్ర. సివిల్స్ ప్రిపరేషన్‌కు ఉపయోగపడే పుస్తకాలేవి?
జ. సివిల్స్‌లో టాప్‌లో నిలిచిన అభ్యర్థుల అభిప్రాయాల ఆధారంగా పలు పుస్తకాలను ప్రామాణికంగా తీసుకోవచ్చు.

చరిత్ర: బిపిన్ చంద్ర-ఆధునిక భారత చరిత్ర, భారత స్వాతంత్య్రోద్యమం; ఆర్.ఎస్.శర్మ-ఇండియాస్ యాన్సియెంట్పాస్ట్; సతీష్ చంద్ర- ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ మిడివల్ ఇండియా పుస్తకాలను అనుసరించొచ్చు.

కళలు, సంస్కృతి: ఏఎల్ భాషమ్-ది వండర్ దట్ వాజ్ ఇండియా, నితిన్ సింఘానియా- ఇండియన్ ఆర్ట్ అండ్ కల్చర్.

ఇండియన్ జాగ్రఫీ: మాజిద్ హుస్సేన్, టీఎంహెచ్ పబ్లిషింగ్- జాగ్రఫీ ఆఫ్ ఇండియా, ఆక్స్‌ఫర్డ్ స్కూల్ అట్లాస్, గో చెంగ్ లియాంగ్ సర్టిఫికేట్ ఆఫ్ ఫిజికల్ అండ్ హ్యూమన్ జియోగ్రఫీ, డీఆర్ ఖుల్లర్-ఇండియా అండ్ వరల్డ్ జాగ్రఫీ (ఆబ్జెక్టివ్ క్వశ్చన్స్ విత్ ఎక్స్‌ప్లనేషన్స్).

పాలిటీ: లక్ష్మీకాంత్-ఇండియన్ పాలిటీ, డీడీ బసు-ఇంట్రడక్షన్ టు ది కాన్‌స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ ఇండియా, అరిహంత్ పబ్లికేషన్స్-ఇండియన్ పాలిటీ అండ్ గవర్నెన్స్, ఎన్‌డీ అరోరా, యాక్సెస్ పబ్లీషింగ్- ఇండియన్ పాలిటీ, గవర్నెన్స్, నేషనల్ మూవ్‌మెంట్.

ఇండియన్ ఎకానమీ: రమేష్ సింగ్-ఇండియన్ ఎకానమీ, సంజీవ్‌వర్మ- ది ఇండియన్ ఎకానమీ, ఉమా కపిల-ఇండియన్ ఎకానమీ (పెర్ఫార్మెన్స్ అండ్ పాలసీస్).

ఎన్విరాన్‌మెంట్: డీఆర్ ఖుల్లర్- ఎన్విరాన్‌మెంట్ ఫర్ సివిల్ సర్వీసెస్ ప్రిలిమ్స్ అండ్ మెయిన్, అదర్ కాంపిటేటివ్ ఎగ్జామినేషన్స్, ఆర్.రాజగోపాలన్- ఎన్విరాన్‌మెంటల్ స్టడీస్ (ఫ్రమ్ క్రైసిస్ టు క్యూర్).

మరికొన్ని ప్రిపరేషన్ టిప్స్..

  • 6వ తరగతి నుంచి 12వ తరగతి వరకూ ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ పుస్తకాలను చదవడంతో ప్రిపరేషన్ ప్రారంభించాలి.
  • పామాణిక దినపత్రికలను రోజూ చదువుతూ.. ముఖ్యాంశాలను నోట్ చేసుకోవాలి. తద్వారా జనరల్ అవేర్‌నెస్‌ను పెంచుకోవాలి.
  • న్యూస్ ఛానెల్స్‌లో వచ్చే అర్థవంతమైన చర్చలను వీక్షించాలి. డీడీ, బీబీసీ, సీఎన్‌ఎన్, రాజ్యసభ ఛానెల్స్‌ను అనుసరించాలి.
  • సివిల్స్ మొత్తాన్ని ఇంటిగ్రేటెడ్ అప్రోచ్‌తో చూడాలి. ప్రిలిమ్స్, మెయిన్, ఇంటర్వ్యూలకు ఉమ్మడి ప్రిపరేషన్ సాగించాలి.
  • ముందుగా ప్రిలిమ్స్ గట్టెక్కుతా.. ఆ తర్వాత మెయిన్ గురించి ఆలోచిస్తా అనే దృక్పథం మంచిది కాదు.
  • పరీక్షకు ఇంకా చాలా సమయం ఉంది కదా… అనే భావనను విడనాడాలి.

ఇండియన్‌ ఫారెస్ట్‌ సర్వీస్‌

యువ‌త కోరుకునే ఇండియన్‌ ఫారెస్ట్‌ సర్వీస్‌

ఐఏఎస్, ఐపీఎస్‌ వంటి సివిల్‌ సర్వీసెస్‌.. దేశంలోని విద్యార్థులు, యువతకు క్రేజీ కెరీర్‌. సమాజంలో గుర్తింపు, గ్లామర్‌తోపాటు ప్రజలతో మమేకమై ప్రత్యక్షంగా సేవ చేసేందుకు అవకాశమున్న సర్వీసులు ఇవి. అత్యున్నత శిఖరాలు అధిరోహించేందుకు అవకాశం ఉండటంతో ఈ కొలువుల్లో చేరాలని లక్షల మంది ప్రతిభావంతులు తపన పడుతుంటారు.

ఐఏఎస్, ఐపీఎస్‌ వంటి సివిల్‌ సర్వీసుల కోవకు చెందిందే.. ఇండియన్‌ ఫారెస్ట్‌ సర్వీస్‌(ఐఎఫ్‌ఎస్‌)!. ప్రిలిమ్స్, మెయిన్, ఇంటర్వ్యూ.. ఇలా మూడంచెల ప్రక్రియ ద్వారా ఐఎఫ్‌ఎస్‌కు విజేతలను ఎంపిక చేస్తారు. ఏటా యూపీఎస్సీ నోటిఫికేషన్‌ విడుదల చేస్తుంది. అభ్యర్థులు.. సివిల్స్‌ ప్రిలిమ్స్‌ పరీక్షకు హాజరై.. అర్హత సాధించాల్సి ఉంటుంది. ప్రిలిమ్స్‌లో అర్హత సాధించిన వారికి మెయిన్‌
రాసేందుకు అనుమతి లభిస్తుంది. దరఖాస్తు చేసుకున్న అభ్యర్థులు ఇప్పటికే మే 31న జరిగే అవకాశం ఉన్న సివిల్స్‌ ప్రిలిమ్స్‌కు సిద్ధమవుతున్నారు. ప్రిలిమ్స్‌ ప్రిపరేషన్‌తోపాటే నవంబర్‌లో జరుగనున్న మెయిన్‌–2020పై ఇప్పటి నుంచే దృష్టి పెడితే చాలావరకు సిలబస్‌ పూర్తి చేసేందుకు అవకాశముంది. ఈ నేపథ్యంలో.. ‘ఐఎఫ్‌ఎస్‌ 2020’ పరీక్ష తీరుతెన్నులపై ప్రత్యేక కథనం…
సైన్స్, ఇంజనీరింగ్‌ అర్హత :
సివిల్స్‌ రాసేందుకు అభ్యర్థి కనీస అర్హత ఏదైనా డిగ్రీ ఉత్తీర్ణత. ఇండియన్‌ ఫారెస్ట్‌ సర్వీస్‌ రాయాలంటే మాత్రం యానిమల్‌ హజ్బెండరీ అండ్‌ వెటర్నరీ సైన్స్, బోటనీ, కెమిస్ట్రీ, జియాలజీ, మ్యాథమెటిక్స్, ఫిజిక్స్, స్టాటిస్టిక్స్, జువాలజీలలో ఏదేని ఓ సబ్జెక్ట్‌తో గ్రాడ్యుయేషన్‌ ఉత్తీర్ణత తప్పనిసరి. అలాగే అగ్రికల్చర్‌/ఫారెస్ట్రీ/ఇంజనీరింగ్‌ గ్రాడ్యుయేట్స్‌ కూడా అర్హులే. ఆయా బ్యాచిలర్‌ డిగ్రీ/ఇంజనీరింగ్‌లో చివరి సంవత్సరం చదువుతున్న విద్యార్థులు సైతం దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. మెయిన్‌ పరీక్ష నాటికి తప్పనిసరిగా డిగ్రీ పాసై ఉండాలి. సివిల్స్‌ ప్రిలిమ్స్‌లో అర్హత సాధించిన వారికి మెయిన్‌ రాసేందుకు అవకాశం ఉంటుంది.
వయసు :
ఐఎఫ్‌ఎస్‌ పరీక్షకు దరఖాస్తు చేసుకునేందుకు అభ్యర్థి వయసు 21 ఏళ్ల నుంచి 32 ఏళ్ల మధ్య ఉండాలి. ఎస్సీ/ఎస్టీలకు ఐదేళ్లు, ఓబీసీలకు మూడేళ్లు గరిష్ట వయోపరిమితిలో సడలింపు లభిస్తుంది.
ఆరుసార్లు :
జనరల్‌ అభ్యర్థులు ఆరు సార్లు, ఓబీసీలకు తొమ్మిది సార్లు పరీక్ష రాసేందుకు అనుమతి ఉంది. ఎస్సీ/ఎస్టీ/దివ్యాంగ అభ్యర్థులు వారివారి రిజర్వేషన్లను అనుసరించి గరిష్ట వయో పరిమితి ముగిసేవరకు ఎన్నిసార్లయినా రాసుకోవచ్చు.
మూడు దశల్లో ఎంపిక :
ఇండియన్‌ ఫారెస్ట్‌ సర్వీస్‌ ఎగ్జామినేషన్‌ మొత్తం మూడు దశల్లో జరుగుతుంది. అందులో మొదటి దశ సివిల్‌ సర్వీసెస్‌ ప్రిలిమ్స్‌. ఇది మే 31న జరిగే అవకాశముంది. ఇందులో అర్హత సాధించిన వారు ఇండియన్‌ ఫారెస్ట్‌ సర్వీస్‌ మెయిన్‌ కోసం దరఖాస్తు చేసుకుంటారు. మెయిన్‌ అనేది ఎంపిక ప్రక్రియలో రెండోదశ. ఈ పరీక్షలు(ఐఎఫ్‌ఎస్‌) 22 నవంబర్‌ 2020 నుంచి పది రోజుల పాటు జరుగుతాయి. మెయిన్‌లో ప్రతిభ చూపిన వారిని మూడో దశ పర్సనాలిటీ టెస్ట్‌(ఇంటర్వ్యూ) నిర్వహిస్తారు. మెయిన్‌ 1400 మార్కులకు, పర్సనాలిటీ టెస్ట్‌ 300 మార్కులకు ఉంటుంది. మెయిన్‌లో వచ్చిన మార్కులు, ఇంటర్వ్యూలో సాధించిన స్కోర్, రిజర్వేషన్లను అనుసరించి అభ్యర్థులకు ర్యాంక్‌లు కేటాయిస్తారు. ఈ మొత్తం ప్రక్రియ పూర్తవడానికి సుమారు ఏడాది సమయం పడుతుంది.
పరీక్ష విధానం :
ప్రిలిమ్స్‌ పరీక్ష ఆబ్జెక్టివ్‌ విధానంలో జరుగుతుంది. ఇందులో రెండు పేపర్లు ఉంటాయి. ఒక్కో పేపర్‌ 200 మార్కుల చొప్పున మొత్తం 400 మార్కులకు నిర్వహిస్తారు. ప్రతి పేపర్‌కు రెండు గంటల సమయం. నెగెటివ్‌ మార్కుల విధానం అమల్లో ఉంది. ప్రిలిమ్స్‌లోని పేపర్‌–2లో 33 శాతం మార్కులు వస్తే సరిపోతుంది. పేపర్‌–1లో మార్కులు మెయిన్‌కు ఎంపికలో అత్యంత కీలకం. పరీక్ష నిర్వహించిన ఏడాది ప్రకటించిన పోస్టుల సంఖ్యను బట్టి 1:13 నిష్పత్తిలో మెయిన్‌కు ఎంపిక చేస్తారు. ప్రిలిమ్స్‌(సివిల్స్‌ ప్రిలిమ్స్‌)లో అర్హత సాధించిన వారు మాత్రమే ఐఎఫ్‌ఎస్‌ మెయిన్‌కు ఎంపికవుతారు.
మెయిన్‌ పరీక్ష ఇలా..
మెయిన్‌లో ఆరు పేపర్లు(వ్యాసరూప తరహా) ఉంటాయి. ఒక్కో పేపర్‌కు సమయం మూడు గంటలు. ఇందులో జనరల్‌ ఇంగ్లిష్‌–300 మార్కులు, జనరల్‌ నాలెడ్జ్‌–300 మార్కులకు; ఆఫ్షన్‌–1 నుంచి రెండు పేపర్లు (200 మార్కుల చొప్పున), ఆఫ్షనల్‌–2 నుంచి రెండు పేపర్లు(200 మార్కుల చొప్పున) మొత్తం 1400 మార్కులకు మెయిన్‌ జరుగుతుంది.
రెండు ఆప్షనల్స్‌ :
ఐఎఫ్‌ఎస్‌ మెయిన్‌లో జనరల్‌ ఇంగ్లిష్, జనరల్‌ నాలెడ్జ్‌ పేపర్లతోపాటు రెండు సబ్జెక్టులను ఆఫ్షనల్స్‌గా ఎంచుకోవాలి. ఇందుకోసం యూపీఎస్సీ 14 సబ్జెక్టులను ప్రకటించింది. అవి.. అగ్రికల్చర్, అగ్రికల్చరల్‌ ఇంజనీరింగ్, యానిమల్‌ హజ్‌బెండరీ అండ్‌ వెటర్నరీ సైన్స్, బోటనీ, కెమిస్ట్రీ, కెమికల్‌ ఇంజనీరింగ్, సివిల్‌ ఇంజినీరింగ్, ఫారెస్ట్రీ, జియాలజీ, మ్యాథమెటిక్స్, మెకానికల్‌ ఇంజనీరింగ్, ఫిజిక్స్, స్టాటిస్టిక్స్, జువాలజీ. సివిల్స్‌ మెయిన్‌ ప్రశ్న పత్రం ఇంగ్లిష్‌/హిందీలో ఉంటుంది. సమాధానాలు రాజ్యాంగం గుర్తించిన ఏ భాషలోనైనా రాసేందుకు వీలుంది. ఐఎఫ్‌ఎస్‌ అందుకు భిన్నం. ప్రశ్న పత్రాలు ఇంగ్లిష్‌లో మాత్రమే ఉంటాయి. సమాధానాలు సైతం ఇంగ్లిష్‌లోనే రాయాలి. మెయిన్‌ పూర్తిగా అభ్యర్థి విషయ పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షించేలా ఉంటుంది.
జనరల్‌ ఇంగ్లిష్‌ :
ఐఎఫ్‌ఎస్‌ మెయిన్‌లో జనరల్‌ ఇంగ్లిష్‌ పేపర్‌ అభ్యర్థి ఇంగ్లిష్‌ భాష పరిజ్ఞానం అంచనా వేసేలా ఉంటుంది. ఇందులో గ్రామర్‌తోపాటు పదాల అమరికను పరీక్షిస్తారు. ప్రధానంగా నాలుగు అంశాలు ఇచ్చి 1000 పదాలకు తగ్గకుండా ఒక వ్యాసం రాయమంటారు. ఈ వ్యాసానికి 100 మార్కులు కేటాయించారు. లెటర్‌ రైటింగ్‌ ఉంటుంది. ఒక పాసేజ్‌ ఇచ్చి దాన్ని మూడో వంతుకు కుదించి రాయమంటారు. మరో ప్రశ్నగా పాసేజ్‌ చదివి, దానికి అనుబంధంగా ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వాలి. వ్యాకరణ దోషాలను సరిచేయడం, ఇచ్చిన ఇడియమ్స్‌ ఆధారంగా సెంటెన్స్‌ ఫార్మేషన్, నౌన్స్, ఆబ్జెక్టివ్‌ వర్డ్స్, వాయిస్, పాజిటివ్‌ అండ్‌ నెగిటివ్‌ సెంటెన్స్, డైరెక్ట్‌ అండ్‌ ఇన్‌ డైరెక్ట్‌ స్పీచ్‌ వంటి పదాల అమరిక ఉంటుంది.
జనరల్‌ నాలెడ్జ్‌ :
మెయిన్‌లో ఇదో కీలకమైన పేపర్‌. ఇందులో మొత్తం ఆరు విభాగాలు.. ఒక్క విభాగం నుంచి నాలుగు ప్రశ్నలు ఉంటాయి. ఇందులో 15 మార్కుల ప్రశ్నలు(రెండు వందల పదాల ఆన్సర్‌) రెండు, 10 మార్కుల ప్రశ్నలు (125 పదాల్లో జవాబు రాయాలి) రెండు అడుగుతారు. అంటే.. మొత్తం 24 ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయాల్సి ఉంటుంది. ఇందులో కరెంట్‌ ఈవెంట్స్, చరిత్ర, ఇండియన్‌ పాలిటీ, రాజ్యాంగం, ఇండియన్‌ ఎకానమీ, సైన్స్‌ అండ్‌ టెక్నాలజీ, జాగ్రఫీ తదితర అంశాలపై ప్రశ్నలు ఎదురవుతాయి.

ఆప్షనల్‌ పేపర్స్‌.. ఇలా..
మెయిన్‌లో అభ్యర్థి యూపీఎస్సీ పేర్కొన్న ఆఫ్షనల్స్‌ జాబితా నుంచి రెండు సబ్జెక్టులను ఎంచుకోవాలి. ఇందులో ప్రతి సబ్జెక్టు నుంచి రెండు పేపర్లు ఉంటాయి. ప్రతి పేపర్‌ ‘పార్ట్‌–ఎ, పార్ట్‌–బి’గా ఉంటుంది. ఒక్కో పార్ట్‌ నుంచి నాలుగు ప్రశ్నలు చొప్పున మొత్తం 8 ప్రశ్నలు ఇస్తారు. ఒకటి, ఐదు ప్రశ్నలకు తప్పనిసరిగా జవాబులు రాయాలి. మిగిలిన ఆరింటిలో మూడు ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయాల్సి ఉంటుంది. ప్రతి విభాగంలో ఒక ప్రశ్నకు తప్పనిసరిగా సమాధానం రాయాలి. ఇలా ప్రతి భాగం నుంచి కనీసం రెండు ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయాల్సి ఉంటుంది.

ఉమ్మడి ప్రిపరేషన్‌ :
మే నెలలో సివిల్స్‌ ప్రిలిమినరీ పరీక్ష నిర్వహిస్తారు. అందుకు అనుగుణంగా అభ్యర్థులు సీరియస్‌ ప్రిపరేషన్‌ చేస్తూ ఉంటారు. చాలామంది అభ్యర్థులు మెయిన్‌కు చాలా సమయం ఉందని ప్రస్తుతం ప్రిలిమ్స్‌ సిలబస్‌ను మాత్రమే చదువుతుంటారు. సివిల్స్‌తో పోల్చినప్పుడు ఐఎఫ్‌ఎస్‌ పరీక్షలు కాస్త భిన్నంగా ఉంటాయి. కాబట్టి ప్రిలిమ్స్‌ నుంచే మెయిన్‌ సిలబస్‌ను కూడా కొంత పూర్తిచేస్తే ఆ తర్వాత ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. ప్రిలిమ్స్‌ కోసం చదివే జనరల్‌ నాలెడ్జ్‌ ఐఎఫ్‌ఎస్‌ మెయిన్‌కు కూడా ఉపయోగపడేలా ప్రిపేర్‌ అవడం మంచిది.

సొంత ప్రిపరేషన్ తో సివిల్స్ సాధించండిలా

సొంత ప్రిపరేషన్ తో సివిల్స్ సాధించండిలా..!

ఐఏఎస్..ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్. ఐపీఎస్.. ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్.. దేశంలో డిగ్రీ స్థాయి కోర్సులు పూర్తిచేసుకున్న చాలామంది విద్యార్థుల కలల కొలువులు ఇవి. సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షలు రాసి దేశంలో అత్యున్నత ఉద్యోగాలైన ఐఏఎస్, ఐపీఎస్, ఐఎఫ్ఎస్ వంటి సర్వీసుల్లో చేరాలని తపన పడుతుంటారు. తమ లక్ష్య సాధన దిశగా కొందరు పూర్తిస్థాయి శిక్షణ తీసుకుంటే.. ఇంకొందరు అవసరమైన సబ్జెక్టులకు మాత్రమే కోచింగ్ తీసుకుంటారు. ఇవి రెండూ సాధ్యం కానివారు సొంతంగానే ప్రిపేర్ అవుతుంటారు.
Edu news ‘ఎలాంటి కోచింగ్ లేకుండా సివిల్స్లో రాణించడం సాధ్యమేనా’ అన్న అనుమానాలు చాలామంది విద్యార్థులకు ఎదురవుతున్నాయి. శిక్షణ లేకున్నా ప్రణాళికా బద్ధంగా చదివి.. సివిల్స్ పరీక్షలు రాసి అత్యున్నత సర్వీసుల్లో చేరినవారు ఎందరో ఉన్నారు. కరోనా కారణంగా సివిల్స్ 2020 ప్రిలిమ్స్ వాయిదా పడ్డ నేపథ్యంలో.. కోచింగ్ లేకుండానే  సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల్లో విజయం సాధించడమెలాగో తెలుసుకుందాం…
తొలి సోపానం ఇదే..
తొలిసారిగా సివిల్స్ రాయాలనుకునే ఆశావహుల మనసులో ఉదయించే మొట్టమొదటి ప్రశ్న.. ‘కోచింగ్ లేకుండా ఐఏఎస్ సాధించ లేమా?!’ అని. సివిల్స్ సాధించేందుకు కోచింగ్లో చేరడం తప్పనిసరా..? అని ఆలోచిస్తుంటారు. నిపు ణుల అభిప్రాయం ప్రకారం–సివిల్స్ సాధించాల నుకునే అభ్యర్థికి ఉండాల్సిన మొదటి లక్షణం తనపై తనకు సంపూర్ణ విశ్వాసం, నమ్మకం కలిగి ఉండటం. ఈ లక్షణమే అభ్యర్థి విజయానికి తొలిమెట్టు అవుతుంది. ఏటా వెలువడే సివిల్స్ ఫలితాల్లో ఎలాంటి శిక్షణ లేకుండా సర్వీసులు సాధిస్తున్న వారి సంఖ్య గణనీయంగానే ఉంటోంది.  వారిలో ఐఐటీల్లో చదువుకున్న వారి నుంచి సాధారణ కళాశాలల్లో డిగ్రీ చదువుకున్న అభ్యర్థులు సైతం ఉంటున్నారు.
కోచింగ్ లేకుండా సివిల్స్కు సిద్ధమవుతున్న విద్యార్థులకు కొన్ని సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి. అవేంటంటే..  ప్రిపరేషన్ ఎలా ప్రారంభించాలి.. ఏ ఏ పుస్తకాలు చదవాలి.. సిలబస్లో ముఖ్యమైన అంశాలు ఏమిటి.. సర్వీసు సాధించాలంటే న్యూస్ పేపర్లను చదవడం తప్పనిసరా.. సివిల్స్ కోసం నోట్స్ రూపొందించుకోవడం ఎలా..?! ఇలాంటి ఎన్నో ప్రశ్నలు సివిల్స్ అభ్యర్థులను వెంటాడు తుంటాయి. సివిల్స్ సిలబస్లో హిస్టరీ, పాలిటీ, ఎకనామిక్స్, జాగ్రఫీ, సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, కరెంట్ అఫైర్స్, ఆఫ్షనల్.. ఇలా చాలా విస్తృతంగా ఉంటుంది.  ఆర్ట్స్ నేపథ్యం అభ్యర్థులకు కనీసం మూడు సబ్జెక్టులపై ఎంతోకొంత అవగాహన ఉంటుంది. కాని ఇంజనీరింగ్/మెడికల్ అభ్యర్థుల కు సివిల్స్ జనరల్ స్టడీస్ సిలబస్ అంతా కొత్తగా కనిపిస్తుంది. ఇలాంటప్పుడే సొంతంగా చదవడం కష్టమని అభ్యర్థులు వెనుకడుగు వేస్తారు. సిలబస్ను పూర్తి చేయలేమని భయపడతారు.
పరీక్ష స్వభావాన్ని పూర్తిగా అవగాహన చేసు కుంటే.. ఎలాంటి కోచింగ్ లేకుండానే సొంతంగానే సివిల్స్కు సన్నద్ధం కావచ్చు. అయితే సిలబస్లోని కొన్ని విషయాలను అర్థం చేసుకోవడంలో విద్యా ర్థులు సమస్యలు ఎదుర్కోవడం సహజం.   ఇలాంట ప్పుడే ఆత్మవిశ్వాసం ప్రదర్శించాలి. ముఖ్యంగా ఇంజనీరింగ్ నేపథ్యం ఉన్న విద్యార్థులు తమకు చరిత్ర, జాగ్రఫీ, ఆర్థిక వ్యవస్థ, రాజకీయ అంశాలు కష్టమనుకుంటారు. గతంలో సివిల్స్ సాధించిన ఐఐటీ విద్యార్థులు తమ ఆప్షనల్గా ఆర్ట్స్,హుమాని టీస్ సబ్జెక్టునే  ఎంచుకున్నారన్న విషయాన్ని మరిచిపోరాదు. ఎలాంటి విద్యా నేపథ్యం నుంచి వచ్చినా.. ఇష్టపడి, అంకిత భావంతో, సానుకూల దృక్పథంతో చదివితే.. ప్రిపరేషన్ అంత కష్టమేమీ కాదని గత విజేతలు చెబుతున్నారు.
సివిల్స్ సిలబస్లో చరిత్ర నుంచి పర్యావరణం దాకా.. అనేక అంశాలు ఉంటాయి.   చరిత్రలో.. భారతదేశ ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక చరిత్ర, స్వాతంత్య్రానంతర చరిత్రతోపాటు ప్రపంచ చరిత్రను కవర్ చేయాలి. చరిత్ర ప్రిపరేషన్ పట్ల  సైన్స్, ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్ విద్యార్థులకు కొంత భయం ఉంటుంది. అలాగే సైన్స్ విద్యార్థులకు జాగ్రఫీ, ఎకానమీ వంటి సబ్జెక్టులను అవగాహన చేసుకోవడంలో తొలుత కొంత సమస్య ఎదురవడం సహజమే. అందుబాటులో ఉన్న సమయంలో సిలబస్ అంతా పూర్తిచేయడం అందరికీ సాధ్యం కాదు. ఇలాంటి సందర్భంలో పరీక్షల కోణంలో ముఖ్యమైన టాపిక్స్ను గుర్తించి పరీక్షకు అవసరమైన రీతిలో చదవడం విజయంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
యూపీఎస్సీ సివిల్స్ సిలబస్ ఆర్ట్స్, సైన్స్, ఇంజనీరింగ్, మెడికల్.. ఇలా ఏ నేపథ్యంతో వచ్చినా అందరికీ సమానమేనని మరిచిపోరాదు. కోచింగ్ తీసుకున్నవారికి, సొంతంగా ప్రిపేర్ అయ్యేవారికి మధ్య చిన్న వ్యత్యాసమే ఉంటుంది. కోచింగ్లో ఏ సబ్జెక్ట్ ఎంత వరకు చదవాలో చెబుతారు.  కాబట్టి సొంతంగా ప్రిపేరయ్యే అభ్యర్థులు సీనియర్లు, నిపుణుల సలహాలు తీసుకొని ముందుకు సాగవచ్చు.

వీటిపై దృష్టి..
పాత ప్రశ్న పత్రాలు

కోచింగ్ లేకుండా సివిల్స్ రాయాలని అనుకున్నప్పుడు సిలబస్పై పూర్తి అవగాహన పెంచుకోవాలి. ఆ తర్వాత పాత ప్రశ్న పత్రాలను అధ్యయనం చేయాలి. అందుకోసం  గత  8 నుంచి 10 ఏళ్ల పాత ప్రశ్న పత్రాలను సేకరించి విశ్లేషించాలి.  దీనివల్ల ఎలాంటి ప్రశ్నలు అడుగుతున్నారు..ఏ విభాగం నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తున్నాయో తెలుస్తుంది. ఇది ముఖ్యమైన టాపిక్స్పై దృష్టిపెట్టేందుకు దోహదం చేస్తుంది.
స్టడీ ప్లాన్..
సొంతంగా ప్రిపేర్ అవుతున్నవారికి పటిష్టమైన స్టడీ ప్లాన్ చాలా అవసరం. ఏదో ఒకసారి పరీక్షలు రాసి చూద్దాం అనుకుంటే.. ఎంతో విలువైన ఒక అటెంప్ట్ చేజారిపోతుంది. అలా కాకుండా సిలబస్ ప్రకారం కనీసం ఏడాది కాలానికి సుదీర్ఘ స్టడీ ప్లాన్ సిద్ధం చేసుకోవాలి. అందులోనే వారంలో పూర్తి చేయాల్సిన సిలబస్, రోజువారీ ప్లాన్తోపాటు స్వల్పకాలిక ప్రణాళికలు కూడా వేసుకోవాలి.
రెగ్యులర్ నోట్స్..
అభ్యర్థులు ప్రిలిమ్స్, మెయిన్ రెండింటినీ దృష్టిలో పెట్టుకొని నోట్స్ రాసుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. ముఖ్యమైన అంశాలను అండర్లైన్ చేసుకుంటూ పోవాలి. ఎందుకంటే.. సిలబస్ విస్తృతంగా ఉండటం వల్ల ఒకసారి చదివిన టాపిక్ మళ్లీ పూర్తిగా చదివేందుకు సమయం లభించకపోవచ్చు. సొంతంగా నోట్స్ రూపొందించుకుంటే .. ముఖ్యమైన అంశాలను ఒకటికి నాలుగుసార్లు చదివేందుకు వీలవుతుంది. ప్రధానంగా షార్ట్నోట్స్ ద్వారా పునశ్చరణ వేగంగా పూర్తి చేసుకోవచ్చు. సిలబస్ ప్రకారం ప్రామాణిక పుస్తకాలు చదివి నోట్స్ రాసుకోవడం మేలు.
కరెంట్ అఫైర్స్..
కోచింగ్ లేకుండా సిద్ధమవుతున్న వారు ప్రామాణిక దినపత్రికలు చదవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. అలాగే రాజ్యసభ టీవీ, ఆలిండియా రేడియో వంటి వాటిని క్రమం తప్పకుండా అనుసరించాలి. వీటిని అనుసరిస్తున్నప్పుడే ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ, జాతీయ, రాష్ట్రీయ అంశాలను నోట్స్గా రాసుకోవాలి. ఫలితంగా కరెంట్ అఫైర్స్పై  లోతైన పరిజ్ఞానం సొంతమవుతుంది.
స్వీయ విశ్లేషణ..అభ్యర్థులు తమ ప్రిపరేషన్ స్థాయిని ఎప్పటికప్పుడు విశ్లేషించుకోవాలి. సిలబస్ ప్రకారం చదువుతున్నామా, ఆయా అంశాలను ఆకళింపు చేసుకుంటున్నామా లేదా అనేది పరిశీలించుకోవాలి. అందుకోసం ప్రిలిమ్స్, మెయిన్ మోడల్ ప్రశ్న పత్రాలను, గత ప్రశ్నపత్రాలను సాధించాలి. ఏ టాపిక్లో బలహీనంగా ఉన్నామో గుర్తించి.. మెరుగుపరచుకునేందుకు ప్రయత్నం చేయాలి. తీవ్ర పోటీ ఉండే సివిల్స్ వంటి పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్నప్పుడు స్వీయ సామర్థ్య అంచనా చాలా అవసరం.
ఆన్సర్ రైటింగ్..
సివిల్స్ ప్రిలిమ్స్ ప్రశ్న పత్రం ఆబ్జెక్టివ్ తరహాలో ఉన్నా.. మెయిన్ మాత్రం వ్యాసరూపంలో ఉంటుంది. ఇక్కడ సమయ పాలన కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అభ్యర్థులు తమకు తెలిసిన ప్రశ్నలకు సమాధానం విస్తృతంగా రాసే ప్రయత్నిస్తారు. అలాంటప్పుడు కొన్ని ప్రశ్నలకే ఎక్కువ సమయం గడిచిపోతుంది.  ఇది ఇతర ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయడంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. పరీక్ష సమయంలో ఇలాంటి సమస్యలు ఎదురుకాకుండా.. అభ్యర్థులు ప్రతిరోజు కొంత సమయం వ్యాసరూప ప్రశ్నలు రాసేందుకు కేటాయించాలి. మెయిన్లో విజయానికి  ‘రైటింగ్ ప్రాక్టీస్’ తప్పనిసరి. ఒక ప్రశ్నకు యూపీఎస్సీ ఎంత సమయం ఇచ్చింది. దానిని ఎంత సమయంలో పూర్తి చేయగలిగారో అంచనా వేసుకోవాలి. దీనివల్ల జవాబులు రాసే నైపుణ్యం పెరుగుతుంది. కోచింగ్ లేకుండా సిద్ధమవుతున్న అభ్యర్థులు ప్రతిరోజు తప్పకుండా సమాధానాలు రాయడం సాధన చేయాలి. ఇది వారి రోజువారి స్టడీ ప్లాన్లో భాగం కావాలి.
స్వీయ ప్రతిభతో సక్సెస్
సివిల్స్లో విజయం  అభ్యర్థి సొంత ప్రతిభపై అధికంగా ఆధారపడి ఉంటుందనేది ఎక్కువమంది నిపుణుల అభిప్రాయం. కాబట్టి సరైన మార్గంలో ప్రిపరేషన్ సాగిస్తే.. కోచింగ్ తీసుకున్నా.. సొంతంగా సిద్ధమైనా ఒక్కటే. కోచింగ్ తీసుకునేవారికి నిపుణుల సలహాలు ప్రత్యక్షంగా లభిస్తాయి. ఇంటి వద్ద సొంతంగా ప్రిపేర్ అయ్యేవారికి ఈ అవకాశం ఉండదు. ఇప్పుడు ఆన్లైన్లో.. పుస్తకాలు, మెటీరియల్, నిపుణుల సలహాలకు కొదవలేదు. కాబట్టి ఆత్మవిశ్వాసంతో ప్రణాళికా బద్ధంగా ముందుకు సాగితే విజయం సొంతమవడం ఖాయం.
దారి మాత్రమే చూపుతారు
సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్నవారు దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక వేసుకోవాలి. పాత ప్రశ్నపత్రాలు ప్రాక్టీస్ చేయాలి. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా ఎలా ప్రిపేర్ అవ్వాలో తెలియాలంటే మాత్రం నిపుణుల గైడెన్స్ అవసరం. కోచింగ్లో చెప్పేది కూడా అదే.   కోచింగ్ తీసుకోగానే సర్వీస్ వస్తుందనుకోవడం అపోహ మాత్రమే. కోచింగ్లో సబ్జెక్ట్ నిపుణులు దారి మాత్రమే చూపుతారు. అభ్యర్థులు సివిల్స్ పరీక్షల్లో తమ  శ్రమ, శ్రద్ధ, అంకితభావం, సొంత ప్రతిభతోనే రాణించగలరు. సివిల్స్లో విశ్లేషణకు అధిక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ఎన్ని పుస్తకాలు చదివాం.. ఎన్ని గంటలు చదివామన్నది ముఖ్యం కాదు.. ప్రతి అంశంపై పూర్తి అవగాహన అవసరం. సొంతంగా ప్రిపేర్ అవుతున్నప్పుడు ఆయా సబ్జెక్టులపై అవగాహన ఉన్న సీనియర్లు గాని, ఇప్పటికే సర్వీస్లో ఉన్నవారి సలహాలు గాని తీసుకోవడం మంచిది. ఏడాది పాటు చదివి పరీక్షలో విజయం సాధించకపోయినా.. నిరాశ చెందకూడదు. ఓర్పు, సహనంతో మళ్లీమళ్లీ ప్రయత్నించి సర్వీస్ సాధించాలి.

సైన్స్ సమాహారం.. మెరుగైన స్కోర్‌కు సోపానం!

సివిల్స్ మెయిన్స్‌లో విజయం సాధించేందుకు కీలమైనవి జనరల్ స్టడీస్ పేపర్లు. జీఎస్ మూడో పేపర్‌లో సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, పర్యావరణ నష్టం, జీవ వైవిధ్య సంరక్షణ, మేధో సంపత్తి హక్కులు, విపత్తు నిర్వహణ తదితర అంశాలున్నాయి. మెయిన్స్ లో ఎంతో ప్రాధాన్యమున్న ఈ అంశాలపై పట్టు సాధించేందుకు వ్యూహాలు…
మెయిన్స్‌లో ఈ పేప‌ర్‌కు సంబంధించి స్వల్ప, దీర్ఘ సమాధాన ప్రశ్నలు వచ్చేందుకు అవకాశముంది. కాబట్టి ఈ కోణంలోనూ ప్రిపరేషన్ తప్పనిసరి. ఏ అంశానికి సంబంధించి అయినా 20, 50, 75, 150, 250 పదాల్లో సమాధానం రాసేలా సన్నద్ధం కావాలి. ఒకే ప్రశ్నలో వివిధ విభాగాలుంటే వాటి సరళిని బట్టి పద పరిమితిని నిర్దేశించుకోవాలి.
సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ…
సైన్స్, టెక్నాలజీ విభాగంలో ముఖ్యంగా అంతరిక్ష పరిజ్ఞానం, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, కంప్యూటర్స్, నానో టెక్నాలజీ, రోబోటిక్స్, బయోటెక్నాలజీ తదితర అంశాలుంటాయి. భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) కీలక ప్రయోగాలు నిర్వహించింది. ఇండియన్ రీజనల్ నేవిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టమ్, మంగళ్‌యాన్ వంటి అద్భుత యాత్రలు చేపట్టింది. వీటిపై ప్రశ్నలు వచ్చేందుకు అవకాశముంది. వీటికి సంబంధించి నిగూఢంగా ఉన్న అంశాలపైనా ప్రశ్నలు రావొచ్చు. ముఖ్యంగా భారత అంతరిక్ష రంగానికి విశిష్ట సేవలు అందిస్తూ, ఎన్నో విదేశీ ఉపగ్రహాలు, వైవిధ్యభరిత ప్రయోగాలు నిర్వహించిన పోలార్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (పీఎస్‌ఎల్‌వీ)పై అభ్యర్థులు దృష్టిసారించాలి.
భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమంలో పీఎస్‌ఎల్‌వీ నిర్మాణం వెనుక ఉద్దేశం, అది చేపట్టిన వైవిధ్యభరిత ప్రయోగాలు, విదేశీ ఉపగ్రహాల ప్రయోగాలు ద్వారా భారత అంతరిక్ష సేవల విస్తరణ, వరుస విజయవంత ప్రయోగాల జైత్రయాత్ర, బలహీనతలు తదితర అంశాలపై అవగాహన పెంపొందించుకోవాలి.
  • మంగళ్‌యాన్ ప్రయోగంలో ప్రత్యేకతలు- భారత్ సాధించిన ప్రగతి.
  • టెర్రా ఫార్మింగ్ అంటే ఏమిటి? అంగారక గ్రహ యాత్రలు భవిష్యత్తులో టెర్రా ఫార్మింగ్‌కు ఎలా ఉపయోగపడతాయి?
  • వాయేజర్ ఇంటర్ స్టెల్లార్ మిషన్- సాధించిన ప్రగతి ఏమిటి?
  • ఇండియన్ రీజనల్ నేవిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టమ్ (ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్), జీఎస్‌ఎల్‌వీ- మార్క్ 3, క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్ ప్రాధాన్యత, గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ సిస్టం, భారత్ డీప్ స్పేస్ నెట్‌వర్క్, క్యూరియాసిటీ రోవర్, జీఎస్‌ఎల్‌వీ బలహీనతలు.
  • టెలీ మెడిసిన్, టెలీ ఎడ్యుకేషన్, అంతరిక్ష టెక్నాలజీ ద్వారా గ్రామీణాభివృద్ధి తదితర అంశాలు.

ఐటీ, కంప్యూటర్స్..

  • ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, కంప్యూటర్స్ రంగంలో డిజిటల్ ఇండియా, నేషనల్ ఈ-గవర్నెన్స్ ప్రాజెక్టు, మెడికల్ ఇన్‌ఫర్మేటిక్స్, గ్రామీణాభివృద్ధిలో ఐటీ, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, నియర్ ఫీల్డ్ కమ్యూనికేషన్, నెట్ న్యూట్రాలటీ- ప్రయోజనాలు, బిగ్ డేటా, ఓపెన్ గవర్నమెంట్ డేటా తదితర అంశాలపై అవగాహన పెంపొందించుకోవాలి.
  • నానో టెక్నాలజీ రంగంలో అనేక అనువర్తనాలున్నాయి. వీటిని తెలుసుకోవాలి. గతేడాది నిర్మాణరంగానికి సంబంధించి కాంపొజైట్స్‌పై ప్రశ్న అడిగారు. పర్యావరణ కాలుష్యం నిర్మూలనలో, వైద్య రంగంలో నానో టెక్నాలజీ ప్రయోజనాలపై దృష్టిసారించాలి. అదే విధంగా నానో టెక్నాలజీ ద్వారా ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలో అనువర్తనాలపై ప్రశ్న వచ్చేందుకు అవకాశముంది.
  • రోబోటిక్స్ రంగంలో కేవలం రోబోటిక్స్ సూత్రాలు, వాటి రకాలు, ఉపయోగాలు మాత్రమే కాకుండా రోబోటిక్ కాళ్లు, చేతులు తయారీ ప్రక్రియపై అవగాహన పెంపొందించుకోవాలి. రోబోటిక్స్‌ను బయోనిక్స్‌కు అనుసంధానిస్తూ అధ్యయనం చేయాలి. బయోనిక్స్ అంటే ఏమిటి? దాని అనువర్తనాలు ఎలా ఉంటాయి? వైద్య రంగంలో వాటి ప్రాధాన్యం ఏమిటి? తదితర అంశాలను చదవాలి.


  • బయోటెక్నాలజీ రంగం నుంచి ఈసారి ప్రశ్నలు వచ్చేందుకు చాలా అవకాశాలున్నాయి. ముఖ్యంగా జన్యుమార్పిడి పంటల సాగు, క్షేత్ర పరీక్షలపై దేశంలో గందరగోళ పరిస్థితులపై ప్రశ్నలు అడగొచ్చు. జన్యు మార్పిడి పంటల సాగుపై వ్యతిరేకత ఎందుకు? దాని వల్ల లాభాలు, నష్టాలు ఏమిటి? మరీ ముఖ్యంగా బీటీ ట్రాన్స్‌జెనిక్స్‌పై అభ్యంతరాలు ఏమిటి? జీఎం లేబ్‌లింగ్ అంటే ఏమిటి? అది భారత్‌లో ఎలా అమలవుతోంది? తదితర అంశాలపై అభ్యర్థులు పూర్తిస్థాయిలో అవగాహన పెంపొందించుకోవడం అవసరం. పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ, సుప్రీంకోర్టు టెక్నికల్ ఎక్స్‌పెర్ట్ కమిటీ బీటీ పంటల క్షేత్ర పరీక్షలను ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నాయి? ఇలాంటి అంశాలపై అభ్యర్థి అభిప్రాయాలను తెలుసుకునేలా ప్రశ్నలు వచ్చేందుకు అవకాశముంది.
  • మూలకణాల చికిత్సను నియంత్రించే ఐసీఎంఆర్-డీబీటీ మార్గదర్శకాలు, రీప్రోగ్రామింగ్, కార్డ్ బ్యాంకింగ్, మూలకణాల అనువర్తనాలను అధ్యయనం చేయాలి.
  • ఆర్‌ఎన్‌ఏ, ఇంటర్‌ఫెరాన్స్, జన్యు థెరఫీ, మానవ జీన్ పేటెంటింగ్, జీవ ఎరువులు, జీవ క్రిమిసంహారకాలు, ఆర్గానిక్ వ్యవసాయం, బయోరెమిడియేషన్, ఇతర ఇంధనాలు తదితర అంశాలపై అధ్యయనం చేయాలి.


  • మెయిన్స్‌లో మరో ముఖ్యమైన అంశం పర్యావరణ నష్టం. తాజాగా దేశంలో స్వచ్ఛ భారత్‌పై బాగా ప్రచారం జరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణపై ప్రశ్న రావొచ్చు. ముఖ్యంగా ఘన వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణలో లోపాలు, మీ సూచనలు? అనే కోణంలో అధ్యయనం చేయాలి. ఎలక్ట్రానిక్ వ్యర్థాల నిర్వహణలో సమస్యలు, లాభాలను తెలుసుకోవాలి. పట్టణీకరణలో ఘన వ్యర్థ నిర్వహణ పాత్రపై అవగాహన పెంపొందించుకోవాలి.
  • బయో మెడికల్ వ్యర్థాలు, రీసైక్లింగ్ పద్ధతులు, భారత్‌లో ఘన వ్యర్థ నిర్వహణకు ప్రభుత్వం చేపడుతున్న కార్యక్రమాలు వంటి వాటిని చదవాలి.
  • వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం ముఖ్యంగా సముద్ర ఆమ్లీకరణ వల్ల వ్యవసాయం, ఆర్థిక వ్యవస్థలకు వాటిల్లే నష్టాలను గురించి తెలుసుకోవాలి. శీతోష్ణస్థితి మార్పు ప్రభావాలను ఎదుర్కొనేందుకు భారత్ సన్నద్ధత, వాతావరణ మార్పుపై జాతీయ కార్యాచరణ ప్రణాళిక (ఎన్‌ఏపీసీసీ), అందులో భాగంగా అమలవుతున్న ఎనిమిది జాతీయ మిషన్లు, లక్ష్యాలు, ప్రగతి తదితరాల గురించి తెలుసుకోవాలి.
  • కాంతి కాలుష్యం, భారలోహ కాలుష్యం, గంగానది ప్రక్షాళన, అటవీ నిర్మూలనను అరికట్టడం ద్వారా ఉద్గారాలను తగ్గించే కార్యక్రమం (ఆర్‌ఈడీడీ)పై అవగాహన పెంపొందించుకోవాలి.
  • జీవ వైవిధ్య పరిరక్షణ అంశంలో జీవ వైవిధ్యానికి ఏర్పడుతున్న ముప్పు, సంరక్షణ చర్యలపై దృష్టిసారించాలి. పులి, ఖడ్గమృగం, ఏనుగు, గంగానది డాల్ఫిన్ వంటి వాటి పరిరక్షణ సమస్యల్ని తెలుసుకోవాలి. పశ్చిమ కనుమల పరిరక్షణకు గాడ్గిల్, కస్తూరిరంగన్ కమిటీల సిఫార్సులు, వాటి మధ్య భేదాలను తెలుసుకోవడం మంచిది.
  • భారత్‌లో అభివృద్ధి చర్యల ద్వారా జీవ వైవిధ్యం ఎలా దెబ్బతింటోంది? సుస్థిరాభివృద్ధి విధానాలను ఎలా అమలు చేయాలి? అటవీ హక్కుల అమల్లో సమస్యలపై దృష్టి సారించాలి. అదనంగా నగొయ ప్రొటోకాల్ సమాచారాన్ని తెలుసుకోవాలి.

మేధో సంపత్తి..

  • మేధో సంపత్తి హక్కుల అంశంలో భారత్, అమెరికాల మధ్య నెలకొన్న వివాదం, యూఎస్ ట్రేడ్ రిప్రెజెంటేటివ్ (యూఎస్‌టీఆర్) స్పెషల్ 301 కేటగిరీ, భారత్‌లో ఐపీఆర్ విధానం ఎలా ఉండాలి? అమెరికా వంటి దేశాలు భారత మేధోసంపత్తి రంగాన్ని ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి? తదితర అంశాలపై దృష్టిసారించాలి.
  • అమెరికా ఇటీవల భారత్ విషయంలో అమలు చేయాలని నిర్ణయించిన out of cycle review విధానం గురించి తెలుసుకోవాలి. దీంతోపాటు మేధోసంపత్తి రకాలు, సంబంధిత చట్టాలు, జియోగ్రఫికల్ ఇండికేషన్ (జీఐ) ద్వారా ఏ విధంగా సంప్రదాయ ఉత్పత్తులకు సంరక్షణ కల్పించవచ్చు అనే అంశాలపై అవగాహన పెంపొందించుకోవాలి.